છ રસો

છ રસો ગળ્યો, ખાટો, ખારો, તીખો, તુરો અને કડવો. દોષો શમાવનાર રસો – વાતદોષ શમાવનાર: ગળ્યો, ખાટો, ખારો. પીત્તદોષ શમાવનાર: ગળ્યો, તુરો, કડવો. કફદોષ શમાવનાર: તુરો, તીખો, કડવો.

મધુર (ગળ્યો) રસ સાતેય ધાતુઓને-રસ, રક્ત, માંસ, મેદ, અસ્થી, મજ્જા, શુક્ર- અને ઓજસને વધારી, બળ આપી, શરીર પુષ્ટ કરી આયુષ્ય લંબાવે છે. મન સહીત બધી ઈંદ્રીઓને પ્રસન્ન રાખે છે. એ વર્ણ સુધારે છે, પીત્ત, વીષ અને વાયુનાશક, તરસ અને દાહશામક, વાળ વધારનાર, કંઠ સુધારનાર, મુર્ચ્છા દુર કરનાર, તૃપ્તીકર, વજન વધારનાર, શરીરને સ્થીરતા આપનાર, ઉરઃક્ષત તથા ભાંગેલાં હાડકાને સાંધનાર, આંતરીક દાહ-બળતરાની શાંતી કરનાર, શરીરને સ્નીગ્ધ રાખનાર, ઠંડો, પચવામાં ભારે, ધાવણ વધારનાર, આંખોને હીતકર, સાતે ધાતુઓને શુદ્ધ કરનાર તથા બાળક, વૃદ્ધ સહુને હીતકર છે.

છતાં ગુણસમૃદ્ધ ગળ્યા રસનો જો અતી ઉપયોગ થાય તો શરીરમાં સ્થુળતા વધી શરીર ઢીલુંઢસ રહે, આળસ, અતી ઉંઘ, ભારેપણું, અરુચી, જઠરાગ્નીની દુર્બળતા, શ્વાસ, ઉધરસ, શરદી-સળેખમ, આફરો, ઉબકા, મોળ આવવી, લાળ પડવી, અવાજ બેસી જવો, ગલગંડ, ગંડમાલા, ગળાનો સોજો, મુત્રાશયનો સોજો, હાથીપગુ, ધમની અને ગળામાં ચીકાશ, આંખના રોગો, નાક-ગળામાં શરદી, ખંજવાળ જેવા કફપ્રધાન રોગો ઉત્પન્ન કરે છે તથા વધારે છે. મધુર રસના અધીક ઉપયોગથી કૃમી, ગાંઠો, ગુદામાં ચીકાશ થાય છે. મધુપ્રમેહ-ડાયાબીટીસ, માથાનો દુઃખાવો અને ઉદરરોગ થાય છે.

અન્ય રસો હવે પછી.

Advertisements

ટૅગ્સ:

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s


%d bloggers like this: