Archive for મે 10th, 2013

પ્રકરણ ૮ : પોલીસોના હાથમાંથી છટક્યા

મે 10, 2013

આઝાદીની લડતનાં સંસ્મરણો : ગોસાંઈભાઈ છીબાભાઈ પટેલ

પ્રકરણ  ૮ : પોલીસોના હાથમાંથી છટક્યા

થોડા દીવસો બાદ હું કરાડી પાછો ફર્યો ત્યારે મને ફોઈએ કહ્યુ, ‘દીકરા આવ્યો!’ મારી મમાઈ એક ઝુંપડામાં રહેતી. મારી મમાઈ મને મારી સુખલીનો ગોસાંઈ કહેતી. તેને મળું ત્યારે તે મારા માથે હાથ ફેરવતી અને આશીર્વાદ આપતી. તેની ફાટીતુટી ઝુંપડીમાં હું કેટલીક વાર અમારી ટુકડીની એક રીવોલ્વર મુકી જતો. કેટલીક વાર ત્યાં બેસીને પત્રીકા પણ કાઢતો. ફળીયાના લોકો અમે વૉરંટવાળા છીએ અને પોલીસો અમને શોધે છે તે જાણતા હતા. અમારાં પરાક્રમો પણ જાણતા હતા, છતાં તેઓએ અમને આશરો આપ્યો અને સાથ આપ્યો. આ લોકોનો ઉપકાર શી રીતે ભુલી શકાય?

મારું મોસાળ અહીં જ હતું. બીજા મામાઓનાં ઘર પણ આજુબાજુમાં જ હતાં. આ દીવસોમાં અમારા વીભાગમાં અન્નસંકટ પણ ઘેરું બન્યું. આ વીભાગમાં વસ્તીના પ્રમાણમાં જમીન ઓછી હતી.  અનાજ ઓછું પાક્યું હતું. વળી સરકારની પણ કીન્નાખોરી હતી. અમે મળીને ‘કાંઠાવીભાગ રાહત સમીતી’ની સ્થાપના કરી. લોકો પાસે રુપીયા ૭૫,૦૦૦ની લોન મેળવી. મટવાડ, આટ અને બોરીફળીયામાં દુકાનો કરી. અમે ગાયકવાડી પ્રદેશમાંથી પણ અનાજ લાવતા અને કેટલીક વાર અમે હોડીમાંથી તે ઉતારતા. અમારા સ્વ. રણછોડભાઈ અને રવજીભાઈ માટે તો ગુણ ઉંચકવી સહેલું હતું. વારંવાર મળતી અમારી રાહત સમીતીના ઠરાવો મોટેભાગે હું ઘડતો. સરકારને આ ઠરાવો કોંગ્રેસની કારોબારીના ઠરાવો જેવા લાગતા.

એક વાર ખાદીકાર્યાલયથી થોડા અંતરે પુર્વમાં આવેલ રણછોડ ભુવનમાં રાહત સમીતીના કાર્યકરો અને પુરવઠા અધીકારીની સભા રાખવામાં આવી હતી. આ સભામાં કરાડીથી અમે પણ ગયા હતા. સભા ચાલતી હતી. અમે હવે નીકળવાની તૈયારી કરતા હતા. હું બહાર આવ્યો. સાદા પોશાકમાં એક ભાઈ આવ્યા. મને પુછ્યું, ‘તમારું નામ ગોસાંઈભાઈ?’

હું સમજી ગયો કે, આ પોલીસ હોવો જોઈએ. મેં હા કહી અને ‘શું કામ છે?’ એવું પુછ્યું એટલે તેણે મારું ખમીશ ગળામાંથી પકડ્યું. મેં જોરથી કુદકો માર્યો, પણ પેલા ભાઈએ છોડ્યો નહીં. આ વખતે રવજીભાઈ વહારે ધાયા. તેમણે પેલાને એક તમાચો ચોડી દીધો. મેં પણ જોર કર્યું. ખમીશ ફાટી ગયું. નીચે પહેરેલું પહેરણ પણ ચીરેચીરા થઈ ગયું. હું છટક્યો. સામે જ ચાર પોલીસો મળ્યા. તેઓ થોડે સુધી મારા પર દોડ્યા. પણ હું હાથમાં આવ્યો નહીં. મારી ચંપલ અને ઈન્ડીપેન, કાગળો વગેરે ત્યાં રહી ગયું. મારા શરીર પર ફક્ત અડધી પાટલુન હતી. આ રીતે ગામમાં પ્રવેશવાનુ મારા માટે મુશ્કેલ હતું, છતાં બીજો કોઈ ઈલાજ પણ નહોતો. હું ફોઈના ઘરે આવ્યો ત્યારે તેણે પુછ્યું, ‘દીકરા, આ શું?’ હું હસ્યો અને પછી બધી વાતો કરી.

હું છટક્યો એટલે પોલીસો રણછોડ ભુવન પહોંચી ગયા. ત્યાં રવજીભાઈ અને રામજીભાઈ ફકીરભાઈ પાછળના વાડામાંથી છટક્યા. પોલીસો અને પુરવઠા અધીકારી વચ્ચે શબ્દયુદ્ધ થયું.

પોલીસો કહે: ‘વૉરન્ટવાળા અહીં હતા તો ખબર આપી કેમ નહીં?’

પુરવઠા અધીકારી: ‘મારી રજા વીના મારી સભામાં દખલ કેમ કરી?’

થોડીવારમાં અમે બધા ભેગા થયા. અમારી સભામાંથી એક તલાટીને માહીતી માટે ગામમાં મોકલેલો. તેણે પોલીસોને ખબર આપી હોવી જોઈએ. તે દીવસોમાં હું સેવાદળનો પોશાક પહેરતો હતો. એટલે નીશાની પરથી મને ઓળખ્યો હોવો જોઈએ. પોલીસોને લાગ્યું કે શીકારો છટકી ગયા.

Advertisements