Archive for મે 19th, 2013

પ્રકરણ ૧૧ : પાણીમાં મારી કસોટી

મે 19, 2013

આઝાદીની લડતનાં સંસ્મરણો – ગોસાંઈભાઈ છીબાભાઈ પટેલ

પ્રકરણ  ૧૧ : પાણીમાં મારી કસોટી

અમે અવારનવાર દેલવાડા જતા આવતા. એક વાર હું દેલવાડા ગયો હતો. વચમાં પુર્ણા નદી આવતી હતી. મોટેભાગે ભરતી આવતાં પહેલાં નદી ઓળંગી જતા. કોઈ વાર મછવાનો ઉપયોગ કરતા. દેલવાડાથી કરાડી આવવા નીકળ્યો. જરા મોડું થઈ ગયું, એટલે નદીમાં ભરતીનાં પાણી આવી ગયાં. મછવા જતા હતા. હાથ કર્યો, બુમ પાડી, પણ કોઈ મછવાએ લીધો નહીં. એટલે હું ગોંગદા ખાડી તરીને આગળ ગયો. ત્યાંથી મછવાવાળાને બુમ પાડી, પણ કોઈ સાંભળે નહીં. એમ કરતાં સાંજ થઈ. પાણી ખુબ વધ્યું. એટલા બધા પાણીમાં લાંબું અંતર તરવાની મારી શક્તી નહોતી. આખરે અંધારું થયું. મેઘલી રાત હતી. વીજળી ચમકતી હતી. શીયાળવાં ભુંકતાં હતાં. હું માઈલો સુધી વીસ્તરેલ ભરતીના પાણીની વચ્ચે થોડી કાદવવાળી જગ્યામાં બેસી રહ્યો. કાદવમાં જ એકલો સુતો. સવારે પાણી ઓસર્યાં ત્યારે તરીને સામે કાંઠે ગયો. સીમમાં તો ઘણી વાર એકલા સુવાનું થતું પણ તે બધી જગ્યાઓ છેક અપરીચીત નહોતી. વળી મોટેભાગે અમે પાથરવાનું–ઓઢવાનું રાખતા. પણ અહીં તો ઉપર આભ, નીચે કાદવવાળી ધરતી અને ફરતે દરીયાનું પાણી. ઈશ્વર પર શ્રદ્ધા રાખી રાત વીતાવી. તે દીવસોમાં આવી મુશ્કેલીઓ સહન કરવાનું સહજ બની ગયું હતું. જ્યાં જાનની પરવા ન હોય ત્યાં બીજી કઈ મુશ્કેલી લાગવાની હતી?

દેશના બનાવોના સંપર્કમાં અમે હતા. સ્વ. છોટુભાઈ પુરાણી અને સ્વ. ચંદ્રશંકર ભટ્ટની ટુકડીના કાર્ય વીષે અમે જાણતા હતા. તેમના એક કાર્યક્રમમાં અમારા બે સાથીઓએ ભાગ પણ લીધો હતો. અમારામાંથી શ્રી નાનુભાઈ છીબાભાઈ અને શ્રી કનુભાઈ છીબાભાઈ વાયરલેસના સંદેશા મોકલવાનું શીખવા ગયા હતા. અમે મુંબઈના સંપર્કમાં પણ હતા. ત્યાંથી અમને ગુપ્ત સંદેશવ્યવહારનાં સાધનો મળવાની વાતો ચાલતી હતી. એ લેવા માટે મુ. શ્રી પી.સી. પટેલ મુંબઈ ગયા. તેઓ મરોલી ઉતર્યા ત્યારે તેઓ કેટલાક બાટલા અને પેટીઓ લાવ્યા. આ પેટીમાં ડાયનેમાઈટ્સ, જામગીરીની દોરડીઓ, ગંધક તેમ જ બીજા સ્ફોટક પદાર્થો હતા. અમે મરોલી સ્ટેશનેથી હેમખેમ આ માલ ઉતાર્યો, અને પછી દેલવાડાની સીમમાં એક ખેતરમાં દાટ્યો. તે દીવસોમાં આવા સ્ફોટક પદાર્થો સાથે પકડાય તો ફાંસીથી ઓછી સજા નહીં થાય. છતાં આવાં સાહસો કરવાનું તે દીવસોમાં સ્વાભાવીક હતું. પાછળથી આવો સ્ફોટક મસાલો અમે કરાંખટ ખસેડ્યો. ત્યાં એક ભાઈના ખેતરમાં દાટવામાં આવ્યો. અમે થોડા જણા જ  આ જાણતા હતા. પરંતુ અમે જ્યારે  સામગ્રી કરાંખટ લેવા ગયા ત્યારે એ સામગ્રી કોઈ ચોરી ગયું હતું!