કોલેસ્ટરોલ

ઉપચાર તમારા આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ મુજબ કરવા, આ આપવાનો હેતુ માત્ર માહીતીનો છે, જાતે પોતાના ઉપાય કરવા પ્રેરવાનો નહીં.

કોલેસ્ટરોલ

આપણા શરીરમાં કોલેસ્ટરોલ બે પ્રકારનું હોય છે, ખરાબ અને સારું, અથવા કહો કે હાનીકારક અને ફાયદાકારક. એને એલ.ડી.એલ. (low density lipoprotein) અને એચ.ડી.એલ. (high density lipoprotein) કહેવામાં આવે છે. આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ તેમાંથી કોલેસ્ટરોલ મળે છે અને આપણું શરીર પણ કોલેસ્ટરોલ બનાવે છે. શરીરમાં થોડા કોલેસ્ટરોલની જરુર રહે છે. એ અમુક હોર્મનના ઉત્પાદનમાં તથા કોષોના સ્વાસ્થ્ય માટે જરુરી હોય છે.

કોલેસ્ટરોલ સામાન્ય રીતે પ્રાણીજ આહાર જેમ કે દુધ અને દુધની બનાવટો, ઈંડાં, માંસ, મચ્છી વગેરેમાં હોય છે. મનુષ્ય સહીત દરેક પ્રાણીના શરીરમાં કોલેસ્ટરોલ હોય છે. પાચનમાર્ગમાં પ્રાણીજ આહારનું શોષણ થયા બાદ એ લીવરમાં જાય છે અને ત્યાંથી લોહીમાં ભળે છે. લોહીમાં ભળેલ આ કોલેસ્ટરોલમાં એલ.ડી.એલ.નું પ્રમાણ વધુ હોય તો એ બીજા અમુક પદાર્થો સાથે ભળી સખત બનીને ધમનીની દીવાલમાં ચોંટતું રહે છે અને લોહીના પ્રવાહનો માર્ગ સાંકડો બનતો જાય છે. આ સ્થીતી હાર્ટએટેક કે સ્ટ્રોક લાવી શકે છે. સારું કોલેસ્ટરોલ ખરાબને ઓગાળવામાં મદદ કરે છે. આપણું લીવર પણ સારું કોલેસ્ટરોલ બનાવે છે. આથી કોલેસ્ટરોલના નુકસાનને ટાળવા સારા કોલેસ્ટરોલવાળાં આહારદ્રવ્યો લેવાં જોઈએ.

આવા પદાર્થો પૈકી એક છે ટામેટાં. ટામેટાં ખાવાથી કે એનો રસ પીવાથી ખરાબ કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ ઘટાડી શકાય છે. આથી જ આહારમાં ટામેટાંને આરોગ્યપ્રદ ગણવામાં આવ્યાં છે. આયુર્વેદીક દવા ત્રીફળા પણ કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં મદદગાર થાય છે. ઉપરાંત દહીંનો આહારમાં સમાવેશ કરવાથી પણ કોલેસ્ટરોલ ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. મશરુમ કોલેસ્ટરોલને ઓછું કરવામાં ઉપયોગી જણાયું છે.

સંશોધકોનું કહેવું છે કે પીસ્તાં (pistachio nuts) ખાવાથી ખરાબ કોલેસ્ટરોલનું સ્તર ઘટે છે, આથી હૃદયરોગનું જોખમ પણ ઘટે છે. એ જ રીતે અખરોટ પણ સહાય કરે છે. લીલી ચા એટલે કે લેમન ગ્રાસનો ઉકાળો પીવાથી પેશાબનું પ્રમાણ વધે છે, જેના કારણે શરીરમાંનો યુરીક એસીડ અને સાથે હાનીકારક કોલેસ્ટરોલ પણ પેશાબ વાટે શરીરની બહાર નીકળી જાય છે. અહીં જે લીલી ચાની વાત છે એ ખરેખર ચા નથી, એક પ્રકારનું સુગંધીયુક્ત ઘાસ છે, પણ આપણે ગુજરાતીમાં એને લીલી ચા કહીએ છીએ. લીલી ચા એટલે ગ્રીન ટી એક પ્રકારની ચા છે, જેના પર કરવામાં આવેલી પ્રક્રીયાના કારણે એમાં કેફીનનું પ્રમાણ બહુ ઓછું હોય છે. પણ કોલેસ્ટરોલ ઘટાડવામાં લીલી ચા એટલે લેમન ગ્રાસ, ચા નહીં.

કાચાં શાકભાજી જે આપણે કચુંબર તરીકે લઈ શકીએ છીએ તથા ફણગાવેલાં કઠોળ તેમજ ફણગાવેલ અન્ય ધાન્ય ઉપરાંત ફળોમાં પ્રાકૃતીક ક્ષારો (મીનરલ) અને રેષા (ફાઈબર) સારા પ્રમાણમાં હોય છે. એનાથી લોહીમાંના કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ નીયંત્રણમાં રહે છે. કચુંબરમાં ડુંગળી, લસણ, આદુ વગેરેનો પણ સમાવેશ કરી શકાય, જે કોલેસ્ટરોલને નીયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ કરે છે.

કોબીજ અને કોલીફ્લાવરમાં રહેલું ખાસ રસાયણ ધમનીમાં કોલેસ્ટરોલને જામવા દેતું નથી એમ એક સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે. જો કોલેસ્ટરોલ જામવાનું શરુ થઈ ગયું હોય તો આ શાક ખાવાથી એ પ્રક્રીયા અટકી જાય છે. જ્યારે ઈંડામાં કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જેથી હૃદયરોગ અને સ્ટ્રોકનું જોખમ વધી જાય છે.

ફળોમાં એવોકાડો, ગ્રેપ ફ્રુટ, તરબુચ અને નાની ટેટી પણ કોલેસ્ટરોલને કાબુમાં રાખવામાં સહાય કરે છે.

આગળ જોયું તેમ સોલ્યુબલ ફાઈબર કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં મદદરુપ થાય છે. આ સોલ્યુબલ ફાઈબર ઓટમાં સારા પ્રમાણમાં હોય છે. આથી સવારે નાસ્તામાં રોલ્ડઓટની પોરીજ – રાબ કોલેસ્ટરોલથી થતું નુકસાન અટકાવવામાં લાભકારક થશે.

કોફીમાં રહેલા કેફીનથી લીવર પર ખરાબ અસર થાય છે અને કોલેસ્ટરોલના ચયાપચયમાં વીક્ષેપ પડે છે. સંશોધકો કહે છે કે દીવસમાં પાંચથી છ કપ ઉકાળેલી કોફી પીનાર વ્યક્તીના શરીરમાં એલ.ડી.એલ (ખરાબ) કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ ૯ થી ૧૪ ટકા જેટલું વધે છે. જો કોઈ વ્યક્તીના શરીરમાં એલ.ડી.એલ. કોલેસ્ટરોલનું પ્રમાણ ૧૦ ટકા જેટલું વધે તો એને હૃદયરોગ થવાની શક્યતા ૨૦ ટકા જેટલી વધી જાય છે. ( પેપર ફીલ્ટર વાપરીને કોફી બનાવવામાં આવે તો આ કોલેસ્ટરોલ વધવાની અસર અટકાવી શકાય છે.)

કસરત કરવાથી લોહીમાંનું ખરાબ કોલેસ્ટરોલ ઓછું થાય છે અને સારા કોલેસ્ટરોલમાં વધારો થાય છે. આ કસરતમાં ખાસ કરીને સીડીનાં કે અન્ય પગથીયાં ચડવાથી સારો લાભ થાય છે. એક સંશોધન મુજબ દરરોજ માત્ર છ મીનીટ દાદરા કે બીજાં કોઈ પગથીયાં ચડ-ઉતર કરવાથી કોલેસ્ટરોલમાં ૧૦-૧૫ ટકા જેટલો ઘટાડો થાય છે. કોલેસ્ટરોલનું જોખમ ઘટાડવા માટે નીયમીત કસરત કરવી બહુ ફાયદાકારક છે.

Tags:

2 Responses to “કોલેસ્ટરોલ”

  1. ગોવીન્દ મારુ Says:

    બહુજન સુખાય ઉત્ત્તમ માહીતી આપવા બદલ ધન્યવાદ..

  2. gandabhaivallabh Says:

    આપની પ્રોત્સાહક કોમેન્ટ બદલ હાર્દીક આભાર ગોવીંદભાઈ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: