ગુરુપુર્ણીમા અને સંપ્રદાયો

ગુરુપુર્ણીમા અને સંપ્રદાયો

 

(નોંધ: વેલીંગ્ટન ઈન્ડિયન એસોસીયેશનના ગીતા મંદીર તરફથી વીવીધ સંપ્રદાયોને          તા. ૧૮-૭-૨૦૦૮ના રોજ ગુરુપુર્ણીમાની ઉજવણી માટે આમંત્રણ આપવામાં
આવ્યું હતું. એ પ્રસંગે મેં વ્યક્ત કરેલા વીચારો.)

ગુરુ એટલે જે સત્ય-બ્રહ્મ-આત્મા-ચૈતન્ય-ભગવાન(જે નામ આપવું હોય તે, મને ચૈતન્ય કે સત્ય કહેવું ગમે છે.)નો સાક્ષાત્કાર કરવામાં માર્ગદર્શન આપી શકે તે. આથી જેને એ સાક્ષાત્કાર થયો હોય તે જ ગુરુ હોઈ શકે. જો કે આવા સાક્ષાત્કારી બધા જ ગુરુ બને છે એવું હોતું નથી. એનાં કારણો અલગ અલગ હોઈ શકે. સાક્ષાત્કારીની અભિરુચિ એમાંનું એક કારણ હોઈ શકે.

અષાઢ માસની પુર્ણીમાને ગુરુ પુર્ણીમા તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ભારતમાં અષાઢ માસ દરમીયાન ઘણો વરસાદ પડે છે. ગુરુને ચંદ્ર સાથે સરખાવવામાં આવ્યા છે. ચંદ્રના શીતળ પ્રકાશનો આનંદ આપણે માણી શકીએ છીએ. સુર્ય સામે આપણે સીધું જોઈ શકીએ નહીં. એનો અર્થ એ છે કે સત્યનો- ભગવાનનો સાક્ષાત્કાર આપણે સીધો કરી ન શકીએ. જો કોઈ એવો પ્રયત્ન કરે તો પાગલ થવાની શક્યતા પણ રહેલી છે. પરંતુ ગુરુ સાથે આવી કોઈ મુશ્કેલી નથી. જેમ સુર્યનો પ્રકાશ ઝીલી ચંદ્ર આપણને શીતળ ચાંદની આપે છે, તેમ સત્યનો સાક્ષાત્કારી ગુરુ આપણને મદદગાર બને છે. પણ અષાઢી પુર્ણીમા જ કેમ? અષાઢ માસ દરમિયાન ચંદ્રનાં દર્શન થવાં મુશ્કેલ હોય છે, ગુરુની પ્રાપ્તી દુર્લભ હોય છે એ હકીકત તરફ અંગુલી નીર્દેશ છે. પણ જો દર્શન થાય તો તે બહુ જ સ્પષ્ટ હશે, કેમ કે વરસાદ પડી ગયો હોવાથી વાતાવરણ એકદમ શુદ્ધ હોય છે. હૃદય શુદ્ધ હશે તો જ ગુરુનાં દર્શન થશે.

આવા જ્ઞાની ગુરુઓની પાછળ લોકો સંપ્રદાય બનાવે છે. જેને સામાન્ય રીતે આપણે ધર્મ કહીએ છીએ તે ખરેખર તો સંપ્રદાયો છે. સંપ્રદાય શબ્દનો અર્થ માર્ગ પણ થાય જ છે. જેમ કે હીન્દુ, ઈસ્લામ, ખ્રિસ્તી વગેરે. સત્યનો સાક્ષાત્કાર કરવાના આ બધા માર્ગો છે. અને જેને સંપ્રદાય કહીએ છીએ તે ઉપસંપ્રદાયો છે, પગદંડીઓ છે. જેમ કે સ્વામીનારાયણ, શીયા, કેથોલિક વગેરે. શા માટે? કેમ કે ધર્મ તો જે ધારણ કરે છે તે. धारयति ईति धर्मः।! આ શરીર શેનાથી ટક્યું છે? એમાં રહેલ ચૈતન્ય, આત્મા-બ્રહ્મથી જ. શરીરમાંથી એ જતું રહે એટલે શરીર શરીર તરીકે રહેતું નથી. જેનાથી એ બનેલું છે-પંચમહાભૂતો- તેમાં એ ભળી જાય છે.

આથી ધર્મ એટલે આ ચૈતન્ય, આત્મા, બ્રહ્મનું વીજ્ઞાન. જેમ આપણે જેને વીજ્ઞાન કહીએ છીએ- સ્થૂળનું, જેના ઘણા પ્રકારો છે-પદાર્થ વીજ્ઞાન, રસાયણ વીજ્ઞાન, જીવ વીજ્ઞાન, અણુવીજ્ઞાન વગેરે સાયન્સ- તે સમગ્ર વીશ્વમાં એક જ છે. હીન્દુઓનું રસાયણ વીજ્ઞાન કે ખ્રિસ્તીઓનું રસાયણ વીજ્ઞાન અલગ પરીણામો નહીં આપે, અલગ હોઈ શકે નહીં. તેમ ચૈતન્યનું, સત્યનું, આત્માનું વીજ્ઞાન ધર્મ પણ સમગ્ર વીશ્વમાં એક જ હોઈ શકે. એને સમજવાના માર્ગો- સંપ્રદાયો તેને આપણે હીન્દુ, ઈસ્લામ, ખ્રીસ્તી વગેરે નામો આપ્યાં.

આ હકીકત હીન્દુ ધર્મના જ્ઞાનીઓએ કહી છે, પોથીપંડીતોએ નહીં. ફરીથી જ્ઞાની એટલે જેને સત્યનું, બ્રહ્મનું જ્ઞાન થયું છે તે, પંડીત એટલે જેને શબ્દોનું જ્ઞાન છે તે, શબ્દોની માહીતી છે તે. જો કે કૃષ્ણના સમયમાં પંડીત શબ્દનો અર્થ જુદો હતો.

આમ આપણે અહીં હું ધારું છું કે માત્ર ઉપર કહ્યું તેમ હીન્દુ સંપ્રદાય અને તેના ઉપસંપ્રદાયોવાળા ભેગા મળ્યા છીએ. મારો ઉછેર હીન્દુ સંપ્રદાયમાં થયો છે, પણ કોઈ ઉપસંપ્રદાયમાં નહીં.

અહીં ભેગા મળેલા આપ સહુ પોતપોતાના ઉપસંપ્રદાયના અગ્રણીઓ આપના પંથના વીચારો હવે વ્યક્ત કરશે. એ સમયે હું ઈચ્છું કે મેં વ્યક્ત કરેલા આ વીચારોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે.

Advertisements

ટૅગ્સ:

2 Responses to “ગુરુપુર્ણીમા અને સંપ્રદાયો”

  1. nabhakashdeep Says:

    ચીંનસભર વક્તવ્ય..મનનીય.

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

  2. ગાંડાભાઈ વલ્લભ Says:

    આપની કૉમેન્ટ બદલ હાર્દીક આભાર રમેશભાઈ.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s


%d bloggers like this: