Archive for જાન્યુઆરી, 2016

कागज के टुकड़े

જાન્યુઆરી 30, 2016

कागज के टुकड़े

(બ્લોગ પર તા. ૩૦-૧-૨૦૧૬ )

પીયુષભાઈ પરીખના ઈમેલમાંથી મળેલું

मीली थी जिंदगी किसीके काम आनेके लिए

पर वक्त बीत रहा है कागज के टुकडे कमाने के लिए

क्या करोगे ईतने पैसे कमा कर?

न कफ़न में जेब है न कबर में आलमारी

और यह मौत के फ़रिस्ते रिश्वत भी नहीं लेते

મળી’તી જીંદગી કોઈકને કામ આવવા માટે

પરંતુ સમય વીતી રહ્યો છે કાગળના ટુકડા કમાવા માટે

શું કરશો આટલા પૈસા કમાઈને?

ન તો કફનમાં ખીસું છે ન તો કબરમાં કબાટ

અને આ મૃત્યુના યમ લાંચ પણ લેતા નથી

રખડતાંનું રખોપું

જાન્યુઆરી 28, 2016

રખડતાંનું રખોપું

(બ્લોગ પર તા. 28-1-2016 )

સોમા બસુ અને ‘ધ હિન્દુ’ની પરવાનગી અને સૌજન્યથી

Food to the Lonly

માનવતાની નીસ્વાર્થ સેવા કરનારાં કાંતિમતી જેવાં ઘણાં લોકો છે.

જે રાત્રે નવા વર્ષના વધામણા માટે લોકો પાર્ટી કરી રહ્યાં હતાં ત્યારે કાંતિમતીએ પણ પુર્વ મસી શેરીની સામેની ધુળવાળી ફરસબંધી પર નાની સરખી પાર્ટી રાખી હતી. ખાવાનું સાવ સાદું હતું-વેજીટેબલ બીરયાની અને છાસ. બરાબર બપોરે બાર વાગ્યે મહેમાનો તૈયાર. એમાંનું કોઈ આમંત્રીત ન હતું. હા, એ ૯૦ પૈકી બધાં જ ભુખ, ગરીબી અને રોગોથી પીડીત હતાં. કાંતિમતીએ એ બધાંને બહુ જ પ્રેમથી અને આદરપુર્વક જમાડ્યાં.

કાંતિમતી કંઈ નવા વર્ષના એના કોઈ સંકલ્પને લીધે આ કરતી ન હતી. એના જેવાં લોકો આવું કરવા નવા વર્ષના સંકલ્પ માટે રોકાતાં નથી હોતાં. નવા વર્ષના સંકલ્પમાં શું દાટ્યું છે? એવાં કેટલાંયે અજાણ્યાં પણ અસામાન્ય લોકો છે જેમને લોકોની મદદ કરવાના ઉમદા હેતુ માટે નવા વર્ષના સંકલ્પની જરુર હોતી નથી. જરુરતમંદોને ખાવાનું આપવામાં કાંતિમતી ગૌરવ અનુભવે છે. “ઘરનું બનાવેલું મારું ભોજન જમીને કોઈને હું ખુશખુશાલ જોઉં એટલે મારો દીવસ સફળ.” કાંતિમતી કહે છે.

કાંતિમતીનો પતી દરજીકામ કરતો, પણ હવે માંદગીમાં પટકાયો હોવાથી કેટલાંક વરસથી કામ કરી શકતો નથી. આમ એ હંમેશાં અભાવમાં જ જીવે છે, છતાં એ જરુરતમંદોને સતત મદદ કરતી રહે છે. છેલ્લાં બાર વર્ષથી આ એનો નીત્યક્રમ રહ્યો છે. એ સવારમાં વહેલી ઉઠીને ઓછામાં ઓછા 12 કીલો ચોખા અને એની સાથે જોઈતાં દાળ-શાક રાંધે છે, અને છાસ તૈયાર કરે છે. અને જો કોઈ વાર-તહેવાર હોય તો સાથે કંઈક ખાસ મીઠાઈ પણ બનાવે છે.

જોકે એને શાકભાજી ધોઈને સમારવામાં બે જણાં મદદ કરે છે, હવે એના હાથપગમાં કળતર થાય છે. “મારે સતત ઉભાં રહીને બધું રાંધતી વખતે ઉપર-તળે કરવાનું હોય છે,” એ મારું ધ્યાન દોરે છે.

કાંતિમતી પાસે ગરીબોને ખવડાવવા જેટલી સંપત્તી નથી. “આમ છતાં” એ હસતાં હસતાં ઉમેરે છે, “જ્યારે જરુર પડે ત્યારે હું ભગવાન પાસે માગું છું અને એ પુરું પાડે છે.”

૧૨ વર્ષ પહેલાં એ આ જગ્યાએ એટલે બી.એસ.એન.એલ.ની ઑફીસ સામે આવી હતી ત્યારે એણે એક સામાજીક કાર્યકર શિવા અંબાનંદનને ભીખારીઓ, રસ્તે રઝળતાં, શારીરીક કે માનસીક રીતે અપંગો, ગરીબગુરબાં અને તરછોડાયેલાંને જમાડતાં જોયાં. એ જગ્યાએ ફરીથી એ કેટલાક પ્રસંગોએ આવી, અને એણે દર વખતે આ મુજબનું દૃશ્ય જોયું. પેલા ભાઈ બધાંને ખવડાવતા હતા. એણે જાણ્યું કે શિવા અંબાનંદનને કોઈ રાંધી આપે તેની જરુર હતી. કાંતિમતી તરત જ પોતાની સેવા આપવા તૈયાર થઈ. ત્યારથી એણે કોઈ દીવસ પાડ્યો નથી.

એ માંદી હોય તો પણ રાંધી આપે છે અને કોઈ ભુખ્યું ન રહે એની કાળજી રાખે છે. “વરસાદ પડતો હોય તો પણ આ લોકો આવે જ છે, તો હું એમને ભુખ્યાં શી રીતે રાખું?”

એ દુખી હૈયે યાદ કરે છે કે એક વર્ષ પહેલાં શિવા અંબાનંદન જે દીવસે આ ફાની દુનીયા છોડી ગયો તે દીવસે પણ એણે દાળભાત અને દહીંની વ્યવસ્થા કરી હતી. “અગ્નીદાહ માટે સ્મશાને જતાં પહેલાં મેં એ બધાંને જમાડ્યાં હતાં,” એ કહે છે.

આ ઉમદા કામની સૌથી ઉત્તમ વાત તો એ છે કે આ બધાં એકબીજાંને ઓળખતાં નથી. બપોરે જમવા આવતાં લોકો બાબત કાંતિમતી કશું જ જાણતી નથી. એને માત્ર એમની આંખોમાં ભુખ જ દેખાય છે, અને એને ખબર છે કે તેઓ પોતાને માટે બે ટંકનું પુરતું ખાવાનું મેળવી શકે તેમ નથી. શિવા અંબાનંદનએ પણ કોણ જમી જાય છે એની દરકાર કદી કરી ન હતી, માત્ર તેઓ તેમની ભુખ સંતોષે એટલું જ તેઓ ઈચ્છતા.

આસપાસના દુકાનદારોએ પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી દાણોપાણી પુરાં પાડ્યાં હતાં. કોઈ શાકભાજી લાવી આપે તો કોઈ ચોખા અને તેલ પુરાં પાડે. એ રીતે રોજનું ગાડું ગબડતું જાય. કાંતિમતી માને છે કે આટલાં વર્ષો સુધી વગર વીઘ્ને બધું મળતું રહ્યું એમાં ભગવાનનો હાથ છે. નજીકમાં જ એણે એક ઘર ભાડે રાખ્યું છે, જેમાં બધી સાધનસામગ્રી રાખવામાં આવે છે અને રાંધવામાં આવે છે. બે મોટાં તરભાણામાં એ રાંધેલી રસોઈ ઑટોરીક્ષામાં લાવે છે. રીક્ષા ચલાવનાર અને બીજા બે છોકરાઓ એને મદદ કરે છે, કેમ કે તેઓને પણ બીજાંને કોઈ ને કોઈ રીતે મદદ કરવાનું ગમે છે.

કામચલાઉ તાણી બાંધેલા છાપરા નીચે દરરોજ બપોરે ભેગાં મળતાં આ બધાં લોકો વચ્ચે એક અસ્વાભાવીક સંબંધનો તાંતણો છે. કાંતિમતી કહે છે, “ઘણી વાર રસ્તે પસાર થતાં લોકો પણ જોવા ઉભાં રહે છે કે અહીં શું ચાલી રહ્યું છે, અને મીઠાઈ, ફળફળાદી આપે છે, વળી પ્લેટ, વાડકા અને બેસવા માટે સાદડી વગેરે પણ લોકો આપી જાય છે.

નવા વર્ષના સંકલ્પો ઘણી વખત પોતાની ક્ષમતા બહારના હોય છે. વળી એ કોઈવાર કસોટીજનક, ચીલાચાલુ કે સાવ બોરીંગ પણ હોય છે. મોટા ભાગે તો એ પોતાની જાતને લગતા જ હોય છે. પરંતુ કેટલાક તુચ્છ જણાતા સંકલ્પો અને કેટલીયે સેવાનાં કૃત્યોના સંકલ્પો જરા પણ જાણીતા ન હોય તેવા લોકો લેતા હોય છે, જેની જગતને જાણ થતી હોતી નથી, પણ તેઓ આ દુનીયાને ધબકતી રાખે છે. જેઓ ઉપકારનો બદલો વાળી ન શકે તેમ હોય તેમને પણ સુખી કરવામાં માનનારા લોકો માટે કશું અશક્ય નથી. જેમ જેમ માહીતી મળશે તેમ આના જેવા સાવ અજાણ્યા હીરાઓને પ્રસીધ્ધીના પ્રકાશમાં લાવવાનો મારો પ્રયત્ન ચાલુ રહેશે.

(‘ધ હિન્દુ’ – સોમા બસુ)

ઉત્સાહ આપતા શબ્દો

જાન્યુઆરી 20, 2016

ઉત્સાહ આપતા શબ્દો

એપ્રીલ ૨૦૧૫ના ‘એકમેક’ અંકમાંથી સાભાર. શ્રી. જવાહરભાઈ પરીખ અને લીનાબેન પરીખના સૌજન્યથી.

ઈતીહાસમાં સફળતાને વરેલા માનવીઓની ઝળહળતી સફળતા પાછળ જેટલું તેમના પુરુષાર્થનું બળ છે, તેટલું તેમને આપવામાં આવેલ પ્રોત્સાહનનું પણ બળ છે.

આ પ્રોત્સાહન જો તેઓ જેમને ચાહતા હોય તે લોકો તરફથી મળે તેની અસર અનેકગણી વધી જાય છે. આવું જ બળ એક વીશ્વાસભરી પત્ની સોફિયાના શબ્દોએ તેના પતી નેથાનિયલ હાવવોર્નમાં પુર્યું હતું. એ માણસનું નામ દુનીયાના ઈતીહાસમાં સુવર્ણાક્ષરે લખાઈ ગયું.

પણ આ સફળતાને વર્યા પહેલાં, સંઘર્ષના કપરા કાળમાં એક દીવસ તે તુટેલા હૃદયનો ભંગાર હાથમાં લઈ પત્ની પાસે આવ્યો. તે દીવસે તેને નોકરીમાંથી કાઢી મુકવામાં આવ્યો હતો. તેણે પત્નીને પાસે બેસાડીને કહ્યું કે હવે હું એક નકામો માણસ છું. મારી કસ્ટમની નોકરી ચાલી ગઈ છે. તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે પત્નીએ તો આ સાંભળી આનંદ વ્યક્ત કર્યો. ‘સારું થયું ને! તું હવે તારું પુસ્તક લખી શકશે.’

‘એ તો ખરું, પણ પુસ્તક લખાતાં તો વાર લાગે. ત્યાં સુધી શું ખાઈશું?’

પત્નીએ એક ખાનું ખોલ્યું અને નોટોની થપ્પી બહાર કાઢી.

‘આટલાં બધાં નાણાં ક્યાંથી લાવી તું?’

‘મને ખબર હતી કે તારામાં પ્રતીભા છુપાયેલી છે. મેં એ પણ કલ્પના કરી હતી કે ક્યારેક તો તને તારા સર્જન માટે વખત જોઈશે જ. એટલે દર અઠવાડીયે તું મને ઘરખર્ચના પૈસા આપે તેમાંથી હું બચે તેટલું બચાવતી. આટલી રકમમાંથી આપણે એક વર્ષ આરામથી જીવીશું. તું લખવા માંડ. આવતી કાલ તો તારી જ છે.’

પત્નીના વીશ્વાસભર્યા શબ્દો સાંભળી તેનું હૈયું છલકાયું અને એ રીતે અમેરીકન સાહીત્યની શ્રેષ્ઠ નવલકથાઓમાંની એકનો જન્મ થયો – ‘ધ સ્કાર્લેટ લેટર’.

સુવાક્ય

જે વ્યક્તીએ જીવનમાં ક્યારેય ભુલ નથી કરી

તેનો અર્થ એ થાય કે એ વ્યક્તીએ

ક્યારેય કંઈક નવું કરવાનો પ્રયત્ન જ નથી કર્યો.

પાણી

જાન્યુઆરી 18, 2016

આ આપવાનો હેતુ માત્ર શૈક્ષણીક છે, પોતાની જાતે ઉપચાર કરવા માટે નહીં. તમારી સમસ્યા માટે યોગ્ય ઉપચારકની સલાહ લેવી.

પાણી

(બ્લોગ પર તા. ૧૮.૧.૨૦૧૬)

મને મળેલા એક ઈમેલના આધારે.

૧. સવારે ઉઠતાંની સાથે એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી શરીરના આંતરીક અવયવો સક્રીય થાય છે.

૨. સ્નાન કર્યા પછી એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી બ્લડપ્રેશર સમતોલ રહે છે.

૩. ભોજનના અડધા કલાક પહેલાં બે ગ્લાસ પાણી પીવાથી આહારનું પાચન સારી રીતે થાય છે.

૪. રાત્રે ઉંઘતાં પહેલાં એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી પક્ષાઘાત કે હૃદયરોગના હુમલાથી બચી શકાય છે.

મને મળેલા એક ઈમેઈલમાં આ મુજબ પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું: લાંબા સ્વસ્થ જીવનની ઈચ્છા રાખનારાં તમારાં સહુ સ્નેહીજનો, મીત્રો, પરીચીતો વગેરે સહુને આની જાણ કરો.

આમાં ઉપર જણાવેલ નંબર ૧ અને ૪નો અમલ હું કરું છું, થોડા ફેરફાર સાથે. સવારે એ પાણીમાં હું એક લીંબુનો રસ પણ ઉમેરું છું. સાંજે એક આખો ગ્લાસ નહીં પણ થોડું ઓછું પાણી પીઉં છું, જેથી રાત્રે પેશાબ માટે ઉઠવું ન પડે, અને ઉંઘમાં ખલેલ ન પડે.

પાણીનો બીજો એક પ્રયોગ પણ ખુબ પ્રચલીત છે. સવારમાં ઉઠીને શૌચક્રીયા પતાવી બ્રશ પણ કર્યા વીના ૧.૨ લીટર એટલે નાના છ (૬) ગ્લાસ કે મોટા ચાર ગ્લાસ પાણી એકી સાથે પીવાનું. એનાથી જુદી જુદી ઘણી શારીરીક ફરીયાદો મટે છે એમ કહેવાય છે. મેં આ પ્રયોગ કરેલો અને એનું વીધાયક પરીણામ પણ મળેલું. અહીં મને એક શીયાળામાં જેને ચ્યુબલેઈન કહે છે તે હાથ તથા પગનાં આંગળાંમાં સોજો આવી દુઃખાવાની તેમજ ખંજવાળની તકલીફ થયેલી. વધારે ઠંડી પડે ત્યારે આ તકલીફ થતી હોય છે. માત્ર ચાર દીવસના આ પાણીપ્રયોગ વડે એ તકલીફ દુર થયેલી અને ફરી કદી થઈ નથી. જો કે આ પાણીપ્રયોગથી સવારમાં પેશાબની હાજત વધુ પ્રમાણમાં થાય છે એવો મારો અનુભવ છે.

આમ છતાં બીજી એક સાવચેતી બાબત પણ ધ્યાન દોરું છું. જો એકી સાથે વધુ પડતું પાણી પીવામાં આવે તો તે નુકસાનકારક પણ થઈ શકે. એટલે સુધી કે કોઈક કીસ્સામાં એકી સાથે વધુ પડતું પાણી પીવાઈ જાય તો મૃત્યુ પણ થઈ શકે. આથી દરેક બાબત બધા કીસ્સામાં એક સરખું જ પરીણામ આપે એમ કહી ન શકાય. આથી જ આ પ્રયોગો માત્ર વાંચીને કે કોઈના કહેવાથી કરવા જોઈએ નહીં. અથવા કરો તો હંમેશાં લીમીટમાં જ રહેવું જોઈએ. પણ પોતાની લીમીટ કઈ રીતે જાણવી? કદાચ એક સોનેરી નીયમ અપનાવી શકાય કે બહુ ઓછા પ્રમાણમાં શરુ કરવું અને માફક આવે તેમ થોડું થોડું પ્રમાણ વધારતા જવું.

ચાય અને લાગણી

જાન્યુઆરી 15, 2016

Sekar

(બ્લોગ પર તા. 15-1-2016)

શ્રીમતી સોમા બસુ અને ‘ધ હીન્દુ’ના સૌજન્ય અને પરવાનગીથી Daily Good બ્લોગમાં તા-15-2-2014ના રોજ પ્રગટ થયેલા લેખનું ગુજરાતી રુપાંતર કરનાર ગાંડાભાઈ વલ્લભ (ન્યુઝીલેન્ડ)

(આ લેખ મને ગમ્યો, અને મારા ગ્લોગ પર મુકવાની પરવાનગી મેં Daily Goods પાસે માગી હતી. એમણે મને શ્રીમતી સોમા બસુ અને ‘ધ હીન્દુ’ની પરવાનગી લેવાનું કહ્યું હતું. શ્રીમતી બસુએ પહેલાં ન્યુઝીલેન્ડની મુલાકાત પણ લીધી હતી, અને બહુ ખુશીથી એમણે મને પરવાનગી આપી. એ માટે એમનો આભાર.)

આપણે કોઈ મહાન કામ ન કરી શકીએ તો યે લાગણીભીનું નાનું સરખું કામ તો કરી શકીએ – મધર ટેરીસા

આર. શેખર ફોટો પડાવતી વખતે પણ શર્ટ પહેરવાને બીલકુલ રાજી નથી. એની બંડીમાંના છીદ્ર પ્રત્યે મેં એનું ધ્યાન દોર્યું. “હા એ હું છું.” એ સાવ બેફીકરાઈથી કહે છે.

એના મોં પર મેં અણગમાનો ભાવ જોયો. એને પોતાને વીષે, એના ફેમીલી વીષે કે એના કામ વીષે વાત કરવાનું એને ગમતું નથી. એ અત્યંત ઓછું બોલે છે. એની ચાયની દુકાન એ બરાબર સવારે ૪-૩૦ વાગ્યે અચુક ખોલી દે છે. રાતપાળી કરતા લગભગ બે ડઝન જેટલા રખેવાળોને એ પોતાની ગરમાગરમ ચાયનો પહેલો રાઉન્ડ પીવડાવે છે. રાત્રે ૧૧-૦૦ વાગ્યા સુધી એ પોતાની દુકાન ખુલ્લી રાખે છે. એની દુકાનમાં રોજના ૩૦૦ કપ ચાય-કોફી ઉપરાંત બીસ્કીટ, કેક, લાડુ અને બીજું ચવાણું વેચાય છે.

હા, એનો મીનાક્ષી કોફીબાર એના બે ભાઈઓ સાથે એ ચલાવે છે. તે લોકોમાં પ્રખ્યાત છે એટલા માટે નહીં કે એ સ્વાદીષ્ટ ચવાણુ વેચે છે. એટલા માટે પણ નહીં કે એ સેંકડો કપ ચા-કૉફીના વેચે છે, પણ શેખર પ્રખ્યાત છે એના દયાળુ સ્વભાવને લીધે.

સવારમાં દરરોજ રક્તપીત્ત પીડીત ઈસાકી એની ટ્રાઈસીકલ પર આવે છે અને એની દુકાન પાસે થોભે છે. શેખર એને પ્લાસ્ટીકના કપમાં ચાય અને બીસ્કીટ આપે છે. બંનેમાંથી કોઈ કશું બોલતું નથી. ખરેખર તેઓએ કદી કશી વાતચીત કરી જ નથી, સીવાય કે શેખરે એને એકવાર એનું નામ અને ઉંમર પુછી હતી.

 

શેખર કહે છે: આઠ વર્ષ પહેલાં એ છોકરો જ્યારે પહેલવહેલો આવ્યો ત્યારે મને લાગ્યું કે એણે ચાય પીવી છે, પણ એની પાસે પૈસા નથી. તે દીવસથી એ કાયમ અહીં આવે છે.

 

જો શેખરના જોવામાં કોઈ આવે જેને કશાકની જરુર હોય પણ ખરીદી શકતું ન હોય તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી એ ત્યાં પહોંચી જાય છે. જેમ કે એણે જોયું કે આઠ વર્ષની શિવાથરીણી બ્લડકેન્સરથી પીડાતી હતી. એને આ બાળકી પ્રત્યે બહુ લાગણી થઈ. એનાં ગરીબ માબાપ ડૉક્ટરે કહેલ પોષક આહાર એને આપી શકે તેમ ન હતાં. ત્રણ વર્ષ પહેલાં એક સ્થાનીક મીત્રે આ બાળકીનો શેખરને પરીચય કરાવ્યો હતો. ત્યારથી શેખર એને નીયમીત દુધ અને ફળો એ હોસ્પીટલમાં હોય તો ત્યાં અથવા એના ઘરે આરામ માટે મોકલી હોય તો ઘરે પહોંચાડે છે.

 

એ કહે છે, “મારા બાળપણમાં મારાં માબાપ કોઈક વાર દીવસમાં એક સમયના ભોજનની પણ વ્યવસ્થા કરી શકતાં નહીં, એ મને બરાબર યાદ છે. ભુખનું દુખ કેવું હોય તે હું જાણું છું. આપણી પાયાની જરુરીયાતો પુરી ન થઈ શકે ત્યારે કેવી મુશ્કેલી પડે છે તેનો મને અનુભવ છે.”

 

એને ત્રણ ઘરની માહીતી છે, જ્યાં ખાસ જરુરીયાત ધરાવતાં અનાથ બાળકો છે. આ ત્રણે ઘરોમાં દરેકને એ દર શુક્રવારે પાંચ લીટર દુધ, બન્સ અને બીજું ખાવાનું હંમેશાં નીયમીત પહોંચાડે છે. એની ચાયની દુકાન ૩૫ વર્ષ જુની છે અને એ વીસ્તારમાં રહેતા એકેએક માણસ માટે એની દુકાન જાણીતી છે. પરંતુ શેખર જે ગુપ્ત સેવા કરે છે તે બધા જાણતા નથી.

 

“હું તો એક સાદો-સીધો માણસ છું. નાની સરખી સખાવત કરવાનું મને ગમે છે, કેમ કે એનાથી મને સુખ મળે છે.” એ ભારપુર્વક કહે છે. શેખર કહે છે એના અભાવગ્રસ્ત દીવસો બાદ હવે એ કંઈક આપી શકે એ સ્થીતીમાં છે. “એવા કેટલાયે માણસો છે, જેમની પાસે પુશ્કળ પૈસો છે, પરંતુ ક્યાં તો તેમની પાસે બીજાને મદદ કરવાનો સમય નથી કે તેમની એવી વૃત્તી નથી. પ્રભુ પોતાની રીતે આપણને સંપત્તી આપે છે અને આપણે બીજાને મદદ કરવા આપણી રીત શોધી લઈએ છીએ.” એ કહે છે. જુદી જુદી સ્કુલના વીદ્યાર્થીઓ સાંજે એની દુકાન આગળ ભેગા થાય છે. મોટાભાગે એમને નોટબુક, પેન, પુસ્તકો વગેરેની જરુરીયાત હોય છે. “એમને જરુરી વસ્તુઓ હું લખી લઉં છું અને પછી લાવી દઉં.” શેખર કદી રોકડા પૈસા આપતો નથી, પણ જોઈતી વસ્તુઓ લાવી આપે છે. સ્કુલની નવી ટર્મ શરુ થતાં કેટલાંયે ગરીબ માબાપ મદદ માટે શેખર પાસે આવે છે. નમ્ર અને ઓછાબોલો શેખર કદી કોઈને નીરાશ કરતો નથી. તેમને સ્કુલબેગ, યુનીફોર્મ, લંચબોક્ષ, પાણીની બોટલ વગેરે લાવી આપી મદદ કરે છે.

 

દુકાનની કમાણી ત્રણ ભાઈઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે. સખાવતમાં શેખર કેટલા પૈસા વાપરે છે તેનો એ હીસાબ રાખતો નથી. “મારી પાસે જે છે તેનાથી મને સંતોષ છે, અને એનાથી ઓછામાં પણ મને ચાલી શકે. મને વધુની જરુર નથી. વધારેને હું શું કરું?” એ પુછે છે. એ બતાવે છે કે તમારી પાસે બીજાને મદદ કરવાની લાગણી માત્ર હોવી જોઈએ.

 

 

ચોકલેટ

જાન્યુઆરી 14, 2016

ચોકલેટ

(બ્લોગ પર તા. 14-1-2016 )

(નોંધ: આ લેખ વાંચવાની શરુઆતથી જ કોઈ નીર્ણય પર આવશો નહીં, લેખ પુરો વાંચવા વીનંતી.)

હાલમાં થયેલાં સંશોધનો અનુસાર ચોકલેટમાં રહેલાં અમુક તત્ત્વો હૃદયની બીમારીથી બચાવે છે. સંશોધકો કહે છે કે ચોકલેટ ખાવાથી મગજમાં એન્ડર્ફીન નામનો પદાર્થ ઉત્તપન્ન થાય છે જે દર્દશામક તરીકે કામ કરે છે. વળી ચોકલેટ ખાવાથી ભુખ ઉઘડે છે, છતાં વજન વધતું નથી. ચોકલેટમાંની ખાંડ સ્ટ્રેસ ઓછો કરવામાં મદદ કરી શકે અને એની મગજ પર શાતાદાયક તથા દર્દનાશક તરીકે પણ અસર અનુભવી શકાય.

ચોકલેટથી ત્વચાની કોઈ સમસ્યા થવાની શક્યતા નથી. એનો બીજો મહત્ત્વનો લાભ તો માથાના સખત દુખાવા(માઈગ્રેન) સામે રક્ષણ મળે તે છે. હા, એ ખરું કે એનું વધુ પડતું સેવન કરવું ન જોઈએ. જો પ્રમાણસર ખાવામાં આવે તો આયુષ્યમાં લગભગ એક વર્ષનો ઉમેરો થઈ શકે એવું સંશોધકોનું તારણ છે. ચોકલેટ હૃદયરોગના જોખમમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.

પણ આ સંશોધનો કેટલાંક વીશ્વાસપાત્ર ગણી શકાય?

બારીકાઈથી નીરીક્ષણ કરતાં ખબર પડશે કે જે સંશોધનો ચોકલેટ બનાવતી કંપનીઓની આર્થીક સહાય લઈને કરવામાં આવ્યાં છે તેને તો બાકાત જ કરી દેવાં પડે. બાકી રહેલાં સંશધનોનાં પરીણામો વીરોધાભાસી જોવામાં આવે છે. અપેક્ષા મુજબ કોકોમાં રહેલાં અમુક તત્ત્વો સ્વતંત્રપણે અમુક પ્રકારનો સ્વાસ્થ્ય લાભ કરતાં જણાયાં છે. આહાર બાબતનાં સંશોધનોમાં સામાન્ય રીતે આહારના ઘટકોને અલગ અલગ તપાસવામાં આવે છે, પણ એ ઘટકો કંઈ આપણે ખોરાક લઈએ ત્યારે એકલાં-અટુલાં નથી હોતાં. એની સાથે બીજા વધુ જટીલ પદાર્થો પણ ખાવામાં આવતા હોય છે. કોકોના સંશોધનમાં કેટલાંક પરીણામો અનુકુળ આવ્યાં હતાં કેમ કે બીજાં ઘટકો જે કોકોના પ્રભાવક ઘટકની અસર નાબુદ કરે તે મોજુદ ન હતાં.

જો આપણે શુદ્ધ કોકો જ વાપરીએ તો આપણને કોકોના કેટલાક ગુણકારી લાભ મળી શકે. જેમ કે બ્લડપ્રેશર કે ડાયાબીટીસમાં ફાયદો. પરંતુ મોટા ભાગના લોકો તો ચોકલેટના રુપમાં કોકોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાં સ્વાસ્થ્યને હાનીકરાક એવાં વધારાની ખાંડ, કોર્ન સીરપ, દુધની મલાઈ, થીજાવેલાં તેલ વગેરે પણ હોય છે. ખરેખર એમાં કોકોનું પ્રમાણ તો ૨૦%થી પણ ઓછું હોય છે. આમ ચોકલેટ સ્વાસ્થ્યને લાભકારક હોય છે એમ કહેવું બરાબર નથી.

ખાંડ દર્દશામક હોવાનો જે દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે શંકાસ્પદ છે. એ ભ્રમ શીશુઓને ઈન્જેક્શન આપતાં પહેલાં સુક્રોઝનું પ્રવાહી આપવાથી એમને ઓછું દર્દ થાય છે એ અનુભવના આધારે પેદા થયો છે. પણ ખાંડ કંઈ દાંતના દુખાવામાં કે માથાના દુખાવા વખતે દર્દશામકની જગ્યા લઈ શકે? મને નથી લાગતું. કોકો અને ખાંડથી ખીલ કે ચામડીના અન્ય વીકાર થતા નહીં હોય પણ ચોકલેટમાંની ખાંડ તો જો કોઈને ખીલ કે ચામડીની અન્ય સમસ્યા હોય તેને વધુ બદતર બનાવે એમાં કોઈ શંકા નથી. પ્લેસીબો ગોળી વડે પ્રયોગ કરતાં માલમ પડ્યું છે કે ખરેખર તો ચોકલેટમાંનાં કેફીન અને થીયોબ્રોમાઈડ જેવાં રસાયણો માઈગ્રેન જેવો માથાનો દુખાવો પેદા કરે છે, કેમ કે આ રસાયણો મગજમાં પહોંચતા લોહીને અસ્તવ્યસ્ત કરી દે છે. મધ્યમસર ચોકલેટનું સેવન કરવાથી આયુષ્યમાં વધારો થાય છે એ કથન તો ખરેખર સંશોધન કરનારા પોતાને ઠીક લાગે તે ગમે તેને સાબીત કરવા આંકડાઓ સાથે કેવી રમત ખેલે છે તેનું બહુ જ રસદાયક ઉદાહરણ છે.

ચોકલેટનો વ્યવસાય કરનારા સંશોધન કરનારાઓની પાસે એમને જે પરીણામ જોઈતું હોય તે લાવી આપવા માટે સંશોધન કરાવે છે. પછી એ લોકો સમાચાર માધ્યમો દ્વારા અને ચોકલેટ વેચનારા સ્ટોરોમાં ચોપાનીયાં ચોડી “ચોકલેટ સ્વાસ્થ્ય માટે લાભકારક છે” એવો પ્રચાર કરે છે, જેને સાયન્સ સાથે કે સત્ય – તથ્ય સાથે નાહવા નીચોવવાનો કોઈ સંબંધ હોતો નથી. એમ તો તમાકુની પણ આંતરડાના ચાંદા પર અને પાર્કીન્સન પર સારી અસર થતી હોવાનું માલમ પડ્યું છે, એટલે શું ધુમ્રપાન કરવાની સલાહ આપી શકાય?

પોષણની દષ્ટીથી જોઈએ તો ચોકલેટ આઈસક્રીમ કે ડોનટ જેવો જ નકામો – જન્ક આહાર છે. જો એનું વધુ પ્રમાણમાં સતત સેવન કરવામાં આવે તો એ એટલો જ નુકસાનકારક અને વજન વધારનાર છે. કોઈ કોઈ વાર એનો થોડા પ્રમાણમાં આનંદ માણવાની કોઈ ના નહીં, પણ જો આહારનીષ્ણાતો સ્વાસ્થ્યલાભ માટે ચોકલેટ ખાવાનું કહેતા હોય તો તેમના સંશોધન વીશ્વાસપાત્ર કહી શકાય નહીં. ખાસ કરીને જ્યારે ડાયાબીટીસ અને વધુ પડતા વજનની સમસ્યા વીશ્વવ્યાપી અને કાબુ બહાર જઈ રહી છે ત્યારે.

ડાર્ક ચોકલેટમાં ચરબી તરીકે માત્ર કોકો બટર જ હોય છે, દુધ કે બીજી કોઈ ચરબી હોતી નથી. એટલે કે એમાં વધારાની ઉમેરેલી ચરબી નથી હોતી પણ કોકોમાં રહેલી કુદરતી ચરબી હોય છે, જે વજન વધારવામાં બહુ ભાગ ભજવતી નથી. પણ જો ચોકલેટમાં ફુલક્રીમ મીલ્ક હોય કે બીજી કોઈ ચરબી ઉમેરવામાં આવી હોય તો તેની હાનીકારક અસર જરુર થશે. હાનીકારક કૉલેસ્ટરોલ ડાર્ક ચોકલેટ ખાવાથી વધતું નથી એવા હરખાવા જેવા સમાચાર હોવા છતાં એ યાદ રાખવું જોઈએ કે ડાર્ક ચોકલેટ પણ કૅલરીથી ભારોભાર લદાયેલો ખોરાક છે. આથી એનાથી હાર્ટઍટેકનું જોખમ નહીં હોય તો પણ શરીરમાં વધારાની કૅલરી પ્રવેશે છે તેનું ધ્યાન રાખવું જરુરી છે.

વળી ચોકલેટમાં મુખ્ય નંબર વન ઘટક ખાંડ હોય છે. ચરબી કરતાં ખાંડ સ્વાસ્થ્ય માટે ખુબ જ વધુ હાનીકારક છે. ખાંડને લીધે થતી બીમારીઓ ઘણી બધી છે. થોડાં નામો જોઈએ. હૃદયરોગ, ડાયાબીટીસ, મનોરોગ, સોજા, દાંતનો સડો, બ્લડકેન્સર, વધુ પડતું વજન, રોગપ્રતીકારક શક્તીમાં અવરોધ વગેરે વગેરે. આ યાદી ઘણી લાંબી છે. આથી ખાંડનું સેવન કરતાં પહેલાં સાવચેત થઈ જજો. ખોટા પ્રચારની ભ્રમણામાં ફસાશો નહીં.

વીવેક

જાન્યુઆરી 11, 2016

એપ્રીલ ૨૦૧૫ના ‘એકમેક’ અંકમાંથી સાભાર. શ્રી. જવાહરભાઈ પરીખ અને લીનાબેન પરીખના સૌજન્યથી. તથા શ્રી ઉત્તમભાઈના પ્રોત્સાહન થકી. આ છે એમનો સુંદર પ્રતીભાવઃ

Thanks for reading ‘Ekmek’ and for good response. You may print the contents and that too in Jodani you may like. We want that our gujarati people must read and take interest. We want to see Gujarati language alive and going strong.

Jawahar parikh

‘એકમેક’માં રસ દાખવવા બદલ અને સરસ પ્રતીભાવ માટે આભાર. એમાંની વીગતો તમે છાપી શકો અને તે પણ તમને ઠીક લાગે તે જાડણીમાં. અમે ઈચ્છીએ છીએ કે આપણા ગુજરાતી લોકોએ વાંચવું જોઈએ અને રસ લેવો જોઈએ. અમે ઈચ્છીએ કે ગુજરાતી ભાષા જીવંત રહે અને વધુ સમૃદ્ધ થાય.- જવાહર પરીખ

વીવેક

વીશ્વમાં જો કોઈ વધુ ને વધુ જીવનોપયોગી તત્ત્વ હોય તો તે વીવેક છે. દીપોત્સવીના શારદાપુજનમાં ચોપડાના પેજ ઉપર એક જ શબ્દ લખવો જોઈએ – વીવેક

એક સન્નારી ચોમાસામાં ફરવા નીકળ્યાં અને વરસાદ ટપકી પડ્યો. સન્નારી એક સ્ટોરના દ્વારે ઓટલા ઉપર ઉભાં રહી ગયાં. સ્ટોરના કર્મચારીઓ એક પછી એક જવા લાગ્યા. સહુની નજર સન્નારી પર હતી, સૌ લાચારીને વશ થઈ ઘેર ચાલ્યાં ગયાં. છેલ્લા એક કર્મચારી કે જે સ્ટોર બંધ કરી જવાના હતા તેમણે બહાર આવતાં જ સન્નારીને જોયાં અને વીનયપુર્વકની વીવેકવાણીથી કહ્યું, ‘આપશ્રી અહીં સ્ટોરમાં પધારો. ઘડી બેસો ત્યાં વરસાદ રહી જશે.’ સન્નારીએ આભાર વ્યક્ત કર્યો.વરસાદ થંભી ગયા પછી સન્નારીએ કહ્યું, ‘આ મારું વીઝીટીંગ કાર્ડ. મને કાલે મળજો.’ પેલા કર્મચારી સન્નારીના ઘરે ગયા. એ વૈભવશાળી બંગલો હતો. કર્મચારીને આદર આપી સન્નારીએ કહ્યું, ‘ભાઈ, સ્કોટલેન્ડમાં મારી મોટી મીલકત છે. તેના મુખ્ય વ્યવસ્થાપક તરીકે હું તમારી નીમણુંક કરવા ઈચ્છું છું.’ કર્મચારીના પ્રારબ્ધનાં દ્વાર તેના વીવેકે ખોલી આપ્યાં. આ સન્નારીનું શુભ નામ હતું ‘શ્રીમતી કાર્નેગી.’

 

સુવાક્યો: ૧. હાલ તુરત જે નાનાં કામ તારી સામે આવ્યાં હોય તે કરવા માંડ, પછી મોટાં કામ તને શોધતાં આવશે.

૨. પ્રવૃત્તી આપણને છોડે તે કરતાં સમજીને પ્રવૃત્તી છોડવી સારી.

સરગવો

જાન્યુઆરી 6, 2016

સરગવો

(બ્લોગ પર તા. 6-1-2016)

મૅક(મધુસુદન) કાપડિયા(ઑસ્ટ્રેલીયા) અને ઉત્તમભાઈ ગજ્જર(સુરત)ના સૌજન્યથી ઉત્તમભાઈની અનુમતીથી. ઉત્તમભાઈએ અંગ્રેજીમાં મોકલાવેલ ઈમેલનું ગુજરાતી રુપાંતર-ગાંડાભાઈ વલ્લભ(ન્યુઝીલેન્ડ)

 

આપણે ત્યાં સરગવાનાં ઝાડ ઠેરઠેર થાય છે. દેશમાં મારા ઘરે પણ ૪૧ વર્ષ પહેલાં હું ત્યાં હતો ત્યારે બેત્રણ હતાં, અને આજે પણ એકાદબે છે. સરગવાને અમારા તરફ શેકટો કે શેગટો (સુરતી બોલીમાં હેકટો) પણ કહે છે અને અંગ્રેજીમાં મોરીંગા.

સરગવો પાંચ પ્રકારના કેન્સરની સારવારમાં વાપરી શકાય, જેમાં ગર્ભાશય, યકૃત, ફેફસાં અને ત્વચાના કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે.

બહુ ઝડપથી ઉગીને મોટા થતા સરગવાનું મુળ દક્ષીણ એશીયા માનવામાં આવે છે. પણ એ કર્કવૃત્ત અને મકરવૃત્ત વચ્ચેના સમગ્ર પ્રદેશમાં ઉગે છે. એનાં પાંદડાં પરંપરાગત સારવારમાં તથા આયુર્વેદમાં લાંબા સમયથી લગભગ ૩૦૦ જેટલા રોગોમાં વાપરવામાં આવે છે.

એની શીંગોને અંગ્રેજીમાં ડ્રમસ્ટીક કહે છે, તેથી સરગવાને અંગ્રેજીમાં ડ્રમસ્ટીક ટ્રી પણ કહેવામાં આવે છે. વળી એના ચમત્કારીક ફાયદાને કારણે અંગ્રેજીમાં તો મીરેકલ ટ્રી તરીકે પણ જાણીતું છે. એનાં નાનાં નાનાં પાંદડાં એક દાંડીની બંને બાજુ સમાંતરે ગોઠવાયેલાં હોય છે. કેલ્શ્યમ, પ્રોટીન, વીટામીન સી, બીટા કેરોટીન, પોટેશ્યમ વગેરે પોષક તત્ત્વોનો એ પાંદડાંમાં ભંડાર ભરેલો છે. એના કારણે જ લગભગ ૪૦૦૦ વર્ષ કે તેથી વધુ સમયથી એનો વૈદકીય ઉપરાંત આહારમાં ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. પાચનની દૃષ્ટીએ જોઈએ તો એમાં રહેલા રેસાઓને લીધે આંતરડામાં એકઠો થયેલો નકામો કચરો દુર કરવામાં એ બહુ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. એનાથી આંતરડામાં ચોંટેલો મળ દુર થઈ જાય છે અને આંતરડાં ચોખ્ખાં ચટાક બની જાય છે. સરગવામાં રહેલા આઈસોથીઓસાઈનેટ નામના એન્ટીબાયોટીકનો ઉલ્લેખ પણ ખાસ કરવો જોઈએ. આ શક્તીશાળી એન્ટીબાયોટીક આંતરડાનું અલ્સર તથા કેન્સર પેદા કરનાર બેક્ટરીયાનો નાશ કરવા માટે બહુ જ જાણીતું છે.

વળી સરગવાનાં બીજ પાણીનું શુદ્ધીકરણ કરવામાં વાપરવા માટે પણ જાણીતાં છે. વળી એ હાલમાં આ હેતુ માટે વપરાતાં મોટાભાગનાં રસાયણો કરતાં વધુ સારાં છે.

સરગવાનાં પાન વીટામીન, મીનરલ, પ્રોટીનના મુળભુત ઘટકો (એસેન્શીઅલ એમીનો એસીડ) અને ઘણાં બધાં પોષક તત્ત્વોથી ભરપુર છે.

સરગવાનાં ૧૦૦ ગ્રામ સુકાં પાનમાં –

  • દહીં કરતાં ૯ ગણું પ્રોટીન
  • ગાજર કરતાં ૧૦ ગણું વીટામીન એ
  • કેળા કરતાં ૧૫ ગણું પોટેશ્યમ
  • દુધ કરતાં ૧૭ ગણું કેલ્શ્યમ
  • નારંગી (કે માસંબી) કરતાં ૧૨ ગણું વીટામીન સી
  • પાલખની ભાજી (સ્પીનીચ) કરતાં ૨૫ ગણું લોહ(આયર્ન)

હોય છે.

વળી સરગવાના પાનમાં વીવીધ પ્રકારનાં એન્ટી ઑક્સીડન્ટ બહોળા પ્રમાણમાં રહેલાં હોય છે. એ પૈકી ક્લોરોજેનીક નામનું તત્ત્વ કોષોમાં શર્કરાના અભીશોષણની ક્રીયાને ધીમી પાડી દે છે. પ્રાણીઓ પર કરવામાં આવેલા પ્રયોગોથી માલમ પડ્યું છે કે પ્રાણીઓના શરીરમાં એનાથી રક્તશર્કરાનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે.

મહીલાઓ પર કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં પણ માલમ પડ્યું છે કે જેમણે સતત ત્રણ માસ સુધી દરરોજ સરગવાના પાનનો ૭ ગ્રામ પાઉડર લીધો હતો તેમના લોહીમાંના શર્કરાના પ્રમાણમાં ૧૩.૫ ટકા જેટલો ઘટાડો જોવામાં આવ્યો હતો.

બીજા એક અભ્યાસમાં જોવામાં આવ્યું છે કે સરગવાના પાનમાં ગડગુમડ અને કેન્સર વીરોધી ગુણ પણ રહેલો છે. એ એમાં રહેલા નીઆઝીમીનીન નામના રસાયણને આભારી છે. પ્રાથમીક કસોટી પરથી માલમ પડ્યું છે કે એપ્સ્ટીન-બાર નામના વાઈરસને દબાવવામાં પણ એ સક્રીય છે. તો વળી સરગવાના પાનમાં રહેલાં કેટલાંક ઘટકો થાઈરોડના કાર્યને નીયમીત કરે છે – ખાસ કરીને થાઈરોડ ગ્રંથી જ્યારે વધુ પડતી સક્રીયતાથી કામ કરતી હોય ત્યારે.

બીજા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે સરગવો વીસર્પીકા (હર્પીસ)ના હર્પીસ સીપ્લેક્સ ૧ નામની વ્યાધીમાં એના વાઈરસને દબાવવામાં મદદગાર હોવાનું પ્રમાણ મળ્યું છે.

કેટલીયે સંસ્કૃતીઓ પરંપરાગત વૈદકીય પદ્ધતીમાં આ ઉપરાંત બીજી વધુ વનસ્પતીઓનો ઉપયોગ કરતી હશે. એના ઘણા બધા ફાયદા અને ઈલાજ હજુ શોધી કાઢવા અને તપાસવા બાકી છે જે કરવું જરુરી છે.

સરગવો પણ ૧૦ વર્ષ પહેલાં ક્યાં સહુને જાણીતો હતો! એ તો એના બહુઆયામી વૈદક લાભો અને આહાર તરીકે એની પૌષ્ટીકતાને કારણે લોકપ્રીય બન્યો છે. સરગવો બહુ જ ઉચ્ચ પ્રકારની દવા માટેની વનસ્પતી છે. એને ઘરઘરમાં દવા માટે પ્રસ્થાપીત કરવો જોઈએ.

આમ તો એને આફ્રીકા, એશીયા, મધ્ય અમેરીકા અને કેરેબીયન દેશોમાં મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે, પણ ખરેખર સરગવાનો પાક તો આખા વીશ્વમાં સૌથી વધુ ભારતમાં લેવામાં આવે છે. ભારતમાં એ કુદરતી રીતે ઉગી નીકળે છે. (મારા ઘરે પણ એ એની મેળે ઉગી નીકળ્યો હતો. પણ એના આ ગુણોની માહીતી મને ન હતી.) કેટલીક આંકડાકીય માહીતી અનુસાર ભારતમાં સ્વાદુપીંડના કેન્સરથી થતાં મરણોનું પ્રમાણ આશ્ચર્યજનક ઓછું છે. એનું કારણ કદાચ સરગવો હોઈ શકે. તમે માનશો, અમેરીકા કરતાં ભારતમાં આ કેન્સરથી થતાં મરણનું પ્રમાણ ૮૪ ટકા જેટલું ઓછું છે.

 

મારા અનુભવમાં સરગવાની મીઠી અને કડવી એમ બે જાતો થાય છે. મને મળેલા ઈમેલમાં એનો ઉલ્લેખ નથી. વળી કડવી જાતમાં પણ કેટલીક ઓછી કડવી પણ હોય છે, જેને અમારે ત્યાં વા-કડવી કહેતા. આ જાણકારી મોકલનાર ભાઈ મદુસુદનભાઈએ કયા સરગવાના આ ગુણ છે તે માહીતી આપી નથી. થોડી ઓછી કડવી જાતની સરગવાની શીંગોનું શાક મેં ખાધું છે, પણ ૪૧ વર્ષ પહેલાં મને કશી માહીતી ન હતી, એટલી વાતની ખાતરી છે કે સાધારણ કડવી શીંગ ખાઈ શકાય છે. આ એટલા માટે કહું છું કે કડવી બદામ ઝેરી ગણાય છે અને ખાવામાં આવતી નથી, પણ સરગવાની બાબતમાં એવું નથી.

 

સરગવાની તૈયાર દવા પાઉડર, ટીકડી અને કેપ્સુઅલના રુપે મળી શકે છે.

લેવાની રીત અને પ્રમાણઃ

પાણી સાથે ખાવા પહેલાં સવાર-સાંજ ૧ કેપ્સુઅલ

ઉત્તમભાઈ લખે છેઃ

વહાલા ભાઈ,

તમારા આ ગ્રુપમાં હું સભ્ય નથી તેથી સૌને તો હું મેલ મોકલી શકું નહીં તેથી તમને આ લખી મોકલું છું..

૯૧ વરસના એક વડીલ જોડે વાતો થઈ ને તેમને મેં જે માહીતી મોકલી તે તમને મોકલું છું..

મોરીન્ગાને ‘સરગવો’ ‘શેગટાની શીંગ’ પણ કહે છે .. તેના ઝાડનાં  કુંણાં પાંદડાં પણ ભારે લાભદાયી છે..

મારા ૮૧ થયાં ને મારી મધુના ૭૫.. અમે બન્નેએ આ પાનના પાવડરની જે કેપ્સ્યુલ મળે તે દોઢ માસ લીધી.. એકેએક સાંધાનો દુખાવો કળતર સોજાં બધું ગયું. !

તેથી જાત અનુભવે કોઈને ભલામણ કરતાં હવે ખંચકાટ નથી થતો..

60 Vegetarian Capsules = Rs. 125

Made by BAPS-AMRUT

MORINGA (Shigru) Capsules are useful in anti-inflammatory, Arthritis & Joints Disorders, Rich in nutritional Values.

Visit : http://herbal.baps.org/

http://herbal.baps.org/products.php?Moring-powder

Available in Powder, Tablets and Capsules..

Dosage : 1 Capsule TWO times a day before meals with water.

 

વાયુવીકાર અને કસરત

જાન્યુઆરી 3, 2016

વાયુવીકાર અને કસરત

(બ્લોગ પર તા.૩-૧-૨૦૧૬)

વાયુવીકાર પર કસરતની જે અસર થાય છે તેના વીષે મારા અનુભવ મુજબ થોડું લખું છું. મને સ્મરણ છે કે વાયુની તકલીફ હું બહુ નાનો હતો ત્યારથી છે. એટલે કહી શકાય કે મારી વાયુપ્રકૃતી છે. જેને નળબંધ વાયુ કહેવામાં આવે છે તે મને નાની ઉમ્મરે પણ સતાવતો રહેલો. એના ઘરગથ્થુ ઉપાય મારા મા કરતાં અને સારું થઈ જતું. મને ખ્યાલ છે ત્યાં સુધી અરીઠાનું ફીણ મારા પેટ પર ચોપડવામાં આવતું. પણ મારે વાત કરવી છે વાયુની તકલીફમાં કસરતની જે અસર થાય તેને વીષે. વાયુનાશક ઔષધો વીષે તો મેં આ પહેલાં લખ્યું છે.

ચાલવાની કસરતની વાયુવીકાર પર સારી અસર થાય છે એમ મેં અનુભવ્યું છે. માત્ર એકાદ કીલોમીટર ચાલવાથી પણ લાભદાયક અસર અનુભવાય છે. એમાં ચાલવાની ઝડપ સામાન્ય હોય તો પણ અનુકુળ અસર મેં અનુભવી છે. વધુ ઝડપથી ચાલવાથી વીશેષ સારી અસર અનુભવાશે. વેલીંગ્ટન ઈન્ડીયન એસોસીયેશનના યુવાનો સાથે હું ઉનાળામાં ચાલવા જાઉં છું. એ વખતે મારા એકબે વધુ ઉમ્મરવાળા મીત્રોને લાંબા અંતર સુધી ચાલ્યા પછી એટલે કે લગભગ ચાર-પાંચ કલાક ચાલ્યા બાદ બહુ જ દુખદાયક અંગ્રેજીમાં જેને ક્રેમ્પ્સ કહે છે, જેને અમારી ગામઠી બોલીમાં વોંટ આવે કહે છે તે દુખાવો થતો મેં બેત્રણ વાર જોયો છે. આયુર્વેદ મુજબ આ દુખાવાનું કારણ વાયુ હોય છે. વધુ ચાલવાથી વાયુ દુર થવાને બદલે દુખાવો કેમ કરે છે?

એનું કારણ કદાચ ચાલવાથી શરીરમાં ભરાયેલો જે વાયુ બહાર નીકળી શક્યો ન હોય કે વધુ પ્રમાણમાં હોય તે હોઈ શકે. એ વખતે એક વાર મારા એક મીત્રને મેં બાહ્ય પ્રાણાયામ કરવા જણાવ્યું અને એમનો દુખાવો જતો રહ્યો હતો. ચાલતાં ચાલતાં કોઈક વાર પગના ઘુંટણમાં કે પગના બીજા કોઈ અન્ય ભાગમાં દુખાવો થવા માંડે ત્યારે હું ચાલતાં ચાલતાં જ બાહ્ય પ્રાણાયામ કરવાનું ચાલુ કરી દઉં છું અને મારો દુખાવો ગાયબ થઈ જાય છે એ મેં અનુભવ્યું છે.

વાયુવીકારમાં લાભ કરનારી બીજી કસરત યોગનાં આસનો છે. મારા બ્લોગમાં મેં હું જે આસનો કરું છું તેના વીષે લખ્યું છે. શરુઆતમાં તાડાસન વગેરે કર્યા પછી હું શીર્ષાસન, સર્વાંગાસન, હલાસન વગેરે કેટલાંક આસનો કરું છું. આવાં બેપાંચ આસનો કરવાથી જ વાયુવીકાર દુર થતો મેં અનુભવ્યો છે.

ત્રજી કસરત રમતો રમવી તે છે. અત્યારે મારી પ્રીય રમત ટેબલ ટેનીસ છે, જે હું રમું છું. અહીં એક વાત કહેવા જેવી મને લાગે છે. ઘણાં વર્ષો પહેલાંની વાત છે. દેશમાં હતો ત્યારે હું વોલીબોલ રમતો. અહીં આવ્યા પછી કેટલાંક વર્ષો બાદ એક વોલીબોલ ક્લબમાં જોડાયો, ત્યારે મને કહેવામાં આવેલું કે ઘણા લોકો જોડાય છે, પણ પહેલી વાર રમ્યા પછી મોટા ભાગના લોકો ફરી રમવા આવતા નથી, કેમ કે પહેલી જ વાર રમવાને લીધે પગ એવા દુખે કે ફરી રમવાનું નામ લેતા નથી. મારા અનુભવમાં મને વોલીબોલ રમવાથી કશો જ દુખાવો થયો ન હતો કે ખાસ કશો થાક લાગ્યો ન હતો. પરંતુ જ્યારે લાંબા ગાળા બાદ હું ટેબલ ટેનીસ રમ્યો ત્યારે મને થાક પણ ઘણો લાગ્યો હતો, એટલું જ નહીં પગમાં બીજે દીવસે દુખાવો થયો હતો. કદાચ કોઈકને એમ લાગે કે મારી ઉમ્મરને કારણે એમ થયું હશે. પણ હું માનું છું કે ટેબલ ટેનીસ રમવાથી વોલીબોલ કરતાં વધુ શ્રમ પડે છે.

ઘરે એકલા એકલા ટેબલને દીવાલ નજીક રાખી ટેબલ ટેનીસ રમવાથી પણ વાયુવીકારમાં લાભ થાય છે એ મેં અનુભવ્યું છે, કેમ કે એ રીતે પણ શરીરમાં ગરમાવો પેદા થાય છે.

મારા અનુભવમાં તો મને સવારમાં કમરમાં દુખાવો થતો હતો, છતાં ટેબલ ટેનીસ રમવા ગયો. રમતાં રમતાં થોડી જ વારમાં દુખાવો ગાયબ થઈ ગયો. આ માત્ર મારો કોઈ એક જ વખતનો અનુભવ નથી, ઘણી વાર આમ થયું છે. હાલ હું માત્ર ટેબલ ટેનીસ જ રમું છું, આથી બીજી કોઈ રમત-સ્પોર્ટ્સમાં આ પ્રકારની પોઝીટીવ અસર થાય છે કે કેમ તેની મને ખબર નથી, પણ મને લાગે છે કે બીજી ઘણી બધી સ્પોર્ટ્સમાં પણ વાયુવીકાર પર પ્રભાવક અસર થતી હોવી જોઈએ. અન્ય સ્પોર્ટ્સ રમનારા પોતાના અનુભવ જણાવે તો જેમને વાયુવીકાર સતાવતો હોય તે લોકો સ્પોર્ટ્સમાં ભાગ લેવાનું કદાચ વીચારે અને રમત ઉપરાંત પોતાના સ્વાસ્થ્યનો આનંદ પણ માણી શકે.