આયોડીનયુક્ત નમક (Iodised Salt)

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી મળેલું – અંગ્રેજી પરથી ગુજરાતીમાં -ગાંડાભાઈ

બ્લોગ પર તા. ૬-૨-૨૦૧૬

જાણીને તમને આઘાત થશે કે નળનું પાણી અને આયોડીનવાળું મીઠું આપણા આહારને નુકસાનકર્તા બનાવે છે. કદાચ સાદું મીઠું વાપરવું વધુ સારું. અથવા આયોડીનવાળું મીઠું હંમેશાં રસોઈ તૈયાર થઈ ગયા પછી જ નાખવું, વધુ ગરમ હોય ત્યારે નહીં – જો તમારા શરીરમાં આયોડીનની ઉણપ હોય તો.

શું તમે રાંધવામાં નળના પાણીનો ઉપયોગ કરો છો? જો એમ હોય તો તમારે રાંધવાની રીત બદલવી જોઈએ. તાજેતરમાં થયેલી શોધમાં જાણવા મળ્યું છે કે નળમાંનું ક્લોરીનવાળું પાણી જ્યારે ઉંચા ઉષ્ણતામાને મીઠામાંના આયોડીન સાથે સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે નુકસાનકારક ઝેરી પદાર્થો પેદા થાય છે, જે આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે હાનીકારક હોય છે.

હોંગકોંગ યુનીવર્સીટીના સંશોધકોની એક ટીમે આજ સુધી અજ્ઞાત રસાયણો જે ક્લોરીનયુક્ત પાણી સાથે આયોડીનની ઉંચા ઉષ્ણતામાને થતી પ્રક્રીયાથી પેદા થાય છે તેની જાણકારી પ્રાપ્ત કરી છે. આ રસાયણોની આજ સુધી ખબર ન હતી, આથી કોઈનું ધ્યાન ક્લોરીનવાળા પાણીમાં રાંધવાથી થતા નુકસાન તરફ ગયું ન હતું.

કેટલાંક સુક્ષ્મ જીવાણુ પાણીને દુષીત કરતાં હોવાથી પીવા માટે કે રાંધવા માટે વાપરતાં પહેલાં આપણે એને જીવાણુંરહીત કરીએ છીએ. એ બે રીતે કરવામાં આવે છે – પાણીમાં ક્લોરીન ઉમેરીને અથવા હાઈપોક્લોરાઈટ રસાયણ ઉમેરીને. ક્લોરીન ઉગ્ર ઝેરી પદાર્થ હોવાથી એમાંનાં અમુક સુક્ષ્મ જીવાણું આ રીતે નાશ પામે છે. ખાસ કરીને પાણીથી ફેલાતા કૉલેરા, મરડો, ટાઈફોઈડ જેવા રોગો અટકાવવા માટે એને આ રીતે જંતુમુક્ત કરવામાં આવે છે.

હાઈપોક્લોરાઈટ રસાયણો એમોનીયાની પેદાશ છે. એ બનાવવા માટે એક, બે કે ત્રણ હાઈડ્રોજનના પરમાણુની જગ્યાએ ક્લોરીનના પરમાણુ મુકી દેવામાં આવે છે. આ બંને પ્રક્રીયા પાણીના રાસાયણીક બંધારણને બદલી નાખે છે.

સંશોધકોના મતાનુસાર બંને શુદ્ધીકરણથી પાણીમાં ગયેલ ક્લોરીન આયોડાઈઝ્ડ સોલ્ટમાંના આયોડીન સાથે પ્રક્રીયા કરીને એક પ્રકારનો એસીડ બનાવે છે જેને હાઈપોઆયોડસ એસીડ કહે છે. (આ એક અકાર્બનીક રસાયણ છે જેનું સુત્ર છે HIO)

હાઈપોઆયોડસ એસીડ એ એક મંદ એસીડ છે. એ એકલો પોતાની રીતે નુકસાનકારક નથી. પરંતુ બીજા આહાર સાથે અને પાણીમાં અન્ય કાર્બનીક પદાર્થો સાથે જોડાતાં આડપેદાશ બને છે જેને આયોડીનેટેડ ડીસ્ઈન્ફેક્શન (I-DBPs) કહે છે.

આ I-DBPsના અણુઓ બાબત આજ સુધી કશી જ માહીતી ન હતી. સંશોધકો માટે એ બીલકુલ નવા જ છે. એના ગુણધર્ધો જાણવા માટે સંશધકોએ પ્રયોગશાળામાં એના અણુઓ બનાવ્યા અને એ કેવુંક નુકસાન કરે છે તેનું પરીક્ષણ કર્યું.

આપણી રોજેરોજની રાંધવાની આ રીત વડે કેવા નુકસાનકારક પદાર્થો પેદા થાય છે એ જાણીને સંશોધકો અચંબો પામી ગયા. નવી ટેકનોલોજી અને રાસાયણીક પ્રક્રીયા વડે સંશોધકોએ ૧૪ તદ્દન નવા અણુઓ શોધી કાઢ્યા. એ પૈકી ૯ અણુઓનાં બંધારણની માહીતી પણ મેળવી. વધુ પરીક્ષણ કરતાં માલમ પડ્યું કે કેટલાક અણુઓ ઓછા હાનીકારક હતા જ્યારે કેટલાક તો ૫૦-૨૦૦ ગણા હાનીકારક હતા.

નળના ક્લોરીનવાળા પાણી અને આયોડીનયુક્ત મીઠાના મીશ્રણ વડે જે હાનીકારક પદાર્થો પેદા થાય છે તે વૈજ્ઞાનીકો માટે સાવ નવા જ છે. આ પદાર્થોને પેદા થતા રોકવાનો એક માત્ર ઈલાજ ધીમા તાપે રાંધવું તે છે. અથવા રાંધ્યા પછી મીઠું ઉમેરી શકાય, પહેલેથી નહીં.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: