આનંદીત રહેવા માટે

 

આનંદીત રહેવા માટે

એક અંગ્રેજી ઈમેલ પરથી

(બ્લોગ પર તા. 17-2-2017)

નીચે કેટલીક એવી બાબતો જણાવવામાં આવી છે જેને જતી કરવાથી આપણને આનંદીત રહેવામાં સરળતા થશે.

સૌથી મહત્ત્વની બાબત છે દરેક વખતે મારું સત્ય એ જ સત્ય છે એવી માન્યતાનો ત્યાગ. સામી વ્યક્તીની વાત પણ સાચી હોઈ શકે. આપણે હંમેશાં સાચા હોઈએ એ ભ્રમણા છોડી દેવી જોઈએ. કેટલાયે લોકો પોતે ખોટા છે એમ માનવાને જરા પણ રાજી હોતા નથી. પણ ધારોકે આપણે સાચા હોઈએ છતાં સામી વ્યક્તી પોતાની જ વાત સાચી મનાવવા મક્કમ હોય ત્યારે એની સાથેના સંબંધો બગાડવાનું તમે પસંદ કરશો કે એની વાત સ્વીકારી લેવાનું યોગ્ય માનશો? કેમ કે જે સત્ય છે એને અસત્ય કહેવાથી એ સત્ય મટી જવાનું નથી. જ્યારે પણ આપણને પોતે જ સાચા છે એ સાબીત કરવાની ચળ ઉપડે ત્યારે પોતાની જાતને પ્રશ્ન કરજો કે, “હું સાચો છું એ સાબીત કરવું મહત્ત્વનું છે કે હું ઉદારતા દાખવું એ અગત્યનું?” શું ફરક પડશે? ખરેખર મારો અહંકાર એટલો બધો મોટો છે?

બીજી બાબત છે પોતે બધી બાબતોના બોસ છે એવી ભાવનાનો ત્યાગ. પોતાની આસપાસ જે કંઈ બની રહ્યું હોય, જે કંઈ પણ સંભવી રહ્યું હોય કે ઉપસ્થીત હોય – પરીસ્થીતી, પ્રસંગ, વ્યક્તી – એના પર પોતાનો જ કાબુ રહેવો જોઈએ એમ માનવું ન જોઈએ. એ બધાંને પોતાની મેળે પોતાની રીતે સંભવવા દો. જેમ છે તેમ એનો સ્વીકાર કરો. એને નીયંત્રીત કરવાનું છોડી દેતાં એક પ્રકારની નીરાંતનો અનુભવ થશે. વીજયની વરમાળા તેને જ મળે છે જે સર્વનો સ્વીકાર કરે છે – જેમ છે તેમ. પણ જો આપણે પોતાનો કાબુ જમાવવા સતત પ્રયત્ન કરતા જ રહીએ તો જેના પર કાબુ મેળવવાની ખ્વાહીશ રાખતા હોઈએ તે વીજયથી જોજનો દુર રહેશે.

ત્રીજી મહત્ત્વની બાબત છે બીજાને દોષ દેવાનું છોડી દો. જે આપણે કરી નથી શક્યા કે કર્યું છે (મોટે ભાગે તો આપણે કહીએ છીએ આપણાથી થયું છે.) તેને માટે બીજાંને દોષ દેવો નહીં. આ ટેવ આપણે છોડી દઈએ તો આપણી પોતાની સત્તા આપણી પાસે અકબંધ રહેશે. જવાબદારીનો સ્વીકાર કરવાનું શરુ કરો. કોઈની બાબતમાં મને જે કંઈ લાગતું હોય કે ન લાગતું હોય તેને માટે હું જવાબદાર છું, બીજું કોઈ જ નહીં. જે વ્યક્તીને વીષે એ બાબત હોય તે વ્યક્તી પણ નહીં.

ચોથી બાબત છે પોતાની બાબત નબળા વીચારો – આત્મવીશ્વાસનો અભાવ. કેટલાય લોકો આ કારણે પોતાની જાતને નુકસાન પહોંચાડે છે. પોતાની જાત બાબત નકારાત્મક, કલુષીત, સતત અભાવાત્મક વીચારો ભારે નુકસાનકારક છે. તમારું મન આવું તમને કહેતું હોય તો તેને માનશો નહીં. તમે ખરેખર એથી વધુ સારા છો જ. “મન એક બહુ જ ઉત્તમ ઉપકરણ છે – જો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો. પણ જો અયોગ્ય રીતે વાપરવામાં આવે તો એ બહુ જ વીનાશક છે.”

પાંચમી બાબત પોતે શું કરવાને શક્તીમાન છો કે શું ન કરી શકો, પોતાના માટે શું શક્ય છે કે શું અશક્ય છે એ અંગે મર્યાદીત વીચારો છોડી દો. દરેક જણ માટે અમર્યાદ શક્યતાઓ છે. કશી નબળાઈની માન્યતામાં બંધાઈ જશો નહીં. તમે પાંખો ફેલાવી વીશાળ ગગનમાં વીહાર કરી શકો છો. તમારી માન્યતા, મક્કમ નીર્ણય એ કંઈ મનમાં ઉઠેલો તરંગ નથી, પણ મનને જકડી લેતી એક પકડ છે, એક લગામ છે, જે યોગ્ય દીશામાં પ્રગતી કરવાનું અગત્યનું ઉપકરણ છે.

છઠ્ઠી વાત ફરીયાદ કરવાનું બંધ કરો. જે લોકો, જે પરીસ્થીતી કે જે પ્રસંગથી તમે દુખ અનુભવતા હો તેની ફરીયાદ ન કરવી. કોઈ વ્યક્તી, કોઈ પ્રસંગ કે કોઈ પરીસ્થીતી તમને દુખ પહોંચાડી ન શકે, સીવાય કે તમે દુખી થવા માગતા હો. પ્રસંગ તમને દુખી નથી કરતો પણ એ પ્રસંગને તમે જે રીતે જુઓ છો, જે રીતે લો છો તેનાથી તમે જે તે લાગણી અનુભવો છો. વીધાયક, પોઝીટીવ વીચારોની શક્તી ગજબની છે. નકારાત્મક દૃષ્ટી દુખ પહોંચાડશે.

સાતમી બાબત: ટીકા કરવાનું છોડી દો. તમારી માન્યતાથી જુદા પડતા લોકોની, અપેક્ષા કરતાં અલગ વસ્તુની કે પ્રસંગની ટીકા ન કરો. દરેક જણ અદ્વીતીય છે, તેમ છતાં દરેકમાં સમાનતા પણ છે. બધાને જ આનંદીત રહેવાનું ગમે છે, બધાંમાં પ્રેમ રહેલો છે અને બધાં જ પ્રેમની આપલે કરવાનું ઈચ્છે છે.

આઠમી બાબત બીજાં લોકો પર પ્રભાવ પાડવાની ઝંખના જતી કરવી. હું કંઈક છું એવું સાબીત કરવાના પ્રયાસ છોડી દો. જે ક્ષણે આપણે જે નથી તે બતાવવાનું છોડી દઈએ, જેવાં આપણે બધાં મહોરાં ઉતારી દઈએ છીએ, જેવા આપણે છીએ તેવાનો સ્વીકાર કરી લઈએ છીએ કે લોકો તમારા તરફ માનની નજરે જોવા માંડશે.

નવમી હકીકત તે પરીવર્તનનો સ્વીકાર. પરીવર્તન સારા માટે હોય છે. પરીવર્તન આપણને આગળ વધારે છે. પરીવર્તન આપણા જીવનને તથા આપણી આસપાસનાં સહુનાં જીવનને સમૃદ્ધ કરે છે.

દસમી વાત કોઈ પણ વ્યક્તીને કે અમુક વસ્તુને કે પ્રસંગને તમારી માન્યતાનું લેબલ ચોંટાડવાનું છોડી દો. તમે જેને સમજી શકતા ન હો એટલે એ વીચીત્ર છે, એવું લેબલ આપી દેવું બરાબર નથી. ખુલ્લા મન વડે એને સમજવાનો પ્રયત્ન કરો. સૌથી મહાન અજ્ઞાન એટલે જેને વીશે તમે કશું જાણતા ન હો તેનો અસ્વીકાર કરવો તે.

અગીયારમી બાબત બહાનાંઓને વીદાય કરી દો. મોટા ભાગે તો બહાનાં બતાવવાના કારણે આપણી પ્રગતી રુંધાઈ જાય છે. બહાનાં બતાવવાની કોઈ જ જરુર નથી. બહાનાં બતાવવાના કારણે આપણે સ્થગીત થઈ જઈએ છીએ. આપણે આપણી જાતને એ રીતે છેતરીએ છીએ. વળી આ બહાનાં મોટા ભાગે તો સાચાં હોતાં જ નથી.

બારમી વાત ભુતકાળને ભુલવો. એ બહુ જ મુશ્કેલ છે એ ખરું. ભુતકાળ જ્યારે બહુ રળીયામણો લાગતો હોય ત્યારે એને જ વાગોળતા રહેવાનું આપણને ગમે છે. ખાસ કરીને જ્યારે એ વર્તમાન કે ભવીષ્ય કરતાં સારો જણાતો હોય તો. યાદ રાખો, આપણી પાસે માત્ર વર્તમાન ક્ષણ જ હોય છે. જે ભુતકાળને આપણે અત્યારે યાદ કરતા રહીએ છીએ તેને જ્યારે એ વર્તમાન હતો ત્યારે ધ્યાનમાં લીધો ન હતો. જે કરો તેમાં સજાગ રહીને જીવનને માણો. જીવન ખરેખર એક પ્રયાણ છે, ગંતવ્ય કે સાધ્ય નહીં. હા, ભવીષ્યનું એક ચોક્કસ, સ્પષ્ટ દર્શન હોય, એ માટે આપણી જાતને તૈયાર પણ કરવી, પણ જીવવું તો વર્તમાનમાં જોઈએ.

તેરમી બાબત નીસ્પૃહી બનવું, વળગણ છોડી દેવાં. આ વીભાવના આપણામાંના મોટા ભાગના માટે સમજવી મુશ્કેલ છે. પરંતુ એ ખરેખર અશક્ય તો નથી. એનો મહાવરો કરતાં રહેતાં જેમ સમય પસાર થાય તેમ એમાં વધુ ને વધુ સફળતા મળી શકે છે. જ્યારે આપણે બધી જ બાબતોનું વળગણ છોડી દઈએ છીએ ત્યારે આપણે અત્યંત શાંત, સહનશીલ, નમ્ર, લાગણીશીલ તથા નીર્મળ બની જઈએ છીએ. આપણે એવી સ્થીતીએ પહોંચીશું કે વસ્તુઓ સ્વતઃ સ્પષ્ટ થઈ જશે – વીના પ્રયત્ને, આ ખરેખર શબ્દાતીત સ્થીતી છે.

ચૌદમી અને અગત્યની વાત – બીજાંની અપેક્ષા મુજબ જીવવાનું બંધ કરો. કેટલાયે લોકો પોતાનું જીવન જીવતા જ નથી, તેઓ બીજાંને એમનું જીવન સારું લાગે તે અનુસાર જીવે છે. તેઓ પોતાના અંતરનાદને અવગણે છે. તેઓ બીજાંને ખુશ કરવામાં જ વ્યસ્ત રહે છે, અને પોતાના જીવન ઉપરનો કાબુ ગુમાવી દે છે. તેઓ ભુલી જાય છે કે પોતાને કઈ રીતે આનંદ મળશે. પોતે કઈ રીતે સુખી થશે. પોતાને શું જોઈએ છે, પોતાની જરુરીયાત શું છે. આપણને માત્ર આ એક જ જીવન મળ્યું છે, એને જીવી જાણો. બીજા લોકોના અભીપ્રાય થકી તમારા જીવનને માર્ગચ્યુત થવા દેશો નહીં.

Advertisements

ટૅગ્સ:

2 Responses to “આનંદીત રહેવા માટે”

  1. Anil Says:

    Suparb

  2. ગાંડાભાઈ વલ્લભ Says:

    આપની પ્રોત્સાહક કૉમેન્ટ બદલ હાર્દીક આભાર અનિલભાઈ.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s


%d bloggers like this: