Archive for the ‘આરોગ્ય’ Category

આરોગ્ય ટુચકા 279. કાકડી

ઓક્ટોબર 21, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 279. કાકડી: આપણને રોજેરોજ જરુરી વીટામીન પૈકીનાં મોટા ભાગનાં કાકડીમાં હોય છે. વીટામીન બી1, વીટામીન બી2, વીટામીન બી3, વીટામીન બી5, વીટામીન બી6, ફોલીક એસીડ, વીટામીન સી, કેલ્શ્યમ, લોહ, મેગ્નેશ્યમ, ફોસ્ફરસ, પોટેશ્યમ, ઝીન્ક વગેરે કાકડીમાંથી મળે છે.
બપોર પછી થાક અનુભવાતો હોય તો કેફીનયુક્ત સોડાલેમન જેવું પીણુ લેવા કરતાં કાકડી ખાવાથી ઝડપથી શરીરમાં સ્ફુર્તી અનુભવશો, અને કેફીન કરતાં વધુ લાંબા સમય સુધી એ તાજગી જળવાઈ રહેશે.

Advertisements

આરોગ્ય ટુચકા 278.  કેન્સરથી બચવા માટે

ઓક્ટોબર 17, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 278.  કેન્સરથી બચવા માટે: આપણા આહારમાં 80% તાજાં શાકભાજી અને ફળરસ, આખું અનાજ, સુકો મેવો અને થોડાં ફળફળાદી હોવાં જોઈએ. લગભગ 20% રાંધેલી વાનગીઓ લઈ શકાય, જેમાં કઠોળ પણ હોઈ શકે. તાજી શાકભાજીના રસમાંથી આપણને જે પોષક દ્રવ્યો મળે છે, તેને શરીર સહેલાઈથી માત્ર 15 મીનીટમાં જ આત્મસાત કરી લે છે, અને શરીરના કોષોમાં પહોંચી જાય છે. જેનાથી ઉત્તમ પોષણ પ્રાપ્ત થાય છે, અને સ્વસ્થ કોષોની વૃદ્ધી થાય છે. આથી જ દીવસ દરમીયાન બેત્રણ વાર કાચાં ખાઈ શકાય તે શાકભાજી ખાવાં જોઈએ. એમાંનાં પોષક દ્રવ્યો 40°સે. ગરમીમાં નષ્ટ થઈ જાય છે. આથી જ એને કાચાં ખાવાથી એનો પુરેપુરો લાભ મળી શકે.

આરોગ્ય ટુચકા 277. ખાંડ અને કેન્સર

ઓક્ટોબર 14, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 277. ખાંડ અને કેન્સર: ખાંડ કેન્સરના કોષોને પોષણ પુરું પાડે છે. આપણા આહારમાં જ્યારે આપણે ખાંડ લઈએ ત્યારે કેન્સરના કોષ ઝડપથી વૃદ્ધી પામે છે. કેન્સરના કોષ દરેકના શરીરમાં અમુક પ્રમાણમાં હોય જ છે. ખાંડ છોડી દેવાથી કેન્સરના કોષોને મળતું પોષણ બંધ થઈ જાય છે. ખાંડની અવેજીમાં વપરાતા ઈક્વલ, ન્યુટ્રાસ્વીટ, સ્પુનફુલ કે એના જેવા કોઈ પણ અન્ય ગળપણ માટે વપરાતા કૃત્રીમ પદાર્થો પણ એમાં વપરાતા એક રસાયણને કારણે હાનીકારક હોય છે. એને બદલે કુદરતી ગળપણ ધરાવનાર ચોખ્ખું મધ કે ગોળની રસી (મોલાસીસ) વાપરી શકાય, પણ તે પણ બહુ જ ઓછા પ્રમાણમાં. સામાન્ય મીઠુને સફેદ બનાવવા માટે એમાં જે રસાયણ ઉમેરવામાં આવે છે તે હાનીકારક હોય છે. આથી સાદું દરીયાઈ મીઠું કે સીંધવ અથવા કાળું મીઠું વાપરવું જોઈએ.

આરોગ્ય ટુચકા 276. અક્કલકરો

ઓક્ટોબર 12, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 276. અક્કલકરો: ઑલીવ ઑઈલ સાથે અક્કલકરો વાટી ચોળવાથી મસ્તકના રોગ, સાંધાના રોગ, સ્નાયુના રોગ મોઢાના અને છાતીના રોગ, પક્ષાઘાત, મોઢાનો લકવા, કુબડાપણું, હાથપગમાં શુન્યકાર જેવા જુના, હઠીલા રોગો મટે છે. અક્કલકરાનું ચુર્ણ સડેલા, પોલા, દાંતની ઉપર રાખવાથી દુખાવો મટે છે. પા ચમચી જેટલું અક્કલકરાનું ચુર્ણ મધ સાથે ચાટવાથી અથવા ચપટી ચુર્ણ નાકમાં નાખવાથી અપસ્માર નામનો વાયુનો રોગ મટે છે. અક્કલકરાનું ચુર્ણ મોઢામાં ઘસીને કોગળા કરી નાખવાથી મોઢાની વીરસતા મટી જાય છે. અક્કલકરાદી ચુર્ણ બજારમાં મળે છે. તેનાથી મંદાગ્ની, અરુચી, ઉધરસ, સળેખમ, દમ, ઉન્માદ, અપસ્માર મટે છે.

આરોગ્ય ટુચકા  275. સુંઠ્યાદી ચુર્ણ

ઓક્ટોબર 9, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા  275. સુંઠ્યાદી ચુર્ણ: સુંઠ ૬૦ ગ્રામ, લીંડીપીપર ૬૦ ગ્રામ, મરી ૪૦ ગ્રામ, નાગરવેલનાં સુકવેલાં પાન ૩૦ ગ્રામ, તજ ૨૦ ગ્રામ, એલચી ૧૦ ગ્રામ અને ૨૨૦ ગ્રામ સાકરનું બારીક વસ્ત્રગાળ ચુર્ણ સુંઠ્યાદી ચુર્ણ કહેવાય છે. (નોંધ: સુંઠ સાથે બીજાં ઔષધો મેળવી અન્ય સુંઠ્યાદી ચુર્ણ પણ બનાવવામાં આવે છે, જેના ગુણ એમાં મેળવેલાં ઔષધો અનુસાર અલગ અલગ હોય છે.) અડધી ચમચી જેટલું આ ચુર્ણ ઉકાળીને ઠંડા કરેલા પાણી સાથે સવાર-સાંજ લેવાથી મંદાગ્ની, અરુચી, અપચો, દમ, ઉધરસ, શરદી, કંઠ-ગળાના રોગો અને હૃદયના રોગોમાં ફાયદો થાય છે. બે મહીના બાદ નવું ચુર્ણ બનાવવું જોઈએ.

શરીરના દુખાવા પર બાહ્ય પ્રાણાયામ

ઓક્ટોબર 6, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

શરીરના દુખાવા પર બાહ્ય પ્રાણાયામ

મારા બ્લોગમાં આ વીષય ઉપર મેં પહેલાં પણ લખ્યું છે. આજે એક અનુભવ થયો તેથી એની ઉપયોગીતા પર ભાર મુકવા માટે ફરીથી લખું છું.

બાહ્ય પ્રાણાયામ એટલે શ્વાસ બહાર કાઢી રોકી રાખવો તે. એટલે કે બાહ્ય કુંભકને લંબાવવાથી બાહ્ય પ્રાણાયામ બને છે. નાક કરતાં મોં દ્વારા શ્વાસ બહાર કાઢવાથી વધુ શ્વાસ બહાર કાઢી શકાય છે. પરંતુ શ્વાસ લેતી વખતે હંમેશાં નાક વડે જ લેવો.

આજે ટેબલ ટેનીસ રમીને ખભા પર બેકપેક ભેરવી ચાલતો ઘરે આવતો હતો ત્યારે ડાબા ખભામાં એકાએક ઘણો દુખાવો શરુ થયો. સામાન્ય રીતે આવા દુખાવાનું કારણ વાયુવીકાર હોય છે, જે કેટલીક વાર ચાલવાથી પણ દુર થાય છે. આથી ચાલતો રહ્યો પણ દુખાવો વધતો જતો હતો. ચાલતાં ચાલતાં જ બાહ્ય પ્રાણાયામ કરવાનું શરુ કર્યું અને ચારપાંચ પ્રાણાયામ કર્યા પછી દુખાવો લગભગ પુરેપુરો જતો રહ્યો.

બાહ્ય પ્રાણાયામ શરીરના ઘણા પ્રકારના દુખાવાને દુર કરવા માટે અજમાવી શકાય. થોડાં વર્ષ પહેલાં મને કમરનો સખત દુખાવો થયેલો તે વખતે પણ મેં બાહ્ય પ્રાણાયામ કરીને રાહત મેળવેલી, જેનું વર્ણન મારા બ્લોગમાં મેં પહેલાં કર્યું છે.

આરોગ્ય ટુચકા 274. ધાણા

ઓક્ટોબર 3, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 274. ધાણા: ૧ લીટર પાણીમાં ૧થી ૧.૫(એકથી દોઢ) ચમચી સુકા(જુના) ધાણા નાખી ઉકાળી ૧ ભાગ બાળી ૩ ભાગ બાકી રહે ત્યારે ઠારી, નીતારી ગાળી લો. આ પાણી એકદમ ઠંડુ બને છે. તેથી તે પીત્તદોષ કે ગરમીથી પીડાતા કે પીત્તની તાસીરવાળા લોકોને માફક આવે છે. આવું પાણી ગરમી-પીત્તનો તાવ, દાહ-બળતરા, પીત્તની ઉલટી, ખાટા ઓડકાર, અમ્લપીત્ત, હોજરીનાં ચાંદાં, લોહી દુઝતા કે દાહ-સોજાવાળા હરસ, નેત્રદાહ, નસકોરી ફુટવી, રક્તસ્રાવ, મરડો, ગરમીના પીળા પાતળા ઝાડા, ગરમીનો સુકો દમ, વધુ પડતી તરસ જેવાં દર્દોમાં લાભપ્રદ છે. વધુ લાભ માટે આ પાણીમાં સાકર નાખીને પીવું. જે લોકો કેફી-માદક ચીજોના વ્યસનથી શરીરને વીષમય બનાવે છે તેમને માટે પણ આવું જળ વીષનાશક હોઈ લાભપ્રદ છે.

આરોગ્ય ટુચકા 273.  હરડે અને કાળી દ્રાક્ષ

સપ્ટેમ્બર 29, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 273.  હરડે અને કાળી દ્રાક્ષ: બીજ વગરની સુકી કાળી દ્રાક્ષ ૫૦૦ ગ્રામ અને હરડેનું ચુર્ણ ૧૦૦ ગ્રામને ખુબ લસોટી એક ચમચી જેટલા મીશ્રણની મોટી મોટી ગોળીઓ વાળી લેવી. એક કપ પાણીમાં એક ગોળી ૨૦ થી ૨૫ મીનીટ પલાળી રાખવી. પછી તેને પાણીમાં ખુબ મસળી સવારે પી જવું. શરીરમાં ઉત્પન્ન થયેલા અનેક વીકારો- કબજીયાત, ગૅસ, જ્વર, મળની દુર્ગંધ, હૃદયરોગ, લોહીના વીકારો, ત્વચાના રોગો, ઉધરસ, કમળો, અરુચી, પ્રમેહ અને મંદાગ્ની જેવા રોગોમાં આ ઉપચાર ઉત્તમ પરીણામ આપે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 272. અનીદ્રામાં સર્વાંગાસન

સપ્ટેમ્બર 25, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 272. અનીદ્રામાં સર્વાંગાસન. અનીદ્રાના રોગીઓ માટે આ આસન વધુ લાભકારી છે. આપણા શરીરનાં બાહ્ય તેમ જ આંતરીક લગભગ બધાં જ અંગો પર આ આસનનો પ્રભાવ પડતો હોવાથી એને સર્વાંગાસન કહે છે. ગળા પાસે શરીરની એક બહુ જ અગત્યની ગ્રંથી થાઈરોઈડ આવેલી છે જે શરીરની તંદુરસ્તી જાળવવામાં મહત્ત્વની છે. સર્વાંગાસન યોગ્ય રીતે કરવામાં આવે તો થાઈરોઈડ ગ્રંથી પર સૌથી વધુ અસર થાય છે, આથી એ રીતે આ આસન શરીરનાં સર્વ અંગો પર અસર કરે છે, તેથી જ એને સર્વાંગાસન કહેવામાં આવે છે.

સર્વાંગાસન

આસન કરવાની રીત : ચત્તા સુઈને બંને હાથ બાજુ પર અને બંને પગ પુરેપુરા લંબાવેલા અને સાથે રાખો. બંને પગ સીધા સાથે જ રાખી જમીનથી ૩૦ અંશના ખુણા સુધી ઉંચા કરો, પછી ૬૦ અંશને ખુણે ઊંચકી ત્રણ-ચાર સેકન્ડ થોભો. પછી ૯૦ અંશને ખુણે બંને પગ રાખો. બંને હાથ કમર પર મુકી ટેકો આપીને ધડ અને પગ એક સીધી રેખામાં આવે ત્યાં સુધી શરીરને ઉઠાવો. આખા શરીરનું વજન ગરદનનો પાછલો ભાગ, બંને ખભાનો પાછલો ભાગ તથા ખભાથી કોણી  સુધીના બંને હાથ પર વહેંચાઈ જશે. હવે બંને હાથ વડે પીઠ પર દબાણ કરી, દાઢીને ગળા પાસે છાતીમાં જે ત્રીકોણાકાર ખાડો, કંઠકુપ છે તેમાં દબાવો. આ રીતે દાઢીને દબાવી રાખવાની ક્રીયાને જાલંધર બંધ કહે છે.

આ આસન એકલું કરવાનું હોય ત્યારે વધુ સમય થઈ શકે પણ બીજાં આસનોની સાથે કરવામાં આવે તો વધુમાં વધુ સમય પાંચ-છ મિનિટ રાખવો. હું સામાન્ય રીતે આ આસન ૬ મીનીટ સુધી કરું છું. આ આસન શરુઆતમાં ત્રીસ સેકંડથી શરુ કરી ક્રમે-ક્રમે વધારતા જવું હીતાવહ છે. આસન છોડતી વખતે ઉલટો ક્રમ લેવો. બંને હાથ જમીન પર ટેકવી કમરને નીચે લાવી બંને પગ ક્રમશઃ પ્રથમ ૯૦°ના ખુણે, પછી ૬૦° અને ૩૦°ના ખુણે અટકીને જમીન પર લાવવા. એમાં ઉતાવળ કરવી નહીં, એટલે કે શરીરને ઝટકો લાગવો ન જોઈએ.

સર્વાંગાસન કર્યા પછી એનાથી વીપરીત એવું મત્સ્યાસન કરવું અગત્યનું છે.

આરોગ્ય ટુચકા 271.  અપચો અને ગેસ

સપ્ટેમ્બર 24, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 271.  અપચો અને ગેસ: અપચો અને ગેસના દર્દીએ કુમળા આદુના ટુકડા કરી જરુરી પ્રમાણમાં લીંબુનો રસ તથા સીંધવ મેળવી ખાવા પહેલાં ચાવી જવું. અથવા લીંબુ તથા આદુના રસમાં થોડું મધ મેળવી શરબત બનાવી પીવું. કોથમીર, ફુદીનો અને લીલું કે સુકું લસણ રોજના ખોરાકમાં લેવાં. લસણની કે કોથમીરની ચટણી, રાયતાં, અથાણાં, પાપડ વગેરેનો ઉપયોગ ખાસ કરવો. લીંબુ પણ રુચીકર અને પાચનશક્તી વધારનારું છે. આથી રોજીંદા ખોરાકમાં ખાસ કરીને દાળશાકમાં એનો ઉમેરો ખાસ કરવો. સંગ્રહણીના દરદી માટે તો છાસ જેવું ઉત્તમ ઔષધ એક પણ નથી. કુમળા મુળા, મોગરી, લીલાં મોળાં મરચાં વાપરવાં સારાં. તીખા રસ માટે આદુ, લીલાં મરીનું અથાણું કે લસણ પુરતું છે.

જમતી વખતે પ્રસન્ન રહેવું, મન ઉદાસ હોય ત્યારે થોડી વાર માટે જમવાનું મુલતવી રાખવું. તન્મય થઈને જમવું. મનમેળ હોય અને પ્રસન્નતામાં વધારો કરી શકે એવા લોકો સાથે સમુહમાં જમવું. જમતી વખતે ચીંતા, ઉદાસીનતા કે વીખવાદમાં વધારો કરે એવી કોઈ વાત ન છેડવી.