Archive for the ‘બોધકથા’ Category

વીપુલતા સીદ્ધાંત

જૂન 10, 2017

વીપુલતા સીદ્ધાંત

બી. જે. મિસ્ત્રીના અંગ્રેજી ઈમેલ પરથી (બ્લોગ પર તા. 10-6-2017 )

વિજય અજમેરા

એકવાર એક ભાઈ જંગલમાં ભુલો પડી ગયો. બે દીવસ પહેલાં એની બેગમાંનું પાણી ખલાસ થઈ ગયું હતું. તે એની મુસાફરી પુરી કરવાના છેલ્લા ચરણમાં હતો. એને થયું કે જો એ જલદી પાણી મેળવી ન શકે તો ચોક્કસ એનું મૃત્યુ થવાનું જ. એણે થોડે જ દુર એક ઝુંપડી જોઈ. એને લાગ્યું કે એ માત્ર મૃગજળ જુએ છે, એને તરસને લીધે ભ્રમ થાય છે, પરંતુ બીજો કોઈપણ ઉપાય ન હતો આથી એ આગળ વધ્યો. જ્યારે એ નજીક પહોંચ્યો તો એણે જોયું કે એ ભ્રમ ન હતો, હકીકત હતી. એ મહામહેનતે છેલ્લા શ્વાસ લેતાં લેતાં જેમ તેમ ત્યાં પહોંચ્યો.

ઝુંપડીમાં કોઈ રહેતું હોય એમ ન લાગ્યું. એ ઝુંપડી ઘણા વખતથી કોઈ છોડી ગયું હોય એમ લાગતું હતું. એ ભાઈ ઝુંપડીમાં ગયો, નીરાશામાં પણ એક આશાનું તણખલું લઈને કે કદાચ અંદર પાણી મળશે.

એનું હૃદય એક ધડકન ચુકી ગયું જ્યારે એણે જોયું કે ત્યાં પાણી માટે એક હેન્ડપંપ હતો. જમીનની નીચે એક પાઈપ જતો હતો, કદાચ જમીનમાં ઉંડે પાણી હશે તે કાઢવા માટે ઉતારેલો હોય એમ લાગતું હતું.

એણે હેન્ડપંપ ચલાવવાનું શરુ કર્યું, પણ પાણી નીકળ્યું નહીં. છેવટે થાકીને લોથપોથ અને નીરાશ થઈ એણે પ્રયત્ન પડતો મુક્યો. હતાશામાં માથે હાથ મુકી બેસી ગયો. એને થયું છેવટે એનો મરવાનો વારો આવવાનો. તેવામાં એણે એક ખુણામાં એક બોટલ જોઈ. બોટલ પાણીથી ભરેલી હતી, અને પાણી બાષ્પીભવન થઈને ઉડી ન જાય એ માટે એને બુચ મારેલો હતો. એણે બુચ ખોલ્યો અને મીઠું, અમૃત સમાન જીવન બક્ષનાર પાણી પીવા જતો હતો તેવામાં એણે બોટલ સાથે બાંધેલી એક ચબરખી જોઈ જેના પર લખ્યું હતું કે, “આ પાણી પંપ ચાલુ કરવા માટે વાપરજો. (લાંબા સમય સુધી પંપ ચાલુ કર્યો ન હોય ત્યારે એમાં પાણી નાખો તો જ એ ચાલુ થઈ શકે.) અને જ્યારે તમે પરવારો ત્યારે જતાં પહેલાં આ બોટલ પાણીથી ભરી જવાનું ભુલશો નહીં.”

આ માણસ ચબરખી વાંચીને દ્વીધામાં પડ્યો. સુચનાનો અમલ કરી એ પાણી પંપમાં રેડે કે ભયંકર તરસને વશ પાણી પી લે. શું કરવું? જો એ પાણી પંપમાં રેડી દે, તો શું ખાતરી કે પંપ ચાલશે જ? પંપ ન ચાલે તો શું? શું ખબર કદાચ પાઈપ કાણો પણ થઈ ગયો હોય તો? કદાચ જમીનની અંદરનું પાણી સુકાઈ પણ ગયું હોય તો?

પણ …. કદાચ સુચના સાચી પણ હોય. શું એણે જોખમ લેવું જોઈએ? જો આ સુચન કામ ન કરે, સફળ ન થાય તો જે પાણીનાં એણે છેલ્લાં દર્શન કર્યાં છે તે વેડફાઈ જશે, અને કદાચ એનું જીવન પણ પુરું થશે..

ધ્રુજતા હાથે એણે પંપમાં પાણી રેડ્યું. આંખો બંધ કરી પ્રભુને પ્રાર્થના કરી, અને પંપ ચાલુ કરવા લાગ્યો. એણે ખળખળ અવાજ સાંભળ્યો, અને પાણીનો ધોધ ચાલુ થઈ ગયો. એ વાપરે એના કરતાં પણ ઘણું વધારે. એણે ઠંડા પાણીની મજા માણી. એની જીદંગી બચી ગઈ!

ધરાઈને પાણી પીવાથી એને ખુબ જ સારું લાગ્યું. એ ઝુંપડીની આસપાસ જોવા લાગ્યો. એણે એક પેન્સીલ અને એ વીસ્તારનો નકશો જોયો. નકશા પરથી એને ખ્યાલ આવ્યો કે એ હજુ વસ્તીથી ઘણો દુર છે. પણ કંઈ વાંધો નહીં, હવે એને ખબર છે કે એ ક્યાં છે અને એણે કઈ દીશામાં જવાનું છે.

એણે બાકીનો રસ્તો કાપવા એની વોટરબેગ ભરી લીધી. એણે બોટલ પણ ભરી દઈ બુચ લગાવ્યો. જતાં પહેલાં પેલી કાપલીમાં એણે વધારાનું લખાણ ઉમેર્યું: “વીશ્વાસ રાખો, આ ચબરખીમાં લખેલું ખરેખર જ સત્ય છે.”

આ વાત જીવનને લાગુ પડે છે. એનો બોધ છે, “કંઈપણ મેળવવા માટે પહેલાં આપણે આપવું જોઈએ.” આ ઉપરાંત એક બહુ અગત્યની વાત એમ પણ કહે છે કે “ભરોસો રાખવો એ પણ આપવામાં બહુ જ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.” આ ભાઈને ખબર ન હતી કે એ જે કરવા જઈ રહ્યો હતો તેનું ફળ એને મળશે કે નહીં, આમ છતાં એ આગળ વધ્યો. શું થશે તે જાણતો ન હતો છતાં એણે વીશ્વાસનું ડગલું ભર્યું.

આ વાર્તામાં પાણી જીવનની સારી બાબતોનું પ્રતીક છે – જે આપણને ખુશ કરી દે. એ જેને જોઈ ન શકીએ એવું જ્ઞાન હોય, અથવા એ ધન, પ્રેમ, પરીવાર, મૈત્રી, આનંદ, માન-મોભો અથવા એવી કોઈ પણ વસ્તુ જેને આપણે મહત્ત્વ આપીએ, કીમતી ગણીએ. એવી વસ્તુ જે આપણે જીવનમાં પ્રાપ્ત કરવા ઈચ્છતા હોઈએ છીએ તેને પાણીના પ્રતીક તરીકે લીધી છે.

પાણીનો પંપ કર્મયોગને પ્રયોજવાની પ્રક્રીયાનું પ્રતીક છે. કંઈક (પાણી) આપો જો કાર્ય સીદ્ધ કરવું હોય તો, અને એનો બદલો તમે આપ્યું હશે તેના કરતાં અનેકગણો વધારે તમને મળશે.

મહાકવી કાલીદાસ

મે 24, 2017

મહાકવી કાલીદાસ

મને મળેલ હીન્દી ઈમેલ પરથી (બ્લોગ પર તા. 24-5-2017)

મહાકવી કાલીદાસ એમના સમયમાં મોટા વીદ્વાન હતા. એમના કંઠમાં સાક્ષાત્ સરસ્વતીનો વાસ હતો. શાસ્ત્રાર્થમાં એમને કોઈ પરાજીત કરી શકતું નહીં. અપાર યશ, પ્રતીષ્ઠા, સન્માન એમને મળી ચુક્યાં હતાં. આથી એકવાર એમને પોતાની વીદ્વત્તાનું ઘમંડ થયું. એને થયું કે દુનીયા આખીનું બધું જ જ્ઞાન એણે મેળવી લીધું છે, અને શીખવા માટે કશું બાકી રહ્યું નથી. એનાથી મોટો જ્ઞાની સંસારમાં કોઈ નથી.

એકવાર પાડોશી રાજ્યના રાજાએ શાસ્ત્રાર્થ માટે એને આમંત્રણ આપ્યું. મહારાજ વીક્રમાદીત્યની રજા લઈ ઘોડા પર સવાર થઈ જવા માટે નીકળ્યો. ઉનાળાના દીવસો હતા, તડકો ઘણો સખત હતો. સતત યાત્રા કરતાં એને તરસ લાગી. જંગલનો રસ્તો હતો, અને દુર દુર સુધી કોઈ વસ્તી નજરે પડતી ન હતી. થોડી તપાસ કરતાં એણે એક તુટીફુટી ઝુંપડી જોઈ. પાણીની આશામાં એણે તે તરફ જવા માંડ્યું. ઝુંપડીની સામે એક કુવો પણ હતો. કાલીદાસે વીચાર્યું કે કોઈ ઝુંપડીમાં હોય તો તેની પાસે પાણી માગી શકાય. તે જ સમયે ઝુંપડીમાંથી એક નાની બાળા મટકી લઈને નીકળી. છોકરીએ પાણી ભર્યું અને જવા લાગી.

કાલીદાસે એની પાસે જઈને કહ્યું, “બાળા, બહુ જ તરસ લાગી છે, જરા પાણી પીવડાવ.”

છોકરીએ કહ્યું, “આપ કોણ છો? હું આપને ઓળખતી નથી, પહેલાં આપનો પરીચય આપો.”

કાલીદાસને થયું મને કોણ નહીં જાણતું હોય, મારે પરીચય આપવાની શું જરુર? તેમ છતાં તરસથી બેહાલ થયા હતા આથી કહ્યું, “બાળા, હજુ તું નાની છે, આથી તું મને ઓળખતી નથી. ઘરમાં કોઈ મોટું માણસ હોય તો તેને મોકલ, તે મને જોતાંની સાથે જ ઓળખી જશે. મારી દુર દુર સુધી ખ્યાતી અને સન્માન છે. હું ઘણો જ મોટો વીદ્વાન છું.”

કાલીદાસનાં મોટાપણાનાં અને ઘમંડયુક્ત વચનોથી પ્રભાવીત ન થતાં બાળાએ કહ્યું, “આપ અસત્ય બોલી રહ્યા છો. સંસારમાં માત્ર બે જ બળવાન છે, અને એ બંનેને હું જાણું છું. જો આપ તરસ છીપાવવા ઈચ્છતા હો તો એ બંનેનાં નામ કહો.

થોડીવાર વીચારીને કાલીદાસ કહે, “મને ખબર નથી, તું જ કહે. પણ મને પાણી પીવડાવી દે, મારું ગળું સુકાઈ રહ્યું છે.”

છોકરીએ કહ્યું, “બે બળવાન છે ‘અન્ન’ અને ‘પાણી’. ભુખ અને તરસમાં એટલી શક્તી છે કે મોટામાં મોટા બળવાન માણસને પણ નમાવી દે. જુઓને સખત તરસે આપની હાલત કેવી કરી નાખી છે.”

કાલીદાસ ચકીત થઈ ગયા. છોકરીનો તર્ક અતુટ હતો. મોટામાં મોટા વીદ્વાનોને હરાવનાર કાલીદાસ એક બચ્ચીની સામે નીરુત્તર ઉભો હતો.

બાળાએ ફરી પુછ્યું, “સાચેસાચું કહો, આપ કોણ છો?”

તે છોકરી ચાલવાની તૈયારીમાં હતી. કાલીદાસ કંઈક નમ્ર થઈને બોલ્યા, “હું મુસાફર છું બાળા.”

મર્માળું હસતાં છોકરીએ કહ્યું, “આપ હજુ પણ જુઠું જ કહો છો. સંસારમાં માત્ર બે જ મુસાફર છે, એ બંનેને હું જાણું છું. બોલો, એ બે કોણ છે?

સખત તરસને લીધે પહેલેથી જ કાલીદાસની બુદ્ધી બહેર મારી ગઈ હતી, પરંતુ લાચાર થઈ એણે પોતાની અજ્ઞાનતા જાહેર કરી.

બાળાએ કહ્યું, “આપ પોતાને મોટો વીદ્વાન કહો છો, અને આટલું પણ જાણતા નથી? એક જગ્યાથી બીજી જગ્યાએ થાક્યા વીના જનાર મુસાફર કહેવાય છે. એવા મુસાફર માત્ર બે જ છે, એક ચંદ્રમા અને બીજો સુર્ય, જે થાક્યા વીના ચાલતા જ રહે છે. આપ તો થાકી ગયા છો. ભુખ અને તરસથી વ્યાકુળ થઈ રહ્યા છો. આપ મુસાફર શી રીતે હોઈ શકે?”

આટલું કહીને છોકરીએ પાણી ભરેલી મટકી ઉપાડી અને ઝુંપડીમાં જતી રહી. આથી તો કાલીદાસ વધુ દુખી થઈ ગયો. આટલો બધો અપમાનીત એના આખા જીવનમાં એ કદી થયો ન હતો.

તરસને લીધે શરીરની શક્તી ક્ષીણ થઈ રહી હતી. મગજ ઘુમરાવા લાગ્યું હતું. એણે આશાભરી નજરે ઝુંપડી તરફ જોયું. એવામાં ઝુંપડીમાંથી એક વૃદ્ધ સ્ત્રી નીકળી. એના હાથમાં ખાલી મટકી હતી. તે કુવામાંથી પાણી કાઢવા લાગી. અત્યાર સુધીમાં બહુ જ વીનમ્ર બની ચુકેલ કાલીદાસે કહ્યું, “મા, તરસથી મારી હાલત બહુ જ બુરી થઈ ગઈ છે. પેટ ભરીને પાણી પીવડાવો, બહુ પુણ્ય મળશે.”

વૃદ્ધ માએ કહ્યું, “બેટા, હું તને ઓળખતી નથી. તારો પરીચય આપ. હું જરુર પાણી પીવડાવીશ.”

કાલીદાસે કહ્યું, “હું મહેમાન છું, કૃપા કરીને પાણી પીવડાવો.”

“તું મહેમાન કેવી રીતે હોઈ શકે? સંસારમાં માત્ર બે જ મહેમાન છે, એક ધન અને બીજું યૌવન. એ બંનેને જતાં વાર લાગતી નથી. સાચું કહે, તું કોણ છે?”

અત્યાર સુધીના બધા જ તર્કોમાં હારી ગયેલ હતાશ કાલીદાસ કહે, “હું સહનશીલ છું. પાણી પીવડાવી દો મા.”

“નહીં, સહનશીલ તો બે જ છે, એક તો ધરતી, જે પાપી-પુણ્યાત્મા બધાનો જ બોજ સહન કરે છે. એની છાતી ચીરીને બી વાવવામાં આવે છે તોયે અનાજના ભંડાર ભરી દે છે. બીજું વૃક્ષ, જેને પથરો મારવા છતાં મીઠાં ફળ આપે છે. તું સહનશીલ નથી. સાચું કહે તું કોણ છે?”

કાલીદાસ લગભગ મુર્છીત જેવો થઈ ગયો, અને તર્કવીતર્કથી કંટાળીને કહે, “હું હઠીલો છું.”

“વળી પાછું જુઠાણું. હઠીલા તો બે જ છે, એક તો નખ અને બીજા વાળ. ગમે તેટલા કાપો, તોયે વારંવાર પાછા ઉગી નીકળે છે. સાચું કહે હે બ્રાહ્મણ તું છે કોણ?”

સંપુર્ણપણે હારી ગયેલ અને અપમાનીત થયેલ કાલીદાસ કહે,“તો તો પછી હું મુર્ખ જ છું.”

“ના, ના. તું મુર્ખ શી રીતે હોઈ શકે? મુર્ખ માત્ર બે જ છે, એક તો રાજા જે લાયકાત વીના બધાંના પર શાસન ચલાવે છે, અને બીજો દરબારી પંડીત જે રાજાને રાજી રાખવા ગલત વાતને પણ તર્ક લડાવીને સાચી ઠરાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે.”

કશું જ બોલી ન શકવાની સ્થીતીમાં કાલીદાસ વૃદ્ધાના પગમાં પડી ગયો, અને પાણી માગતાં કરગરવા લાગ્યો.

“ઉઠો વત્સ,” સાંભળતાં કાલીદાસે ઉચું જોયું તો સાક્ષાત માતા સરસ્વતી ત્યાં ઉભાં હતાં.

કાલીદાસ ફરીથી નતમસ્તક થઈ ગયો.

“શીક્ષણથી જ્ઞાન આવવું જોઈએ, નહીં કે અહંકાર. તેં શીક્ષણથી મળેલા માન અને પ્રતીષ્ઠાને જ પોતાની ઉપલબ્ધી માની લીધી, અને અહંકાર કરવા લાગ્યો. આથી મારે તારાં ચક્ષુ ખોલવા માટે આ સ્વાંગ રચવો પડ્યો.”

કાલીદાસને પોતાની ભુલ સમજાઈ અને ધરાઈને પાણી પીને આગળ પ્રયાણ કર્યું.

 

દરેક પતીદેવે ધ્યાનપુર્વક વાંચવું

એપ્રિલ 16, 2017

દરેક પતીદેવે ધ્યાનપુર્વક વાંચવું

બી.જે. મિસ્ત્રીના ઈમેલમાંથી

બ્લોગ પર તા. 16-4-2017

એક યુવક બગીચામાં બહુ જ ગુસ્સામાં બેઠો હતો. બાજુમાં જ એક વડીલ બેઠા હતા. એમણે આ યુવકને પુછ્યું,

“શું થયું છે બેટા? કેમ આટલો બધો દુખી છે?”

યુવકે ગુસ્સામાં પોતાની પત્નીની ભુલ બતાવવાનું શરુ કર્યું.

વડીલે મલકાતાં મલકાતાં યુવકને પુછ્યું,

“બેટા, તમે મને કહેશો કે તમારો ધોબી કોણ છે?”

યુવકે આશ્ચર્ય પામી પુછ્યું, “ કાકા, તમારો મતલબ?”

વડીલે કહ્યું, “તમારાં મેલાં કપડાં કોણ ધુએ છે?”

યુવકે કહ્યું, “મારી પત્ની.”

વડીલે પુછ્યું, “તમારો રસોયો કોણ છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ: “તમારા કુટુંબ-કબીલાની અને ઘરવખરીની કાળજી કોણ લે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “કોઈ મહેમાન આવે તો એની સરભરા કોણ કરે છે?”

યુવક: “મારી પત્ની.”

વડીલ : “તારા સુખદુખમાં તને કોણ સાથ આપે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “પોતાનાં માબાપનું ઘર છોડીને જીદંગીભર તમારી સાથે કોણ આવ્યું છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “માંદગીમાં તમારી સેવા કોણ કરે છે, તમારું ધ્યાન કોણ રાખે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “બીજી એક વાત, તમારી પત્ની આટઆટલું કામ કરે છે, બધાંનું ધ્યાન રાખે છે, શું એણે કદી આ બધાં માટે તમારી પાસેથી પૈસા લીધા છે?”

યુવક : “ના,  કદી નહીં.”

છેવટે વડીલે કહ્યું, “પત્નીની એક જ ખામી તમારી નજરમાં આવી ગઈ, પરંતુ એની આટલી બધી ખુબીઓ કદી તમને દેખાઈ જ નહીં! પત્ની ઈશ્વરે આપેલી એક સ્પેશ્યલ ભેટ છે, આથી એની ઉપયોગીતાને જાણો. અને એની કાળજી લો.

 

સુખી જીવન માટે એક અગત્યનો બોધપાઠ

માર્ચ 4, 2017

સુખી જીવન માટે એક અગત્યનો બોધપાઠ

પીયુષભાઈના ઈમેલમાં મળેલ અંગ્રેજી વીડીઓ પરથી

બ્લોગ પર તા. 4-3-2017

એક પ્રોફેસર વર્ગમાં દાખલ થાય છે અને પોતાની બેગમાંથી એક બરણી કાઢે છે. એ કહે છે, “આપણી પાસે માત્ર એક જ જીવન છે, આપણને એક જ જીવન જીવવાનું મળે છે. પણ એમાં આપણે જે કંઈ પ્રાપ્ત કરવા માગતા હોઈએ તે મેળવવાની ક્ષમતા છે- ખરેખર જે ઈચ્છીએ તે આપણે મેળવી શકીએ. શરત એટલી જ કે જો આપણે આપણો સમય યોગ્ય રીતે વાપરીએ તો, ગમે તેમ વેડફી ન નાખીએ તો.

આ બરણી હું લાવ્યો છું. જુઓ એમાં હું ગોલ્ફના બોલ ભરું છું. તમને બધાંને શું લાગે છે: બરણી આખી ભરાઈ ગઈ છે?”

“હા, સાહેબ” બધા વીદ્યાર્થીઓને બરણી ભરાઈ ગયેલી લાગે છે.

અધ્યાપક મહાશય એ બરણીમાં નાના નાના કાંકરા ભરે છે, અને પુછે છે: “હવે કેમ લાગે છે? બરણી આખી ભરેલી છે ને?”

બધાં ભાઈ-બહેનોને હવે તો બરણી ભરાયેલી લાગે છે. એમાં બીજું કશું ભરી શકાય એમ લાગતું નથી.

પણ પ્રોફેસર સાહેબ રેતી લાવ્યા હતા તે એ બરણીમાં ભરે છે. હવે તો બરણીમાં કોઈ જગ્યા કશું ભરવા બાકી રહી હોય એવું વીદ્યાર્થીઓને લાગતું નથી. બધાં આશ્ચર્યથી જોતાં રહે છે કે સાહેબ શું સમજાવવા માગતા હશે.

અને હવે સાહેબ બીયરની બે બોટલ કાઢીને ટેબલ પર મુકે છે, અને ધીમે રહીને બરણીમાં બીયર રેડે છે, જેને માટે થોડી જગ્યા હતી.

“જુઓ, આ બરણીને આપણા જીવનનું પ્રતીક સમજો. ગોલ્ફના બોલ જીવનમાં મહત્ત્વ ધરાવતી બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે. જેમ કે આપણું કુટુંબ, આપણા મીત્રો, પોતાનું સ્વાસ્થ્ય, આકાંક્ષા વગેરે. કાંકરા બીજી અગત્યની બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે: તમારી કાર, ઘર, વ્યવસાય વગેરે. રેતી બહુ ઉપયોગી ન હોય તેવી બાકીની બધી બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે.

જો તમે બરણીમાં રેતી પહેલી ભરી દો તો એમાં આ બધા ગોલ્ફ બોલ અને કાંકરા ભરી શકાશે નહીં. જીવનનું આ સત્ય છે. જો તમે તમારી બધી શક્તી અને સમય નાની નાની બાબતોમાં વાપરતા રહો તો જીવનમાં મહત્ત્વ ધરાવતી બાબતો માટે સમય કે શક્તી બચી શકશે નહીં. તમારું ધ્યાન જીવનમાં અતી મહત્ત્વની બાબતોમાં કેન્દ્રીત કરો જે તમને સુખ પ્રદાન કરી શકે. પહેલું ધ્યાન ગોલ્ફ બોલો પર આપો, જે ખરેખર મહત્ત્વ ધરાવે છે. પ્રાયોરીટી નક્કી કરો. નક્કી કરો કે કઈ બાબતો માત્ર રેતીનું મહત્ત્વ ધરાવે છે.

એક જણ પુછે છે: “સાહેબ, બીયર શાનું પ્રતીક છે?”

“સરસ, તમે આ પુછ્યું તે સારું કર્યું. એ બતાવે છે કે તમે ગમે તેટલા જીવનમાં મહત્ત્વની બાબતોમાં ખોવાઈ ગયા હો, વ્યસ્ત હો તો પણ એકબે કલાક આનંદપ્રમોદ માટે નીકળી શકે છે. ખરેખર બરણી ભરાઈ ગયેલી લાગે, પણ એમ હોતું નથી.

સત્ય

જુલાઇ 12, 2016

સત્ય

(બ્લોગ પર તા. 12-7-2016)

જે દીવસે મૃત્યુ થશે, તે દીવસે બધા પૈસા બેન્કમાં જ રહી જશે.

જ્યારે આપણે જીવતા હોઈએ છીએ ત્યારે આપણને લાગતું હોય છે કે આપણી પાસે ખર્ચવા માટે પુરતા પૈસા નથી. સાચું તો એ છે કે જ્યારે મૃત્યુ થશે ત્યારે મોટા ભાગનું ધન ખર્ચ્યા વગરનું રહી જશે.

એક ચીની સોફ્ટવેર એન્જીનીઅરનું મૃત્યુ થયું. એ પોતાની વીધવા પત્ની માટે બેન્કમાં ૨.૯ મીલીઅન ડૉલર મુકી ગયો. પછી વીધવાએ જવાન નોકર સાથે લગ્ન કરી લીધાં.

નોકરે કહ્યું, “હું હંમેશાં વીચારતો હતો કે હું મારા માલીક માટે કામ કરું છું. પણ હવે મને સમજાયું કે આ તો માલીક આખી જીંદગી મારા માટે કામ કરતા હતા.”

બોધ: જરુરી તો એ છે કે વધારે ધન ભેગું કરવાને બદલે વધારે જીવવું.

સારા અને સ્વસ્થ શરીર માટે પ્રયત્ન કરો.

– મોંઘા ફોનના ૭૦% ફંક્શન બીનઉપયોગી રહી જાય છે.

– મોંઘી કારની ૭૦% સ્પીડનો ઉપયોગ જ નથી થતો.

– આલીશાન મકાનનો ૭૦% હીસ્સો હંમેશાં ખાલી જ રહે છે.

– પુરા કબાટમાંથી ૭૦% કપડાં તો પડ્યાં જ રહે છે.

– પુરા જીવનની કમાણીનો ૭૦% હીસ્સો બીજા માટે રહી જાય છે.

– ૭૦% ગુણોનો જીવનમાં ઉપયોગ પણ થતો નથી હોતો.

પણ જે ૩૦% વાપરીએ છીએ તે કેવી રીતે વાપરશો?

સ્વસ્થ હો તો પણ નીયમીત ચેકઅપ કરાવો. તરસ ના હોય તો પણ પાણી પીતા રહો. પોતાના અહંનો ત્યાગ કરો. શક્તીશાળી હોવા છતાં પણ સરળ અને સૌમ્ય રહો. ધનીક ના હો તો પણ પરીપુર્ણ રહો. જીવનનો સાચો મતલબ સમજો.

 

જીવનનું મુલ્ય

જૂન 26, 2016

જીવનનું મુલ્ય

બ્લોગ પર તા. 26-6-2016

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી મળેલું. અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતી – ગાંડાભાઈ

એક માણસ ભગવાનને મળ્યો, અને પુછ્યું, “જીવનની કીમત શું?”

ભગવાને એને એક નાનો પથ્થર આપ્યો, અને કહ્યું કે આની કીમત શોધી લાવ, પણ એને વેચી દઈશ નહીં.

એ માણસ એક મોસંબી વેચનારને ત્યાં ગયો અને પુછ્યું, “આની કેટલીક કીમત આવે?”

મોસંબી વેચનારે એ ચળકતા પથ્થરને જોઈને કહ્યું, “હું તને એ પથ્થરના બદલામાં બાર મોસંબી આપું, જો તારે એ વેચવો હોય તો.”

એ માણસે માફી માગતાં કહ્યું કે ભગવાને મને એ વેચવાની ના પાડી છે.

એ આગળ ગયો ત્યાં એક શાકભાજી વેચનાર મળ્યો. “આ પથ્થરની કેટલીક કીમત હશે?” એણે શાકભાજી વેચનારાને પુછ્યું.

એ ફેરીયાએ ચમકદાર પથ્થર જોયો અને કહ્યું, “આ એક ગુણ બટાટાની લઈ જા, અને મને એ પથ્થર આપ.”

એ માણસે એની પણ માફી માગી અને કહ્યું કે એ વેચી શકે તેમ નથી.

આગળ જતાં એ એક ઝવેરીની શોપમાં જઈ ચડ્યો અને એ પથ્થરની કીમત પુછી.

ઝવેરીએ એ પથ્થરને લેન્સ નીચે મુકીને તપાસ્યો અને કહ્યું, “હું તને આના 50 લાખ રુપીયા આપીશ.” એ માણસે જ્યારે નકારમાં ડોકું હલાવ્યું તો ઝવેરી કહે, “સારું ભાઈ સારું, બે કરોડ લઈ લે, પણ પથ્થર મને આપ.”

એ માણસે ખુલાસો કર્યો કે આ પથ્થર એ વેચી શકે તેમ નથી. આગળ જતાં એણે એક હીરા-ઝવેરાતની દુકાન જોઈ. દુકાનદારને એણે પથ્થર બતાવ્યો અને કીમત પુછી.

જ્યારે હીરાના વેપારીએ એ મસમોટું માણેક જોયું તો એણે એક લાલ રુમાલ પાથર્યો, તેના પર એ માણેક મુક્યું અને એની પ્રદક્ષીણા કરી અને એણે માણેકની સામે માથું ટેકવ્યું.

“ભાઈ, આવું સુંદર, અલભ્ય માણેક જેની કીમત આંકી ન શકાય તેવું તું લાવ્યો ક્યાંથી?” એણે પુછ્યું. “હું આખું જગત અને મારું જીવન વેચી દઉં તો પણ આ અમુલ્ય માણેક ખરીદી ન શકું.”

આશ્ચર્યચકીત અને વ્યગ્ર એ માણસ ભગવાન પાસે પાછો ફર્યો, અને બનેલી બીના જણાવી. “ભગવાન હવે તો મને કહો કે જીવનની કીમત શું?”

ભગવાને કહ્યું, “મોસંબીનો વેપારી, શાકભાજીવાળો, ઝવેરી, હીરાનો વેપારી વગેરે પાસેથી તને મળેલા ઉત્તર આપણા જીવનની કીમત બતાવે છે. તમે એક હીરા જેવા કીમતી હો, કદાચ અમુલ્ય હો, પણ લોકો તમારી કીમત તો પોતાની જાણકારી મુજબ જ કરશે, તમારી બાબત તેમની માન્યતા અનુસાર, તેમની આશા-અપેક્ષા, મહત્ત્વાકાંક્ષા, તમને ખુશ કરવા પાછળ તેમનો ઈરાદો ને જોખમ ખેડવાની તેમની શક્તી, આવડત વગેરે મુજબ તમારી કીમત લોકો આંકશે. પરંતુ ગભરાઈશ નહીં, જરુરથી કોઈક તો તને મળશે જ જે તમારું સાચું મુલ્ય આંકશે.

ભગવાનની નજરમાં તમે ખુબ ખુબ મુલ્યવાન છો. હંમેશાં યાદ રાખો. તમે અદ્વીતીય છો. તમારું સ્થાન બીજું કોઈ પણ જણ લઈ ન જ શકે.

 

સંબંધોનો સેતુ

જૂન 12, 2016

સંબંધોનો સેતુ

બ્લોગ પર તા. 12-6-2016

પીયુષભાઈના અંગ્રેજી ઈમેલમાંથી મળેલું.

એક વાર બે ભાઈઓ પોતપોતાના ખેતરમાં પાડોશમાં જ રહેતા હતા. કોઈ બાબતમાંથી બે ભાઈઓ વચ્ચે અણબનાવ થયો. ૪૦ વર્ષમાં પહેલી જ વાર આવું બન્યું. આમ તો બંને ભાઈઓ સાધનસામગ્રી, બધી જાતની મશીનરી, મજુરો વેગરેની જરુર પડે તેમ એકબીજાને મદદ કરતા. બધું સમુસુતરું ચાલ્યા કરતું હતું.

પણ એક દીવસ એ બધું કડડભુસ થઈ ગયું. એનું નીમીત્ત માત્ર એક નાનકડી ગેરસમજ હતી. પણ એમાં વધારો ને વધારો થતો ગયો. છેવટે એ એક બહુ જ વીશાળ વટવૃક્ષમાં પરીણમ્યું. બંનેએ એકબીજાને ન કહેવાના શબ્દો કહ્યા. અબોલા શરુ થયા.

એક સવારે મીઠાભાઈનું (મોટાભાઈનું) બારણું કોઈકે ખખડાવ્યું. એણે જોયું તો એક સુથાર બધાં સુથારીના ઓજાર સાથે ઉભો હતો.

“મારે કેટલાક દીવસનું કામ જોઈએ છે.” એણે કહ્યું. “કદાચ તમારી પાસે મને લાયક કંઈક નાનું નાનું કામ હોય તો હું તે કરી શકું?”

“હા, જરુર.” મોટાભાઈએ કહ્યું. “મારી પાસે તમારે લાયક કામ છે જ. જુઓ સામે આ ખાડીને પેલે પાર ખેતર દેખાય છે ને એ મારો પાડોશી, ખરેખર તો એ મારો નાનો ભાઈ છે. અમારા વચ્ચે માત્ર ઘાસીયું હતું, ખાડી ન હતી. પણ તાજેતરમાં એ નદી કીનારે એનું બુડોઝર લઈને ગયો અને અમારી વચ્ચે હવે ખાડી બની ગઈ. એણે કદાચ એ મારી ઉપરવટ જઈને કર્યું હશે, પણ હું એનાથી વધુ કંઈક કરી બતાવીશ. ત્યાં કોઢાર આગળ પડેલાં લાકડાં તમે જુઓ છો ને? તમે મને એક ફેન્સ બાંધી આપો – આઠ ફુટ ઉંચી ફેન્સ, જેથી મારે એનું ઘર કે એનું મોં જોવું ન પડે.”

સુથારે કહ્યું, “મને લાગે છે કે હું પરીસ્થીતી પામી ગયો છું. મને ખીલા અને થાંભલા રોપવા ખાડા કરવાનું મશીન બતાવો, તો તમને પસંદ પડે તેવું કામ હું કરી શકીશ.”

 

મોટો ભાઈ બજારમાં જઈને સુથાર માટે જરુરી સામાન લઈ આવ્યો. પછી એ તો આખા દીવસ માટે પોતાના કામ સારુ જતો રહ્યો. માપ પ્રમાણે લાકડાં કાપી, ખીલા ઠોકતો સુથાર આખા દીવસ સુધી સખત કામ કરતો રહ્યો. સાંજે લગભગ સુર્યાસ્ત સમયે જ્યારે ખેડુત ઘરે આવ્યો ત્યારે જ સુથાર એનું કામ પુરું કરી રહ્યો હતો.

 

જોઈને ખેડુત અવાક થઈ ગયો. ફેન્સ તો હતી જ નહીં.

ત્યાં તો પુલ હતો!!! પુલ ખાડીના એક કીનારાને સામેના કીનારા સાથે જોડતો હતો! કઠેરા સાથે ખુબ સુંદર પુલ બનાવ્યો હતો. અને પાડોશી, એનો નાનો ભાઈ એ લોકો તરફ આવી રહ્યો હતો, હાથ પહોળા કરતો.

“મેં જે શબ્દો તમને કહ્યા અને જે વર્તન કર્યું તેમ છતાં તમે આ પુલ બનાવ્યો, ખરેખર તમે સજ્જન છો.”

બંને ભાઈઓ પુલના એકબીજે છેડે ઉભા હતા, અને પછી અધવચ્ચે ભેગા થયા. એકબીજાના હાથ ઝાલ્યા. બંનેએ જોયું તો સુથાર એનાં ઓજાર ખભા પર ઉંચકી ચાલતો થયો હતો.

“થોભો, થોડા દીવસ રોકાઈ જા. મારે તારી પાસે ઘણું બધું કામ કરાવવાનું છે.” મોટાભાઈએ કહ્યું.

“રોકાઈ જવાનું મને ગમશે, પણ મારે બીજા ઘણા પુલ બાંધવાના છે.”

 सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु  निरामयः

सर्वे  भद्राणि  पश्यन्तु मा कश्चिद दुखभाग भवेत्.

ૐ સર્વથા સૌ સુખી થાઓ સમતા સૌ સમાચરો

સર્વત્ર દિવ્યતા વ્યાપો સર્વત્ર શાંતિ વિસ્તરો
May all be happy. May all enjoy health

and freedom from disease.
May all have prosperity and good luck.

May none suffer or fall on evil days

ૐ શાતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ

વીવેક

મે 29, 2016

વીવેક

બ્લોગ પર તા. 29-5-2016

એપ્રીલ ૨૦૧૫ના ‘એકમેક’ અંકમાંથી સાભાર. શ્રી. જવાહરભાઈ પરીખ અને લીનાબેન પરીખના સૌજન્યથી. તથા શ્રી ઉત્તમભાઈના પ્રોત્સાહન થકી. આ છે એમનો સુંદર પ્રતીભાવઃ

Thanks for reading ‘Ekmek’ and for good response. You may print the contents and that too in Jodani you may like. We want that our gujarati people must read and take interest. We want to see Gujarati language alive and going strong.

-Jawahar parikh

‘એકમેક’માં રસ દાખવવા બદલ અને સરસ પ્રતીભાવ માટે આભાર. એમાંની વીગતો તમે છાપી શકો અને તે પણ તમને ઠીક લાગે તે જાડણીમાં. અમે ઈચ્છીએ છીએ કે આપણા ગુજરાતી લોકોએ વાંચવું જોઈએ અને રસ લેવો જોઈએ. અમે ઈચ્છીએ કે ગુજરાતી ભાષા જીવંત રહે અને વધુ સમૃદ્ધ થાય.- જવાહર પરીખ

વીશ્વમાં જો કોઈ વધુ ને વધુ જીવનોપયોગી તત્ત્વ હોય તો તે વીવેક છે. દીપોત્સવીના શારદાપુજનમાં ચોપડાના પેજ ઉપર એક જ શબ્દ લખવો જોઈએ – વીવેક

એક સન્નારી ચોમાસામાં ફરવા નીકળ્યાં અને વરસાદ ટપકી પડ્યો. સન્નારી એક સ્ટોરના દ્વારે ઓટલા ઉપર ઉભાં રહી ગયાં. સ્ટોરના કર્મચારીઓ એક પછી એક જવા લાગ્યા. સહુની નજર સન્નારી પર હતી, સૌ લાચારીને વશ થઈ ઘેર ચાલ્યાં ગયાં. છેલ્લા એક કર્મચારી કે જે સ્ટોર બંધ કરી જવાના હતા તેમણે બહાર આવતાં જ સન્નારીને જોયાં અને વીનયપુર્વકની વીવેકવાણીથી કહ્યું, ‘આપશ્રી અહીં સ્ટોરમાં પધારો. ઘડી બેસો ત્યાં વરસાદ રહી જશે.’ સન્નારીએ આભાર વ્યક્ત કર્યો. વરસાદ થંભી ગયા પછી સન્નારીએ કહ્યું, ‘આ મારું વીઝીટીંગ કાર્ડ. મને કાલે મળજો.’ પેલા કર્મચારી સન્નારીના ઘરે ગયા. એ વૈભવશાળી બંગલો હતો. કર્મચારીને આદર આપી સન્નારીએ કહ્યું, ‘ભાઈ, સ્કોટલેન્ડમાં મારી મોટી મીલકત છે. તેના મુખ્ય વ્યવસ્થાપક તરીકે  હું તમારી નીમણુંક કરવા ઈચ્છું છું.’ કર્મચારીના પ્રારબ્ધનાં દ્વાર તેના વીવેકે ખોલી આપ્યાં. આ સન્નારીનું શુભ નામ હતું ‘શ્રીમતી કાર્નેગી.’

સુવાક્યો: ૧. હાલ તુરત જે નાનાં કામ તારી સામે આવ્યાં હોય તે કરવા માંડ, પછી મોટાં કામ તને શોધતાં આવશે.

૨. પ્રવૃત્તી આપણને છોડે તે કરતાં સમજીને પ્રવૃત્તી છોડવી સારી.

બે વરુની લડાઈ

મે 22, 2016

બે વરુની લડાઈ

(બ્લોગ પર તા. ૨૨-૫-૨૦૧૬ )

એક ઈમેઈલમાંથી મળેલું. અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતીમાં (ગાંડાભાઈ)

એક વયોવૃદ્ધે પોતાના પૌત્રને કહ્યું,, “દીકરા, આપણી અંદર બે વરુઓ સતત ઝઘડતાં રહે છે. એક છે દુષ્ટ અને તે ક્રોધ, ઈર્ષ્યા, લોભ, અહંકાર, જુઠાણું, બદલો લેવાની ભાવના,  લઘુતા, હીનતાની ભાવના વગેરે.

બીજું છે સારપ. તે છે આનંદ, શાંતી, પ્રેમ, આશા, નમ્રતા, દયા, સહાનુભુતી,  અને સત્ય.

છોકરો વીચારમાં પડી ગયો અને પુછ્યું, “દાદા, કયું વરુ જીતે છે?”

વૃદ્ધે સહજ રીતે કહ્યું, “જેને તમે પાળો છો, પોષો છો, કાળજી રાખો છો તે જીતે છે.”