આરોગ્ય ટુચકા 102. લોહ તત્ત્વની ઉણપ

નવેમ્બર 6, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 102. લોહ તત્ત્વની ઉણપ: દુનીયામાં અડધા કરતાં પણ વધુ વસ્તીમાં આયર્નની કમી જોવા મળે છે. આશરે ૩૦ ટકા લોકોને એનીમીયા છે. આયર્નની ઉણપને લીધે વ્યક્તીની રોગપ્રતીકારક ક્ષમતા તો ઘટે જ છે સાથે જ ચહેરો નીસ્તેજ થવો, થાક લાગવો, હાંફ ચડવી, ચક્કર આવવાં, પગમાં દુખાવો થવો, સોજા આવવા અને ડીપ્રેશન જેવી તકલીફો પણ થતી હોય છે.
કેટલી માત્રામાં લોહ લેવું?
પુરુષોએ પ્રતીદીન ૧૦થી ૧૨ મીલીગ્રામ જેટલું આયર્ન લેવું જોઈએ. બાળકો માટે ૧૦ મીલીગ્રામ પુરતું છે, જ્યારે સ્ત્રીઓએ ૧૫ મીલીગ્રામ અને સગર્ભા સ્ત્રીઓએ ૩૦ મીલીગ્રામ આયર્ન લેવું જોઈએ.
લોહ શામાંથી મળે: જવ, અડદ, વટાણા, વાલ, ચોળા, ચણા, મગફળી, છાલ સાથે બટાકા, શક્કરીયાં, કાળી દ્રાક્ષ ખજુર, પાલખ, અંજીર, દાડમ, બીટ, કેળાં, પપૈયાં, સફરજન, સ્ટ્રોબેરી, રાસ્બરી, પ્લમ, જરદાલુ, બદામ, પિસ્તાં, અખરોટ, કાજુ, ટામેટાં, ઘઉંનું ઉપલું પડ, ઇંડાં, માંસ, મચ્છી, મરઘાં વગેરે. આ ખાદ્ય પદાર્થો યોગ્ય પ્રમાણમાં લેવાથી લોહ તત્ત્વની ઉણપ વરતાશે નહીં.
આડઅસરઃ જો ૩૦ મીલીગ્રામથી વધારે આયર્ન લેવાય તો કબજીયાત, પેટમાં દુઃખાવો અને પેટમાં ગરબડ એવાં લક્ષણો જોવા મળે છે. શરીરમાં આયર્નનું વધુ પડતું પ્રમાણ હાનીકારક છે અને ઘણી વાર તો તેનાથી શરીરમાં ઝેરી પદાર્થો પણ ફેલાતા હોય છે.

Advertisements

આરોગ્ય ટુચકા 101. લોહ તત્ત્વ (આયર્ન)

નવેમ્બર 5, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 101. લોહ તત્ત્વ (આયર્ન): આપણા શરીરમાં થતી ક્રીયાઓ માટે લોહ એક જરુરી તત્ત્વ છે. આપણને પ્રાણીજ અને વનસ્પતીજ એમ બે પ્રકારનું લોહ મળી શકે છે. પ્રાણીજ લોહ પચવામાં સરળ હોય છે, જે દુધ, ઈંડાં, માંસ, મચ્છી વગેરે પ્રાણીજ આહારમાંથી મળે છે. જ્યારે કઠોળ, શાકભાજી, ફળ, સુકો મેવો વગેરેમાંથી વનસ્પતીજ લોહ મળે છે. લીલાં શાકભાજી જેવાં કે ફ્લાવર, પાલક, રીંગણ, બીટ, ફણગાવેલાં અનાજ, સુકી કાળી દ્રાક્ષ, કીસમીસ(રેઝીન્સ), ખજાુર, અંજીર, શક્કરીઆ, ટામેટાં, સફરજન વગેરેમાંથી લોહ મળે છે. ઉપરાંત અન્ય સુકા મેવામાંથી, લીલી ભાજી, ગાજર, બીટ, દેશી ગોળમાંથી પણ સારા પ્રમાણમાં લોહ(આયર્ન) મળતું હોય છે. કેળાંમાં પણ ઘણું આયર્ન હોય છે, જે લોહીની ઉણપથી થતા એનીમીયાના રોગને દુર કરવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. શરીરમાં લોહ અને તેથી લોહીની ઉણપ ઘટાડવામાં કેળાંનું સેવન ફાયદાકારક છે.

આરોગ્ય ટુચકા 100. લીલી ચા

નવેમ્બર 4, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 100. લીલી ચા: લીલી ચા એટલે લેમન ગ્રાસ નહીં, પણ જે ચાની પત્તીઓને એવી રીતે પકવવામાં આવે કે જેથી એમાં રહેલું ફ્લેવેનોઈડ નામનું તત્ત્વ નાશ ન પામે અને કેફીનનું પ્રમાણ ઓછામાં ઓછું હોય. આથી એ ચા કાળી બની જતી નથી, પણ લીલી રહે છે. એક સંશોધન અનુસાર આ ચા રોજ બેત્રણ કપ પીવાથી લોહીનું દબાણ (બી.પી.) ઓછું થઈ શકે છે. એમાં રહેલું ફ્લેવેનોઈડથી રક્તવાહીનીઓ સાંકડી થતી અટકે છે. આ ચા ‘ઓલોંગ’ ચા તરીકે ઓળખાય છે.

આરોગ્ય ટુચકા 99. કેરી અને આંબાનાં પાન

નવેમ્બર 3, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 99. કેરી અને આંબાનાં પાન: કેરી જઠર, આંતરડાં તથા મુત્રપીંડ અને મુત્રાશયને પુષ્ટીકારક છે. તે વીર્યમાં તેમ જ કાંતીમાં વધારો કરે છે. મોંની દુર્ગંધ દુર કરે છે, તથા ખાંસી, દમ, શરદીથી થતો માથાનો દુઃખાવો અને હરસ વગેરેમાં ઘણી રાહત કરે છે. એનાથી ખુલાસાથી પેશાબ થાય છે અને કબજીયાત મટે છે. પાકી કેરી જઠરાગ્ની પ્રદીપ્ત કરે છે. તે રુચીકર છે. પાકી કેરી નવું લોહી લાવી સ્ફુર્તી આપે છે. કેરીની સુકી છાલની ધુમાડી કંઠના જખમોને રુઝવે છે.
ગળાનાં દર્દોમાં આંબાનાં પાનને બાળી તેનો નાસ લેવાથી ફાયદો થાય છે. આંબાનાં પાનનો રસ મધ સાથે તાવની ઉલટી તથા તરસમાં આપી શકાય. તાજાં લીલાં પાનનો રસ આંજણી પર ચોપડવાથી લાભ થાય છે.

આરોગ્ય ટુચકા 98. આંબાહળદર

નવેમ્બર 2, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 98. આંબાહળદર: આયુર્વેદનું જાણીતું ઔષધ છે. આંબાહળદર સહેજ કડવી, ખાટી, તુરી, રુચી ઉત્પન્ન કરનાર, ગરમ અને સારક છે. તે સોજો, વ્રણ, કફ, દમ, હેડકી, શુળ, વાયુ, મોંઢાના ચાંદા અને રક્તદોષ મટાડે છે. આંબાહળદર અને કાળીજીરીનું ચુર્ણ શરીરે ચોળવાથી શરીરની ખંજવાળ મટે છે. આંબાહળદર ચોપડવામાં અને ખાવામાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. આંબાહળદરના સુકા કંદ બજારમાં મળે છે. પગના મચકોડના સોજા પર આંબાહળદર ગરમ પાણીમાં ઘસીને સવાર-સાંજ લેપ કરવાથી સોજો અને મચકોડનો દુખાવો મટી જાય છે. મુઢમારનો સોજો આવ્યો હોય તે પણ આંબાહળદરના લેપથી દુખાવા સહીત મટી જાય છે. આંબાહળદરની સુગંધ આંબા જેવી હોવાથી આયુર્વેદમાં તેને આમ્ર હરીદ્રા કહે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 97. ખાધા પછી ઠંડું પાણી

નવેમ્બર 1, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 97. ખાધા પછી ઠંડું પાણી: ખાધા પછી તરત ઠંડું પાણી કેન્સરને આમંત્રે છે. જે લોકો ખાધા પછી તરત ઠંડુ પાણી પીતા હોય તેમણે સાવધાન થઈ જવું. ખાધા પછી ઠંડું પાણી પીવાનું સારું લાગે છે, પરંતુ ઠંડું પાણી આપણે જે ચરબીવાળો ખોરાક ખાધો હોય તેને કઠણ બનાવી દે છે. આથી પાચનક્રીયા ધીમી પડી જશે. જ્યારે એ ચીકણો પદાર્થ એસીડ સાથે પ્રતીક્રીયા કરે છે ત્યારે એનું વીઘટન થઈ બીજા ઘન આહારની સરખામણીમાં એ આંતરડામાં ઝડપથી પહોંચી જશે, અને એની દીવાલ પર ચોંટી જશે. બહુ ઝડપથી એનું ચરબીમાં પરીવર્તન થશે અને કેન્સરની શક્યતા પેદા થશે.

આરોગ્ય ટુચકા 96. એરોબીક્સ અને અલ્ઝાઈમર

ઓક્ટોબર 31, 2017

આરોગ્ય ટુચકા 96. એરોબીક્સ અને અલ્ઝાઈમર : એક નવા સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે નીયમીત એરોબીક્સ કરનારા લોકોને અલ્ઝાઈમરનું જોખમ ઓછું થઈ જાય છે. અલ્ઝાઈમર વૃદ્ધાવસ્થાનો રોગ છે જેમાં દરદી રોજીંદી બાબતોને ભુલવા લાગે છે. ઘણી વાર દરદી બજારમાં ખરીદી કરીને ઘરે પાછા ફરતી વખતે ઘરનો રસ્તો ભુલી જાય છે. તો કેટલાંક પોતાનું તથા સંબંધીઓનું નામ અને ચહેરો પણ ભુલી જાય છે. અમેરીકામાં થયેલા એક સંશોધન પ્રમાણે યુવાવસ્થાથી જ પગપાળા ચાલવું, જીમ્નેશીયમમાં કસરત કરવી, કોઈ રમતમાં ભાગ લેવાનું શરુ કરી દેવું જોઈએ. શારીરીક સક્રીયતા જેટલી વધારે હશે, અલ્ઝાઈમરનું જોખમ તેટલું ઓછું રહેશે. સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે નીયમીત કસરતની માનવ મગજ પર સારી અસર પડે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 95. આંબા હળદર

ઓક્ટોબર 30, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 95. આંબા હળદર: આંબાહળદર આયુર્વેદનું જાણીતું ઔષધ છે. આંબાહળદર સહેજ કડવી, ખાટી, તુરી, રુચી ઉત્પન્ન કરનાર, ગરમ અને સારક છે. તે સોજો, વ્રણ, કફ, દમ, હેડકી, શુળ, વાયુ, મોંઢાના ચાંદા અને રક્તદોષ મટાડે છે. આંબાહળદર અને કાળીજીરીનું ચુર્ણ શરીરે ચોળવાથી શરીરની ખંજવાળ મટે છે. બને ત્યાં સુધી આંબાહળદરનો ઉપયોગ ચોપડવામાં અને ખાવામાં કરવામાં આવે છે. આંબાહળદરના સુકા કંદ બજારમાં મળે છે. પગના મચકોડના સોજા પર આંબાહળદર ગરમ પાણીમાં ઘસીને સવાર-સાંજ લેપ કરવાથી સોજો અને મચકોડનો દુખાવો મટી જાય છે. જો મુઢમારનો સોજો આવ્યો હોય તો આંબાહળદરના લેપથી સોજો અને દુખાવો મટી જાય છે. આંબાહળદરની સુગંધ આંબા જેવી હોવાથી આયુર્વેદમાં તેને આમ્ર હરીદ્રા કહે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 94. ઓલીવ ઑઈલનું પરીક્ષણ

ઓક્ટોબર 29, 2017

આરોગ્ય ટુચકા 94. ઓલીવ ઑઈલનું પરીક્ષણ : બી. જે. મિસ્ત્રીના અંગ્રેજી ઈમેલમાંથી લીધેલું
તમે ખરીદેલું ઓલીવ ઑઈલ શુદ્ધ છે કે કેમ તે શી રીતે જાણશો?
ઓલીવ ઑઈલની બોટલને ફ્રીજમાં મુકી દો. અડધા કલાક પછી જો એણે ઘન સ્વરુપ પકડ્યું હોય તો એ ચોખ્ખું ઓલીવ ઑઈલ છે એમ જાણવું, કેમ કે એમાં મોટા પ્રમાણમાં એકાકી અસંપૃક્ત (monounsaturated) ચરબી હોય છે, જે ઠરી જાય છે. પરંતુ જો એ ઠરી ન જાય તો એ બનાવટી કે ભેળસેળવાળું તેલ હોવું જોઈએ.
આમ છતાં એના પરનું લખાણ ચકાસી જુઓ. જેમ કે “ઑસ્ટ્રેલીઅન એક્સટ્રા વર્જીન સર્ટીફાઈડ” અથવા “કેલીફોર્નીઆ ઓલીવ ઑઈલ કાઉન્સીલ સર્ટીફાઈડ એક્સટ્રા વર્જીન” જેવું લખાણ હોય તો એ ઠરી જવું જ જોઈએ. એમ ન થાય તો કોઈકે એમાં બનાવટ કરી હોવી જોઈએ.

આરોગ્ય ટુચકા 93. આહારના પાચન માટે બે ઉકાળા

ઓક્ટોબર 27, 2017

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.
આરોગ્ય ટુચકા 93. આહારના પાચન માટે બે ઉકાળા :
(1) હર્બલ ઉકાળો : 1 એલચીનું ચુર્ણ, 2-3 મરીનો ભૂકો, 2-3 સ્ટીક તજનો ભૂકો, 4-5 તુલસીનાં પાન, 1 ચમચી સૂંઠ
રીત- એક તપેલીમાં એક ગ્લાસ પાણી લેવું અને તેમાં આ બધી સામગ્રી નાખીને તેને દસ મીનીટ સુધી ધીમા તાપે ઉકાળવું. ઉકાળો ગાળીને સહેજ ઠંડો થાય એટલે પી લેવું. વધુ સારો ફાયદો મેળવવા માટે આ ઉકાળાને દીવસમાં બે વાર પીવો જોઈએ. સવારે ખાલી પેટ આ ઉકાળો પીવામાં આવે તો ઘણો વધારે ફાયદો મળી શકે. ઉકાળો વધુ તીખો લાગે તો તેમાં નાની ગાંગડી ગોળ પણ ઉમેરી શકાય.
(2) કાળા મરીનો ઉકાળો : એક નાની ચમચી અથવા પોતાની પ્રકૃતીને અનુકુળ હોય તેટલું કાળા મરીનું ચુર્ણ અને ચાર ચમચી લીંબુનો રસ પાણીમાં મીક્સ કરીને ગરમ કરો. પછી ઠંડું થાય ત્યારે એમાં એક ચમચી મધ મીક્સ કરીને પીવું. એનું દરરોજ સેવન કરવાથી પાચનક્રીયામાં લાભ ઉપરાંત શરદી-ઉધરસમાં રાહત મળશે અને શરીરની વધારાની ચરબીને પણ ઘટાડવામાં મદદ થશે.