વજન અને સ્વાસ્થ્ય

January 18, 2017

વજન અને સ્વાસ્થ્ય

બ્લોગ પર તા. 18-1-2017

 

  1.  સુર્યોદય પહેલાં ઉઠો

વહેલા સુઈ વહેલા ઉઠવાથી પૃથ્વીના 24 કલાકના ભ્રમણ સાથે તાલમેળ બેસે છે, આથી જે ઉંઘ મળે તે વધુ આરામદાયક હોય છે. આ પ્રકારની ઉંઘ આપણા શરીરમાં થયેલી ભાંગફોડને યોગ્ય રીતે મરામત કરી શકે છે. આથી વધુ તાજગી અનુભવાય છે.

  1.  સવારમાં ઉઠીને ગરમ પાણીમાં લીંબુનો રસ મેળવીને પીઓ

એનાથી ખોરાકના પાચન પછી પેદા થયેલા નકામા પદાર્થો પાચનમાર્ગમાંથી દુર થશે અને પાચનમાર્ગ ચોખ્ખો બની જશે. વળી એક લીંબુના રસમાંથી 30 મી.ગ્રા. વીટામીન સી મળે છે. પુરુષોને રોજના 90 મી.ગ્રા. ની જરુર પડે છે અને સ્ત્રીઓને 75 મી.ગ્રા.. જે લોકો વધુ વીટામીન સી લે છે તેમની પાચનશક્તી વધુ સારી રહે છે. વળી લીંબુનો રસ રોગપ્રતીકારક શક્તી વધારે છે અને શરદી અને ફ્લ્યુ સામે રક્ષણ આપે છે. લીંબુ જંતુનાશક છે, જે બૅક્ટેરીયા અને વાઈરસ બંનેનો નાશ કરે છે. એમાં પોટેશ્યમ અને મેગ્નેશ્યમ હોવાથી માનસીક શક્તી વધારે છે, આથી ડીપ્રેશન અને સ્ટ્રેસ દુર થશે. લીંબુમાં રહેલ એન્ટીઑક્સીડન્ટ કેટલાક પ્રકારનાં કેન્સર સામે રક્ષણ આપે છે.

  1.  માથા પર તથા શરીરે કોપરેલનું માલીશ કરો

કોપરેલમાં સંપૃક્ત ચરબી બહુ મોટા પ્રમાણમાં હોવા છતાં વજન ઘટાડવામાં એ ઉપયોગી ગણાય છે. એનું કારણ એમાં રહેલ મધ્યમ બાંધણીના ફેટી એસીડ છે. આ ફેટી એસીડ લંબાણવાળા ફેટી એસીડ કરતાં સરળતાથી પચી જાય છે, એમાંની શક્તી સરળતાથી અને વધુ પ્રમાણમાં પ્રાપ્ત થાય છે, વળી એની ચરબી શરીરમાં જમા થતી નથી. આથી વજન ઘટાડવા માલીસ ઉપરાંત આહારમાં પણ કોપરેલનો સમાવેશ કરવો જોઈએ.

  1.  સવારે આખા શરીરની ચામડી પર બ્રશ કરો

ચામડી પર બ્રશ કરવાથી લોહીનું પરીભ્રમણ વધુ થાય છે અને નકામા પદાર્થોનો ઝડપથી નીકાલ થાય છે. ખાસ કરીને થાપા અને કમરની ચામડી નીચે અમુક પ્રકારનો એકઠો થયેલો કચરો સરળતાથી દુર થતો નથી. સુકું બ્રશ કરવાથી આ કચરો દુર કરી શકાય છે. એનાથી ચામડી નીચે આંતરીક માલીશ થાય છે. એ માટે સાવ નરમ પણ લાંબા હાથાવાળું બ્રશ લેવું અને દીવસમાં એક વાર વહેલી સવારે સ્નાન પહેલાં બ્રશ કરવું. પણ જો તમને બહુ ઠીક લાગતું ન હોય તો દીવસમાં બે વખત બ્રશ કરવાથી અવશ્ય લાભ થશે.

  1. તલના તેલનું પાંસળીના નીચેના ભાગે માલીશ કરવું

એનાથી પાચનશક્તી સુધરે છે. આમ તો આખા શરીરે તલના તેલનું માલીશ કરવાથી અદ્ભુત ફાયદા થાય છે. એનાથી લોહીનું ભ્રમણ વધવાથી શરીર હલકું થાય અને સ્ફુર્તીનો અનુભવ થાય છે, સારી ઉંઘ આવે છે, અને સ્ટ્રેસ દુર થાય છે. આથી જે બહેનોને સ્ટ્રેસને લીધે માસીક અનીયમીત રીતે આવતું હોય તેમને તેમાં લાભ થાય છે. ત્વચા ચમકીલી અને મુલાયમ બને છે.

  1.  મીઠાવાળા નવશેકા પાણી વડે નસકોરાં સાફ કરવાં

એ માટે નેતી લોટાનો ઉપયોગ કરી શકાય, અથવા બીજી રીતે નાકે પાણી ચડાવી મોં વાટે બહાર કાઢી શકાય. એનાથી માથું પણ હળવું ફુલ થઈ જાય છે અને સાઈનસની સમસ્યા રહેતી નથી. નેતી માટેનું પાણી નળમાંથી ન લેવું, કેમ કે એમાં જે બૅક્ટેરીયા કે અન્ય જીવાણું હોય તેનો ચેપ લાગી શકે. પીવામાં તો હોજરીમાંના એસીડથી એ નાશ પામે. નેતી માટે પાંચ મીનીટ ઉકાળેલું પાણી, ડીસ્ટીલ્ડ પાણી, કે મીઠું નાખેલું પાણી વાપરી શકાય. (હું મીઠું નાખેલું પાણી વાપરું છું. -ગાંડાભાઈ)

  1. સવાર-સાંજ 30 મીનીટ યોગાસન કરો

જોગીંગ, તરવું કે સાઈકલીંગ જેવી કસરત અને યોગ કરવાથી શરીર આમતેમ વાળવામાં સરળતા રહે છે, બેલેન્સ જાળવી શકાય તેમ જ શક્તી જળવાઈ રહે છે.

  1. પ્રાણાયામ – 10 મીનીટ

કંઈ નહીં તો દસ મીનીટ સુધી તો પ્રાણાયામ કરવા જોઈએ. એનાથી શરીરમાં સ્ફુર્તી રહેશે, માનસીક સમતુલા જળવાઈ રહેશે, પેટની ચરબી વધી જશે નહીં અને પાચનશક્તી સુધરશે.

પ્રાણાયામ હંમેશાં સવારમાં ખાલી પેટે અથવા ચા-કોફી પછી 15 મીનીટ બાદ નાહીને કરવા. જમીન પર સાદડી પાથરી પદ્માસનમાં સીધા બેસવું. બને તેટલો ઉંડો શ્વાસ ધીમે ધીમે લો અને સરળતાથી રોકી શકાય ત્યાં સુધી રોકી રાખો. શ્વાસ બહાર કાઢતી વખતે શ્વાસ લેતી વખતે લીધેલા સમય કરતાં બમણો સમય લેવો. આ એક પ્રાણાયામ થયો. એવા 3થી 10 પ્રાણાયામ કરવા. એક પ્રાણાયામ 2 મીનીટથી વધુ હોવો ન જોઈએ. જો પ્રાણાયામ કરતાં ચક્કર આવવા લાગે કે શ્વાસોચ્છ્વાસમાં તકલીફ પડે તો તરત જ અટકી જવું.

  1. ધ્યાન-મેડીટેશન

20-20 મીનીટ સવાર-સાંજ ધ્યાન કરવાથી સ્ફુર્તીમાં વધારો થાય છે અને માનસીક સ્વસ્થતા મળે છે.

  1. એક પણ સમયનું ભોજન છોડી ન દેવું, પણ ભુખ લાગે ત્યારે ખાવું

જ્યારે એકાદ ટંકનું ભોજન જતું કરવામાં આવે છે ત્યારે પાચનક્રીયા ખોરવાઈ જાય છે. યોગ્ય રીતે પાચનની અને ચયાપચયની ક્રીયા માટે ત્રણ ટંક ભોજન અને બે વખત નાસ્તો કરવો જોઈએ. દીવસ દરમીયાન ભુખ્યા રહેવામાં આવે અને પછી એક જ વખત ખાવાથી વધુ પડતું ખવાય છે. એનાથી પાચન અને ચયાપચયની ક્રીયામાં જે ગરબડ પેદા થાય છે તેથી લોહીમાંના ગ્લુકોઝનું સ્તર ખોરવાઈ જતાં ઈન્સ્યુલીન પેદા થવામાં વીક્ષેપ પડે છે. આ સ્થીતી લાંબો સમય ચાલુ રહે તો ડાયાબીટીસ થઈ શકે. (પશ્ચીમના દેશોમાં પ્રચલીત રુઢી મુજબ પાંચ વખત ખાવાનું કદાચ બધી વ્યક્તીઓને અનુકુળ આવી ન શકે. વળી ઉંમર વધતાં પાચનશક્તી નબળી પડે આથી પોતાની પાચનશક્તી મુજબ આહારનું પ્રમાણ અને સંખ્યા પોતે નક્કી  કરે તે વધુ યોગ્ય ગણાય. -ગાંડાભાઈ)

  1.  દર વખતે મુખ્ય ભોજનની શરુઆત આદુના ટુકડાથી કરો

ભોજન પહેલાં આદુ ખાવાથી પાચનશક્તી સતેજ બને છે. આદુનો રસ અને લીંબુનો રસ મીક્સ કરીને પણ લઈ શકાય અથવા આદુનું અથાણું પણ લઈ શકાય.

  1. વીરોધી ખાનપાન

જ્યારે બે કે ત્રણ આહાર દ્રવ્યો અલગ અલગ સ્વાદ, પ્રકૃતી અને વીપાક ધરાવનારાં હોય ત્યારે તેને સાથે ખાવાથી પાચકાગ્ની પર વધુ પડતો બોજો આવી પડે છે. આથી પાચકરસોનો યોગ્ય સ્રાવ થતો નથી અને ઝેરી પદાર્થો પેદા થાય છે.

વીરોધી ખાનપાન નીચે મુજબ છે:

દુધ સાથે: કેળાં, ખજુર, લીંબુ, પપૈયાં, વગેરે ફળો; અને ગોળ, લસણ, ડુંગળી, મુળા, ગાજર, તુલસી, આદુ, દહીં, છાસ, કઢી, ઢોકળાં, અથાણાં, માંસ, મચ્છી, ઈંડાં, કોડલીવર ઑઈલ વગેરે વીરુદ્ધ આહાર છે.

દહીં સાથે: ગોળ, દુધ, મુળા અને કેળાં વીરુદ્ધ છે.

ગોળ સાથે: મુળા, તેલ, લસણ, અડદ, દુધ, દહીં વીરુદ્ધ છે.

ઘી અને મધ સાથે લેવાનાં હોય તો સરખા ભાગે ન લેવાય. ક્યાં તો ઘી બમણુ કે મધ બમણુ લેવું.

બીજા એક અભીપ્રાય મુજબ વીરોધી ખાનપાન નીચે મુજબ છે:

આ વસ્તુ આની સાથે ન ખાવી
કઠોળ ફળ, ચીઝ, ઈંડાં, મચ્છી, દુધ, દહીં, માંસ
ઈંડાં ફળ-ખાસ કરીને તરબુચ, સકરટેટી જેવાં, કઠોળ, ચીઝ, મચ્છી, દુધ, દહીં, માંસ
ફળ ખરી રીતે કોઈ પણ વસ્તુ સાથે સીવાય કે ખજુર અને દુધ જે રસ, વીર્ય અને વીપાકમાં સરખાં જ હોય છે.
અનાજ ફળ, સાબુદાણા
મધ ઘી સાથે સમાન વજને નહીં, ઉકાળેલું કે રાંધવામાં મધ નહીં
હોટ ડ્રીન્ક્સ કેરી, ચીઝ, મચ્છી, માંસ, દહીં

 

  1.  ભોજન સાથે ગરમ પાણી

જમતી વખતે થોડું થોડું ગરમ પાણી પીતા રહેવાથી પાચનક્રીયાને વેગ મળે છે, કીડનીના કાર્યને મદદ મળે છે, લોહીમાંની શર્કરા પર નીયમન રહે છે અને ગળ્યુ ખાવાની ઈચ્છા પર કાબુ રહે છે. પરંતુ જમતી વખતે વધુ પડતુ પાણી પીવું નહીં, કેમ કે એથી પાચકરસો મંદ થવાથી લાભને બદલે નુકસાન થશે. જો તમે કોઈ અદ્ભુત ઉત્તમ પીણાની શોધમાં હશો તો નીરાશ થશો. ગરમ પાણી જ એક માત્ર એવું પીણુ છે. યોગ્ય પ્રમાણમાં ગરમ પાણી પીતા રહેવાથી જરુરી એવી શરીરની બધી પ્રકીયાઓ વેગવંતી બને છે.

  1.  સૌથી અગત્યનું – વધુમાં વધુ ભોજન બપોરે અને સાંજનું માત્ર હળવું અને સુપાચ્ય

હાલમાં થયેલાં સંશોધનો અનુસાર શરીરનું યોગ્ય વજન જાળવી રાખવા માટે દીવસ દરમીયાન 2-3 વાર ભોજન કરવું જોઈએ. એનાથી રોગો સામે રક્ષણ મળશે અને ઉંમરમાં પણ વધારો થશે. જો કે કેટલી વાર અને કેટલું ખાવું તે ઉંમર, સ્વાસ્થ્ય અને બીજી કેટલીક બાબતો પર આધાર રાખે છે. પણ થોડું થોડું અવારનવાર ખાવાથી જરુર કરતાં વધુ ખવાઈ જાય છે. કેમ કે એમાં ખાવાની ઈચ્છા સતત થતી રહે છે, એ રીતે વજન ઘટાડવામાં એ સહાયક નથી.

  1.  થોડું ઘી પણ ખાવું જોઈએ

આયુર્વેદ અનુસાર ઘી ખાસ કરીને પાચકાગ્નીને સતેજ કરે છે. ઘી જ માત્ર એવી ચરબી છે જે પાચનશક્તી વધારે છે. વળી ઘી ઘણું સુક્ષ્મ હોવાથી એ કોષોની અંદર ઉંડે સુધી પ્રવેશ કરી જાય છે અને એ રીતે લુબ્રીકેશનનું કામ કરે છે અને ઠંડક પહોંચાડે છે.

ઘી એ દુધમાંની શુદ્ધ ચરબી છે. એમાં સંપૃક્ત અને અસંપૃક્ત (saturated and unsaturated) ચરબીના મીશ્રણનું બેલેન્સ છે. એમાંની સંપૃક્ત ચરબી પણ ટુંકી ચેનના ફેટી એસીડ છે. આથી નુકસાનકર્તા નથી. આ વાત ગાયના ઘીની છે.

  1.  કુદરતી આખાં આહારદ્રવ્યોને રાંધીને ઉપયોગમાં લો

ખોરાક રાંધીને ખાવાથી પાચકાગ્નીને અદ્ભુત સહાય થાય છે, જે પાચનક્રીયા માટે અત્યંત ઉપયોગી બાબત છે.

સામાન્ય ખ્યાલ એવો છે કે રાંધ્યા વીનાના આહારમાં કુદરતી પોષક તત્ત્વો અને પાચકરસ ઉત્તેજીત કરનાર પદાર્થો વધુ હોય છે. પણ આયુર્વેદ અનુસાર ખાસ કરીને ચરક સંહીતા મુજબ રાંધેલો ખોરાક ઘણી સરળતાથી પચી જતો હોવાથી તથા પ્રાણ (મુળ જીવનશક્તી) પ્રોત્સાહક હોવાથી એ જ ઉત્તમ છે.

  1.  10 મીનીટ વરાળનો બાફ લો

અઠવાડીયામાં એક કે બે વખત નીલગીરી તેલ નાખી વરાળનો બાફ લો. ખાસ કરીને જો તમારું નાક બંધ થઈ ગયું હોય કે શ્વાસની કોઈ સમસ્યા હોય તો આ ઉપાય ઘણો કામનો છે. વળી ચહેરાનું સૌંદર્ય વધારવા માટે પણ બાફ લઈ શકાય. એનાથી ચામડી નીચે એકઠો થયેલો કચરો નીકળી જવાથી ખીલ પણ થતા નથી, અને થયા હોય તો મટી જાય છે.

  1.  ગાજર, બીટ અને કાકડીનો રસ પીઓ

10 ભાગ ગાજર, 3 ભાગ બીટ અને 3 ભાગ કાકડી (વજન અનુસાર) લઈ એક ગ્લાસ જેટલો રસ કાઢીને પીવો જોઈએ.  સવારે કશું ખાધા પહેલાં કે સવારનો નાસ્તો પચ્યા પછી કે બપોર પછી, પણ બપોરનું જમણ પચ્યા પછી પી શકાય.

  1.  દીવસમાં બે વખત ચ્યવનપ્રાશ લો

ચ્યવનપ્રાશ રોગો સામે રક્ષણ આપતું ઉત્તમ પ્રકારનું ઔષધ છે. એમાં સારા પ્રમાણમાં વીટામીન સી અને બીજા એન્ટી ઑક્સીડન્ટ હોય છે. એના પાઠમાં મુખ્ય ઘટક આમળાં હોય છે જે વીટામીન સીનો ભંડાર છે. આ ઉપરાંત એમાં બીજાં 40 ઔષધો હોય છે, જે બધાં સારી જાતનાં એન્ટી ઑક્સીડન્ટ છે. આથી એ રોગપ્રતીકારક શક્તીમાં વધારો કરે છે.

  1.  રાત્રે સુતાં પહેલાં ત્રીફળા લો

સુતાં પહેલાં ત્રીફળા લેવાથી પાચનમાર્ગ સ્વચ્છ થાય છે. ત્રીફળામાં હરડે, આમળાં અને બહેડાં સમાન ભાગે મેળવવામાં આવે છે.

પ્રભુની આજ્ઞા

January 8, 2017

પ્રભુની આજ્ઞા

બ્લોગ પર તા. ૮-૧-૧૭

પિયુષભાઈના ઈમેલ પરથી અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતીમાં

આ વીડીઓના અંતે નોંધ હતી, “SHARE TO BLESS OTHERS”

નાનકડા પરીવારવાળી એક બહુ જ ગરીબ મહીલાએ રેડીઓ સ્ટેશનને ફોન કરી ભગવાન વતી મદદની માગણી કરી. એક નાસ્તીક આ રેડીઓ પ્રોગ્રામ સાંભળતો હતો. એને આ મહીલાની મજાક કરવાની ઈચ્છા થઈ. એણે સરનામું લીધું, એની સેક્રેટરીને ફોન કર્યો અને સારા એવા પ્રમાણમાં ભોજન સામગ્રી ખરીદવાનું કહ્યું, અને આ મહીલાના સરનામે બધું પહોંચાડવા જણાવ્યું. સાથે સાથે સુચના આપી, “જ્યારે એ બહેન પુછે કે આ બધું ખાવાનું કોણે મોકલ્યું? ત્યારે એને કહેજો કે એ તમને શેતાન તરફથી મોકલવામાં આવ્યું છે.”

બપોર પછી મોડી મોડી પેલી સેક્રેટરી આ મહીલાના ઘરે પુશ્કળ ખાવાનું લઈને આવી પહોંચી. મહીલા મદદ આવેલી જોઈને ખુશખુશાલ થઈ ગઈ, અને મદદ બદલ આભારની લાગણી વ્યક્ત કરી.

“આ મદદ કોણે મોકલી છે એ તમે જાણવાનું ઈચ્છતાં નથી બહેન?” સક્રેટરીએ પુછ્યું.

એ મહીલાએ જવાબ આપ્યો, “ના, જેણે પણ મદદ મોકલી હોય તેને ‘થેન્ક યુ’ કહેજો! કોણે મદદ મોકલી એની મને કોઈ ચીંતા નથી, કેમ કે હું જાણું છું કે જ્યારે પ્રભુ આજ્ઞા કરે ત્યારે શેતાને સુધ્ધાં એનો અમલ કરવો જ પડે.”

અતી સુંદર શીખામણ

January 5, 2017

અતી સુંદર શીખામણ

પીયુષભાઈના ૫-૧-૧૭ના ઈમેલમાંથી, એમની પરવાનગી અને સૌજન્ય થકી. લેખકનું નામ મળી શક્યું નથી. અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતી -ગાંડાભાઈ

ભલું હોય તે કરવામાં વ્યસ્ત રહો. … વધુ પડતા લીંબુનો રસ પાણીમાંથી દુર કરો.

મને હજુ પણ બરાબર યાદ છે જ્યારે હું પહેલી વાર લીંબુનું શરબત બનાવી રહ્યો હતો.  મેં પાણીમાં જરુર કરતાં લગભગ પાંચગણું લીંબુ નીચોવી દીધું! અને શરબત? સાવ ખાટું. એને કેમ કરીને પીવાય! મારે હવે કંઈક કરવું પડે, એને પીવા લાયક બનાવવું પડે. મને થયું કે પાણીમાંથી હું કોઈક રીતે વધારાનો લીંબુરસ ખેંચી લઉં તો એ ફરીથી સ્વાદીષ્ટ થઈ જાય. પણ અફસોસ! અમુક બાબતો કર્યા પછી અનહોની કદી થઈ શકતી નથી. કેટલીક બાબતો કદી બદલી શકાતી નથી. વધારે પડી ગયેલો લીંબુનો રસ પાણીમાંથી દુર કરવાનો ઉપાય હું  જાણતો ન હતો.

તો પછી કરવું શું?

એનો એક માત્ર ઉપાય હતો બીજા ચાર ગ્લાસ પાણી એમાં ઉમેરવાનો, એકમાંથી પાંચ ગ્લાસ શરબત બનાવવું. આ હકીકતે મને વીચાર કરતો કરી મુક્યો. કેટલીક વાર જીવનમાં કંઈક ખોટું વેતરાયું હોય તેને આપણે થયું તે ન થયું કરી શકતા નથી. કેટલાક ગલત નીર્ણયો, કોઈ ખોટી પસંદગી, ક્યાંક નુકસાનકારક રોકાણ, કોઈ ખોટું ભરેલું પગલું, કોઈની ખોટી સંગત, ખોટા ઉદ્ગારો કે ખોટું વર્તન કદી બદલી શકાતાં નથી.

તો પછી એનો ઉપાય શો? જે ગલત થઈ ગયું હોય તેને જો તમે સુધારી ન શકો તો તેમ કરવામાં વધુ સમય વેડફશો નહીં. એ જાણે પાણીમાંથી લીંબુનો રસ દુર કરવાના પ્રયાસ જેવું હશે. એને બદલે એનાથી વીપરીત સારી બાબતો કરવા મંડી પડો જેથી પેલી ગલત બાબત સાવ ક્ષુલ્લક બની જાય. આપણાં બધાની અંદર નકારાત્મક બાબતો પણ હોય છે. એ નકારાત્મક બધી બાબતોને આપણે દુર કરી ન શકીએ કે સુધારી ન શકીએ, પણ આપણે જરુરથી વીધાયક, સકારાત્મક વીચારો, પોઝીટીવ વાંચન અને ભલા માણસોને આપણા જીવનમાં ઉમેરી તો શકીએ જ, અને એ રીતે નકારાત્મકને નરમ કરી શકીએ. આપણે બધાએ જ આપણા જીવનમાં કેટલાક મુશ્કેલ લોકો સાથે અને કેટલાક સરળ લોકો સાથે સંબંધમાં આવવાનું થાય જ. મુશ્કેલ લોકોને બદલવાના પ્રયત્નો કરવામાં સમય બગાડશો નહીં. એમ કરવામાં તમે તમારી સમગ્ર શક્તી નકામી વેડફી નાખશો. એને બદલે તમારો મોટા ભાગનો સમય સારા, આનંદી અને સુખી લોકો સાથે વીતાવો, જેથી મુશ્કેલી પેદા કરનારા લોકોની તમારા પર ખાસ અસર થશે નહીં. જીવનમાં બધી બાબતો અણીશુદ્ધ સંપુર્ણ હોતી નથી. જે બરાબર ન હોય તેને સરખું કરવામાં વધુ પડતો સમય વેડફશો નહીં. હંમેશાં સારું – ભલું કરવામાં વ્યસ્ત બનો.

 

દર્દ નીવારણ

January 1, 2017

દર્દ નીવારણ

(બ્લોગ પર તા. ૧-૧-૨૦૧૭)

અમેરીકામાં કરવામાં આવેલ એક અભ્યાસ મુજબ સકારાત્મક વીચારો કરવાથી દુખાવમાં રાહત થાય છે. આ હકીકત વૈજ્ઞાનીક રીતે સાબીત થઈ છે. પોઝીટીવ વીચારો કરવાથી, મારું દર્દ ઓછું થઈ રહ્યું છે એવો ખરેખરો મનનો વીચાર મોર્ફીનના ઈન્જેક્શન જેટલો જ પ્રભાવક છે. ડૉક્ટરોની એક ટીમે ૧૦ સ્વસ્થ લોકો પર પ્રયોગ કર્યો હતો. એમના પગને વીજળીના એક સાધન વડે ગરમી આપવામાં આવી હતી, જેથી એમને દર્દનો અનુભવ થાય. સાથે જ તઓના મગજનું સ્કેનીંગ કરવામાં આવ્યું, જેથી માલમ પડે કે મગજનો કયો ભાગ કેવી પ્રતીક્રીયા કરે છે.

પ્રયોગ દરમીયાન માલમ પડ્યું કે કેટલીય વાર દર્દ વધારવા છતાં મગજની કોશીકાઓએ સ્કેનીંગમાં ખબર એવી આપી કે દર્દ ઓછું છે. અભ્યાસ દરમીયાન એવું માલમ પડ્યું કે જે લોકોએ દર્દ ઓછું હોવાની ભાવના કરી હતી, તેમને ૨૮ ટકા જેટલા ઓછા દર્દનો અનુભવ થયો હતો. દર્દમાં થયેલી આ કમી દર્દનીવારક ઈન્જેક્શન કે ગોળી લીધી હોય તેના જેવી જ હતી. સાથે જ દર્દનો અનુભવ મગજના જે ભાગમાં થાય છે તેમાં પણ હલચલ ઘટી ગયેલી જોવામાં આવી હતી.

આ પ્રયોગો પરથી એ સાબીત થાય છે કે દર્દ માત્ર શરીરના ઈજાગ્રસ્ત ભાગના જ્ઞાનતંતુઓએ મગજને પહોંચાડેલ સંદેશા પર જ આધાર રાખે છે એવું નથી. દર્દનીવારણ માટે માત્ર દવા પર જ આધાર રાખવો ન જોઈએ. મગજ પાસે દર્દનું પ્રમાણ નક્કી કરવાની ક્ષમતા હોય છે, આપણે એની એ શક્તીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. આ નવી શોધ સ્વયં સુચનના ઉપયોગનાં દ્વાર ખોલે છે.

કેનેડાની જેલ

December 31, 2016

કેનેડાની જેલ

બ્લોગ પર તા. 31-12-2016

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી અંગ્રેજી પરથી

આજે સવારે હું એક પાર્કની બેન્ચ પર એક ઘરવીહોણા પુરુષની બાજુમાં બેઠો હતો. એની સાથે વાતની શરુઆત કરતાં મેં પુછ્યું કે સાહેબ, તમારી આવી દશા શાથી થઈ?

એણે કહ્યું, “ગયા વીક સુધી તો મારી પાસે બધું જ હતું. મારી પાસે પુરતું ખાવાનું હતું, મારાં કપડાં પણ ધોઈને અસ્ત્રી કરી દેવામાં આવતાં. મારે રહેવાની કોઈ મુશ્કેલી ન હતી, મારી પાસે ટી.વી. સેટ હતો અને ઈન્ટરનેટ કનેક્શન પણ હતું. હું જીમમાં જતો, તરવા જતો અને લાઈબ્રેરીમાં જતો. હું મારી એમ.બી.એ.ની ડીગ્રીનો અભ્યાસ ઓન-લાઈન કરતો હતો. મારે કોઈ બીલ ભરવાની ચીંતા ન હતી કે મારે માથે કોઈ દેવું ન હતું.  એટલું જ નહીં, મારી તબીયતની કોઈ ચીંતા મારે કરવાની ન હતી, બધી ડૉક્ટરી સારવાર પણ મફત મળતી.”

મને એની દયા આવી. આથી મેં એને પુછ્યું, “શું થયું શું ભાઈ? ડ્રગ? દારુના નશામાં ફસાયો હતો? પત્ની છુટી થઈ ગઈ?

“ઓહ ના, એવું કશું જ નહીં,” એણે કહ્યું, “ના, ના, હું જેલમાંથી છુટી ગયો.”

ઘુંટણનો દુખાવો

December 23, 2016

ઘુંટણનો દુખાવો

બ્લોગ પર તા. ૨૩-૧૨-૨૦૧૬

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી

ઘુંટણના દુખાવામાં રાહત રહે એવા ઘરેલુ, સસ્તા, સરળ, અનુભવયુક્ત નુસખા

(1) સુંઠનો લેપ: એક ચમચી સુંઠનો પાવડર અને થોડુંક સરસીયું તેલ ભેળવીને ગાઢી પેસ્ટ બનાવો. એ પેસ્ટને દીવસે કે રાત્રે કોઇ પણ સમયે ઢીંચણ પર લગાવો. લગાવ્યા પછી 5-6 કલાક સુધી રહેવા દઈ પછી પાણીથી ધોઇ નાંખો.

(2) બદામના 4-5 દાણા, 5-6 આખાં મરી અને 6-7 અખરોટની મીંજ ભેગી પીસીને સવારે અને સાંજે ગરમ દુધ સાથે લો. દસ દીવસ સુધી દરરોજ લેવાથી ફાયદો થશે. 10 દીવસ પછી અઠવાડીયા સુધી બંધ કરીને  ફરી લેવાનું રાખો.

(3) એક ચમચી હળદરનો પાવડર લો, એક ચમચી ખાંડનો પાવડર અથવા બુરૃ કે મધ અને ચપટીક ચુનો લઈ બધું ભેળવીને પેસ્ટ બનાવો. રાતના સુતાં પહેલાં પેસ્ટને ઘુંટણ પર લગાવીને ક્રેપબેન્ડેજ અથવા કપડાનો ટુકડો બાંધો. આખી રાત રહેવા દો અને સવારે સાદા પાણીથી ધોઇ નાખો. બે અઠવાડીયા સુધી દરરોજ એમ કરવાથી ઢીંચણના સોજામાં કે દર્દમાં આરામ થશે.

(4) ખજુરની 7-8 પેશીને સાંજે પાણીમાં પલાળો. આખી રાત પલાળી રાખીને સવારે ખાલી પેટે એ ખાઈ જવી અને પેલું પાણી પણ પી જવું. ખજુરમાં વીટામીન એ, બી, સી, આયર્ન અને ફોસ્ફરસ સારા પ્રમાણમાં છે જે ઘુંટણના સાંધા ઉપરાંત બીજા સાંધાઓને પણ મજબુતી આપશે.

(5) કોપરેલ (નાળીયેરનું તેલ) નાળિયેરના તેલથી ઘુંટણનું માલીશ કરતા રહો જેથી ઘુંટણની માંસપેશીઓ મજબુત થશે. સુકું નાળિયેર પણ ખાઇ શકાય.

 

એક વાર્તાલાપ

એકવાર એક બ્રીટીશરે સ્વામી વિવેકાનંદને પુછ્યું,

“તમે એક સજ્જનને શોભે એવાં કપડાં શા માટે પહેરતા નથી?”

સ્વામીજીએ જવાબ આપ્યો, “તમારી સંસ્કૃતીમાં લોકોને તમારો દરજી સજ્જન બનાવે છે, અમારી સંસ્કૃતીમાં લોકો ચારીત્ર્ય વડે સજ્જન બને છે.”

હાર્ટ એટેક અને કસરત

December 1, 2016

હાર્ટ એટેક અને કસરત

બ્લોગ પર તા. 1-12-2016

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી અંગ્રેજી પરથી

જો તમે ગુસ્સામાં હો તો ઝડપથી દોડવા જવા પહેલાં કે જીમમાં વર્કઆઉટ પહેલાં તમારો ગુસ્સો નરમ પડવા દેજો. મોટા પાયા પર કરવામાં આવેલા એક આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસમાં જાણવામાં આવ્યું છે કે સ્ટ્રેસ કે અતી ગુસ્સામાં હો અને જો સખત કસરત કરવામાં આવે તો એકાદ કલાકમાં જ હાર્ટ એટેકની શક્યતા ત્રણગણી થઈ જાય છે.

નીયમીત કસરત સ્ટ્રેસ અને હૃદયરોગ સામે રક્ષણ આપવામાં ઉત્તમ છે – સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે મોટા ભાગના લોકો બહુ જ જુજ પ્રમાણમાં કસરત કરે છે. પણ નવું સંશોધન જણાવે છે કે કસરત કરવાના લાભકારક અને નુકસાનકારક સમય હોય છે, અને એમાં આત્યંતીક નુકસાન થવાની શક્યતા રહેલી છે.

આ અભ્યાસમાં મન અને શરીર વચ્ચેના સંબંધના વધુ પુરાવા પણ જોવા મળ્યા છે. જો તમે ગુસ્સામાં હો તો બહાર જઈ લાકડાં ફાડવામાં તમારો ગુસ્સો ઉતારવો ઠીક નહીં. એવું એક માનસશાસ્ત્રીનું કહેવું છે.

પહેલાં પણ ગુસ્સો અને સખત કસરત હાર્ટ એટેક તરફ દોરી જાય છે એવું તારણ અમુક અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું હતું, પણ એ નાના પ્રમાણમાં કે એકાદ દેશમાં જોવા મળ્યું હતું. એક નવા અભ્યાસમાં 52 દેશોમાં 12461 લોકો કે જેને પહેલી જ વખત હાર્ટએટેક થયો હોય તેમનો આ અભ્યાસમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. એમાં ત્રણચતુર્થાંશ પુરુષો હતા. તેમને પુછવામાં આવ્યું હતું કે હાર્ટ એટેકના એક કલાક પહેલાં તેઓ ગુસ્સામાં હતા કે અપસેટ હતા, અથવા ભારે કસરત કરી હતી, અથવા એ જ સમયગાળામાં આગલા દીવસે? આ રીતે સંશોધનકર્તાઓએ હાર્ટ એટેકનાં જોખમોની સરખામણી કરી હતી.

ગુસ્સામાં હો કે અપસેટ હો તો હાર્ટએટેકનું જોખમ એક કલાકમાં બમણું થઈ જાય છે. સખત કસરત પણ એ જ રીતે જોખમકારક હોય છે. આ બંને એકી સાથે હોય તો હાર્ટ એટેકનું જોખમ ત્રણગણાથી પણ ઘણું વધી જાય છે. આ જોખમ સાંજે 6થી મધરાત સુધી સૌથી વધુ હોય છે, અને એમાં બીજી બાબતો જેવી કે ધુમ્રપાન, વધારે ઉંચું બ્લડપ્રેસર, શરીરનું વધુ પડતું વજન વગેરેનો સમાવેશ કર્યો નથી.

જે દર્દીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમને સ્ટ્રેસ હતો કે તેઓ ગુસ્સે ભરાયા હતા, તેઓ એવું માનવાને પ્રરાય કે આને લીધે હાર્ટ એટેક થયેલો. વળી વધુ પડતો શારીરીક શ્રમ બધાંને માટે સરખો નથી હોતો. કોઈકને માત્ર દાદરા ચડવાનો શ્રમ પણ વધુ પડતો હોય તો કોઈને મરેથોન દોડ.

વળી આ અભ્યાસ માત્ર નીરીક્ષણ આધારીત હતો, આથી એનાથી આને કારણે આમ થયું એવું સાબીત કરી ન શકાય. પણ શક્યતા ખરી જ કે આ અભ્યાસ સારી જાતની માહીતી પુરી પાડે છે. લોકોને અવીધીસર રીતે પસંદ કરી, તેમને ગુસ્સો અને વધુ પડતો શારીરીક શ્રમ આપવાનો પ્રયોગ કરી કેટલાને હાર્ટ એટેક થયો એવું તો ચકાસી ન શકાય.

આપણે બધાએ જ આપણી લાગણીઓને સંભાળી લેવાની જરુર હોય છે, અને વધુ પડતા ગુસ્સા પર કાબુ રાખવાની જરુર છે જ. વધુ પડતી સ્ટ્રેસની પરીસ્થીતીથી દુર રહેવું, એને જરા જુદા દૃષ્ટીકોણથી જોવાની ટેવ પાડવી, વાતચીત દ્વારા નીકાલ લાવવો, અને જરુર જણાય તેની મદદ લેવી.

આ અભ્યાસનાં તારણો શરીરવીજ્ઞાનને પણ લાગુ પડવાની સંભાવના છે. સ્ટ્રેસ અને શ્રમ બ્લડપ્રેસર અને હૃદયના ધબકારા વધારી શકે છે, રક્તવાહીનીઓમાં લોહીનો પ્રવાહ બદલી શકે છે, અને હૃદયને પહોંચતા લોહીનો પુરવઠો ઘટાડી દે છે. હૃદયની ધમની જો પહેલેથી જ સાંકડી થઈ ગયેલી હોય તો આવા કારણને લઈને હૃદયને મળતું લોહી બંધ થઈ શકે અને હાર્ટ એટેક થઈ શકે.

મહત્ત્વ શાનું?

November 26, 2016

મહત્ત્વ શાનું?

બ્લોગ પર તા. 26-11-2016

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી અંગ્રેજીમાંથી

ચાર વસ્તુ પાછી મળી શકતી નથી. કોઈના પર ફેંકાઈ ચુકેલો પથ્થર, બોલાઈ ચુકેલો શબ્દ, ચુકી ગયેલ પ્રસંગ ને વીતેલો સમય.

જેને હું બદલી ન શકું તેનો સ્વીકાર કરવાની સ્વસ્થતા પ્રાપ્ત થાઓ, જેને બદલી શકું તેમ હોય તેને બદલવાની હીંમત પ્રાપ્ત થાઓ, અને એ બે વચ્ચેનો ભેદ સમજવાની શક્તી પ્રાપ્ત થાઓ.

અગત્યનું શું છે?

તમે તૈયાર હશો કે નહીં, એક દીવસ બધાંનો અંત આવશે. બધું જ જે તમે મેળવ્યું હશે – તે પછી કીમતી ખજાનો હોય કે માત્ર શોભાની વસ્તુ, તે બીજાંની બની જશે. એમાં કોઈ શંકા નહીં, ન તો મીનીટો, કલાકો કે દીવસોની રાહ જોવાશે. તમારી સંપત્તી, પ્રતીષ્ઠા અને દુન્યવી શક્તી અર્થહીન બનીને અદૃશ્ય થઈ જશે. તમારી મીલકત કે દેવાનો-ઋણનો પણ કોઈ અર્થ રહેશે નહીં.

તમારો વેરભાવ, ગમો-અણગમો, નીરાશા અને ઈર્ષ્યા છેવટે અદૃશ્ય થઈ જશે.  સાથે જ તમારી આશાઓ, મહત્વાકાંક્ષા, યોજનાઓ અને કરવા ધારેલાં કામોનું લીસ્ટ પણ ખોવાઈ જશે.

જે વીજય અને પરાજય એક સમયે ખુબ જ મહત્ત્વ ધરાવતા હતા તે વ્યર્થ થઈ જશે. અંતે તો તમે શું છો, ક્યાંથી આવ્યા છો, કે કયા પક્ષે રહ્યા છો તેનો કશો અર્થ રહેશે નહીં.

તો મહત્ત્વ શાનું?

મહત્ત્વ તમે શું ખરીદી શક્યા હતા તેનું નહીં, તમે તમારી જાતે શું બનાવી શક્યા હતા, પેદા કરી શક્યા હતા તેનું હશે. તમે શું મેળવ્યું તેનું નહીં, પણ તમે શું આપ્યું તેનું મહત્ત્વ હશે. મહત્ત્વ તમે મેળવેલ સફળતાનું નહીં, પણ તમે કેટલું અર્થપુર્ણ જીવ્યા તેનું હશે. મહત્ત્વ તમે જે શીખ્યા હશો તેનું નહીં, પણ તમે જે શીખવ્યું હશે તેનું રહેશે.

મહત્ત્વનું હશે તમારા દરેક કાર્યમાં પ્રામાણીકતા, પવીત્રતા, સહાનુભુતી, અને ત્યાગ જેનાથી અન્યોને લાભ પહોંચે, શક્તી મળે, કે તમારું અનુકરણ કરવાની પ્રેરણા મળે તેનું હશે. મહત્ત્વ તમારી ક્ષમતાનું નહીં પણ તમારા ચારીત્ર્યનું હશે.

મહત્ત્વ તમે કેટલા બધા લોકોને જાણો છો તેનું નહીં, પણ તમારા ગયા પછી કેટલા લોકો તમારા કાયમી અભાવને અનુભવતા રહેશે તેનું હશે. બીજા લોકોને તમે કેટલી ઉત્કટતા અને નીકટતાથી ચાહ્યા છે, અને તેમના જીવનને ઉત્તમ  રીતે અસર કરી છે તેનું મહત્ત્વ હશે.

મહત્ત્વ તમારી યાદશક્તીનું નહીં હોય, પણ તમે જેને ચાહ્યા છે તેઓ તમને કેટલા યાદ કરે છે તેનું હશે. મહત્ત્વ તો એનું હશે કે તમને લોકો કેટલા સમય સુધી યાદ કરતા રહેશે, અને તે કયા લોકો અને શા માટે તેનું હશે. મહત્ત્વપુર્ણ જીવન જીવવું કોઈ અકસ્માત નથી. એ સંજોગોને આધીન નથી, પણ પોતાની પસંદગી છે.

તમને આના જેવું અત્યંત સુંદર કંઈક મળે તો તમારા મીત્રોને વહેંચવામાં સંકોચ રાખશો નહીં.

મને કુદરત તરફથી જે કંઈ પ્રાપ્ત થયું છે તે બદલ હું આભારની લાગણી વ્યક્ત કરું છું, વધુ માગવાની કોઈ ઈચ્છા વ્યક્ત કરતો નથી.

બીંગ અને અન્ય સ્રોતોમાથી મળેલું. ૨૦૧૫ માઈકલ જોસેફ્સનના સૌજન્યથી.

વધુ માહીતી માટે જુઓ : whatwillmatter.com

પાકાં કેળાં

November 10, 2016

પાકાં કેળાં

(બ્લોગ પર તા. 10-11-2016)

પાકાં કેળાંને ફરીથી તાજાં જેવાં  બનાવવા માટેનો નુસખો: એક ઈમેલમાંથી મળેલું.

http://www.hefty.co/no-more-brown-bananas/

પાકાં કેળાં જરા કાળાં પડી ગયાં હોય તો કેળાને સીલ કરી શકાય તેવી પ્લાસ્ટીક બેગમાં મુકી એમાં થોડા ચોખા નાખો જેથી કેળું એ ચોખાથી ઢંકાઈ જાય. એને હવા ન રહે એ રીતે સીલ કરીને એકાદ કલાક સુધી રહેવા દો. આ પછી કેળું બહાર કાઢી હેર ડ્રાયર વડે સામાન્ય ગરમીની સ્વીચ પર સેટ કરીને એને બધી બાજુથી સુકવો. કેળા પરની બધી કાળાશ દુર થશે અને કેળું એકદમ તાજા જેવું દેખાશે. આ રીતે વાસી નહીં પણ તાજું કેળું ખાવા મળશે.

dial-112-for-emergency

November 5, 2016

ભારતમાં જીવન-મરણ, આગ કે પોલીસની કટોકટીના સમયે (ઈમરજન્સીમાં) જરુર પડે તો 112 ડાયલ કરવો. તમારા ફોનમાં ક્રેડીટ (પૈસા) ન હોય તો પણ આ કૉલ કરી શકાય છે. વધુ માટે નીચેની લીન્ક પર ક્લીક કરો. ભારતમાાં વધુ ને વધુ લોકોને જાણ થાય એ માટે આ માહીતી મારા બ્લોગ પર મને મળેલા ભાઈશ્રી બી.જે. મિસ્ત્રીના ઈમેલમાંથી મુકી છે.

dial-112-for-emergency