કક્કાવારી

September 18, 2016

કક્કાવારી

(બ્લોગ પર તા. ૧૮-૯-૨૦૧૬)

પીયુષભાઈના ઈ-મેલમાંથી મળેલું

ક – કંચન, કામીની ને કાયા એ ત્રણેય સંસારની માયા.

ખ – ખાતાં, ખરચતાં, ખીજાતાં શક્તીનો વીચાર કરજો.

ગ – ગધ્ધો, ગમાર અને ગરજુ એ ત્રણે સરખા સમજો.

ઘ – ઘર, ઘરેણાં ને ઘરવાળી, એમાં જીંદગી આખી બાળી.

ચ – ચોરી, ચુગલી અને ચાડી એ ત્રણેય દુર્ગતીની ખાડી.

છ – છકાય (છ જાતના) જીવનું રક્ષણ, એ બને મોક્ષનું લક્ષણ .

જ – જુવાની, જરા ને જમ, એ છે કુદરતનો ક્રમ.

ઝ – ઝગડાની ઝંઝટમાં ઝપડાય, એ અશાંતીની હોળીમાં સપડાય.

ટ – ટોળ, ટપ્પા ને ટીખળ કરે, એનાથી પુણ્ય ટળે ને પાપ ભરે.

ઠ – ઠાઠ, ઠઠારો ને ઠકુરાઈ, એમાં અભીમાન ને અક્કડાઈ.

ડ – ડ્રેસ, ડીગ્રી, ડીયર, ડાન્સમાં ગુલ એની જીંદગીના ડાંડીયા ડુલ.

ઢ – ઢોલ- નગારાં એમ ઢબકે છે કે ચેતો મોત નગારાં ગગડે છે.

ત – તૃષ્ણાથી તરસતો તાવ સંતોષની ગોળીથી જાય.

થ – થડની મજબુતાઈ ભલે જુઓ, પણ એના મુળને કદી ના ભુલો.

દ – દમી(ઈન્દ્રીયોનું દમન કરનાર એટલે કે વશમાં રાખનાર), દયાળુ ને દાતા, તે પામે સુખ ને શાતા.

ધ – ધર્મ ધ્યાનમાં ધોરી, એનાં કર્મની થાળે હોળી, એને વરે સીદ્ધી ગોરી.

ન – નીયમ, નેકદીલી, ન્યાય ને નીતી, એ સુખી થવાની રીતી.

પ – પાપને તજો, પુણ્ય ભરવા ધર્મને ભજો.

ફ – ફેશનનું ફારસ એમાં અનીતીનું માનસ.

બ – બાવળ, બોરડી ને બાયડી એ શસ્ત્ર વગરની શાયડી.

ભ – ભોગની ભવાઈમાં રમે, તે ચોરાશીના ચક્કરમાં ભમે.

મ – મોહ, મમતા ને માયા, એમાં રમે નહીં તે ડાહ્યા.

ય – યમ, નીયમને ધરજો, મોક્ષ સુખને વરજો .

ર – રામાને રામનો રાગ, એ મોહરાજાનો બાગ.

લ – લક્ષ્મી, લાડી ને લોભ, એ પરભવ મુકાવે પોક.

વ – વીનય, વીવેક ને વીરતી, એની કરજો તમે પ્રીતડી.

શ –શીયળનો સાચો શણગાર કરે તેને શીવસુંદરી વરે.

સ – સંસાર સાવ અધુરો છે, સંયમમાર્ગ મધુરો છે.

ષ – ષટ્ખંડનો રાજેસરી ત્યજે તો ઠીક નહીં તો નરકેસરી.

હ – હેમ, હીરા ને હાથી, એ પરભવના નહીં સાથી.

ક્ષ – ક્ષમાને મનમાં ધરે એ મોક્ષનાં સુખને વરે.

જ્ઞ – જ્ઞાન ભણજો, સમકીત(સાચી તત્ત્વજીજ્ઞાસા)માં ભળજો, ચારીત્રને વરજો.

August 17, 2016

એક પ્રસંગને કારણે નીચે જે થોડી પંક્તીઓ હું આપવા જઈ રહ્યો છું એમાંની એક પંક્તી ઈન્ટરનેટ પર શોધી જોઈ, પણ મળી નહીં. આથી હું અહીં મુકું છું. મને એના રચયીતાની જાણ નથી, આથી નામ આપી શકતો નથી તે બદલ દીલગીર છું. વર્ષો પહેલાંથી મારા સંગ્રહમાં આ પંક્તીઓ છે. એકાદ શબ્દનો ફેર કર્યો છે, જોડણી પહેલાં હતી તે સાર્થ જોડણીકોષ મુજબ જ રાખી છે. એક વ્યક્તી સાથે વાત કરતાં આ પંક્તીઓનો અર્થ સમજાવવાની જરુર છે, પણ અત્યારે તો એ મુલતવી રાખું છું.

જગતના જીવનારાઓ

 જગતના જીવનારાઓ સહન કરતાં શીખી લેજો

જીરવજો ઝેર દુનિયાનાં બીજાને આપજો અમૃત

કદી કોઈ શિષ કાપે તો

નમન કરતાં શીખી લેજો

નથી કંઈ સુખમાં શાંતિ નથી કંઈ દુઃખમાં શાંતિ

અહીં તો સુખ દુઃખ સરખાં

જીવન જીવતાં શીખી લેજો

સાંધા દુખવા

August 8, 2016

સાંધા દુખવા

બ્લોગ પર તા. 9-8-2016

એક દીવસ હું જ્યારે ટેબલ ટેનીસ રમવા ગયો ત્યારે મારા જમણા હાથના કાંડામાં દુખાવો થતો હતો. ટેબલટેનીસનું રેકેટ (બેટ) પકડતી વખતે પણ દુખાવો થતો હતો. રમીને આવ્યા બાદ બપોર પછી આવેલી ઈમેલ જોઈ તેમાં ભાઈ શ્રી પીયુષભાઈએ મોકલાવેલ એક વીડીઓ ક્લીપ હતી. એમાં ભાઈ ચુનયી લીન ઘુંટણના દુખાવાની એક સાદી પણ બહુ જ અસરકારક ટેકનીક બતાવે છે. મેં એ ટેકનીક મારા કાંડા પર અજમાવી અને મોટા ભાગનો દુખાવો થોડી વારમાં જ ગાયબ થઈ ગયો. ચુનયી લીન કહે છે કે 90% દુખાવો મીનીટોમાં જ મટી જાય છે.

ભાઈ શ્રી ચુનયી લીન તો આ ટેકનીક ઘુંટણના દુખાવા માટે કહે છે, પણ મારા અનુભવ મુજબ શરીરના કોઈ પણ સાંધામાં દુખાવો થતો હોય તેમાં પણ આ ટેકનીક કામ આવી શકે છે. જે સાંધામાં દુખાવો થતો હોય તેની નજીકનું ઉર્જાબીન્દુ (energy point) શોધી ત્યાં માલીશ કરવી. સામાન્ય રીતે આ ઉર્જાબીન્દુ શરીરના દરેક સાંધા પાસે અસ્થીબંધન (ligament) ઉપર હોય છે. જો કે આ ઉર્જાબીન્દુની પણ બહુ ચીંતા કરવાની જરુર નથી. સાંધા નજીકના અસ્થીબંધનનો ખ્યાલ મેળવવો જોઈએ. શરીરના દરેક સાંધાની આસપાસ અસ્થીબંધન હોય છે. સાંધા એટલે બે હાડકાં જ્યાં જોડાય છે તે. અસ્થી એટલે હાડકું. બે હાડકાંને જોડે તે અસ્થીબંધન બહુ જ મજબુત કોષોનું બનેલું હોય છે, અને એને સ્પર્શ કરવાથી આપણે એને એક સખત દોરીની જેમ અનુભવી શકીએ. ઘુંટણ આગળના અસ્થીબન્ધનનો ખ્યાલ સહેજ વાંકા વળવાથી આવી શકે, જે ઘુંટણની બન્ને તરફ હય છે. જો કે શરીરમાં ચરબીના થર વધુ પડતા હોય તો એનો ખ્યાલ જરા મુશ્કેલ હશે.

કોઈ પણ સાંધાનો દુખાવો મટાડવા એની નજીકના અસ્થીબંધનની માલીશ કરવી. આ માલીશ અંગુઠા કે આંગળાં વડે વીણાના તારને વગાડતા હોઈએ તે રીતે કરવાની હોય છે. માલીશને બદલે ખરેખર તો કહેવું જોઈએ કે આપણે કોઈ તંતુવાદ્ય હાથની આંગળી કે અંગુઠા વડે વગાડતા હોઈએ તેમ જ કરવાનું છે, એટલે કે અસ્થીબંધન જે તાર જેવું જ માલમ પડે છે તેને વગાડવાનું છે. સામાન્ય રીતે એકી વખતે એક અસ્થીબંધનને એકાદ મીનીટ સુધી ચોળવું- એ તાર વગાડવો. બંને ઘુંટણમાં દુખાવો હોય તો વારા ફરતી બંને તરફ એ મુજબ કરવું. દુખાવો રહેતો હોય તો સમય મળે ત્યારે થોડી થોડી વારે તાર વગાડતા રહેવાથી ખુબ જ રાહત રહે છે.

મારા જમણા કાંડામાં દુખાવો થાય છે, આથી એની માલીશ કરવા માટે ડાબા હાથ વડે જમણા કાંડા નજીકના અસ્થીબંધનને દબાવી રાખી ડાબી-જમણી ઘુમાવું છું. એ રીતે અસ્થીબંધન પર વધુ દબાણ આપી શકાય છે. જો કે અંગુઠા કે આંગળા વડે પણ એની માલીશ તંતુવાદ્ય વગાડતા હોઈએ એ રીતે કરી શકાય.

ડોકમાં દુખાવો થતો હોય ત્યાં પણ આ રીતે માલીશ કરવાથી દુખાવામાં રાહત મળે છે. જ્યાં દુખાવો હોય તે જ જગ્યાએ માલીશ કરવાની નથી, પણ અસ્થીબંધનને વીણાના તારને જે રીતે આંગળાં કે અંગુઠા વડે વગાડીએ તે રીતે એ દુખાવાને આનુષંગીક અસ્થીબંધનની માલીશ કરવાની છે, જેને ઉર્જાબીંદુ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

 

કેન્સર અને આયુર્વેદ ઔષધીઓ

July 30, 2016

ઉપચાર તમારા આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ લઈને કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે, કોઈ રોગના પોતાની જાતે ઈલાજ માટે નહીં.

કેન્સર અને આયુર્વેદ ઔષધીઓ

બ્લોગ પર તા. 30-7-2016

મને મળેલી એક અંગ્રેજી ઈમેલમાંથી ગુજરાતી- ગાંડાભાઈ

આંતરડાં અને ખાસ કરીને પાચનક્રીયાના અવયવોના કેન્સરના ઉપાય માટે આયુર્વેદના ગ્રંથોમાં ઘણા ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. યોગ પ્રણાલીને આનુસંગીક 700 વર્ષ આસપાસ લખાયેલા બે ગ્રંથો – ચરક અને સુશ્રુત સંહીતા એનાં ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે. આ બંને ગ્રંથોમાં ત્રીદોષ પૈકી કોઈ એકમાં (વાત, પીત્ત, કફમાં) અસંતુલનને કારણભુત ગણવામાં આવે છે. આખા વીશ્વમાં દરેક મનુષ્યના સ્વાસ્થ્યને આ લાગુ પડે છે. જ્યારે દોષોમાં સંતુલન સધાય છે ત્યારે કેન્સર અને બીજા રોગો અદૃશ્ય થઈ જાય છે.

આયુર્વેદનાં નીચેનાં સાત ઔષધો દોષોમાં સંતુલન લાવવા માટે વપરાય છે, જેનાથી કેન્સર કાબુમાં આવી શકે છે કે સંપુર્ણ નાબુદ થઈ શકે છે.

  1. અશ્વગંધા

આયુર્વેદમાં સેંકડો ફરીયાદોમાં વપરાતું આ ઔષધ શરીરની ક્રીયાઓને સામાન્ય કરવામાં અસરકારક ભાગ ભજવે છે. જ્યાં શરીરને એની જરુર હોય ત્યાં એ એની મેળે પહોંચી જાય છે અને મદદગાર બને છે. અશ્વગંધા સ્ટ્રેસ સામે રક્ષણ આપે છે, અશક્તી દુર કરે છે અને શરીરમાંથી કચરાનો નીકાલ કરે છે. સંશોધનોમાં જાણવા મળ્યું છે કે અશ્વગંધા કેન્સરને વધતું રોકે છે અને સારા કોષોને કોઈ પણ હાની પહોંચાડ્યા વીના ગાંઠ પેદા કરતા કોષોનો નાશ કરે છે.

લસણ

કેટલાયે અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે કેન્સરના ઉપચાર માટે લસણ એક શક્તીશાળી ઔષધ છે. પરાપુર્વથી કુદરતી ઉપચારકો કેન્સરમાં કાચું લસણ કે લસણનો રસ અથવા એનો ઉકાળો વાપરતા આવ્યા છે. આંતરડાના કેન્સર ઉપરાંત લસણ બ્રેઈન કેન્સરના કોષોનો નાશ કરવામાં પણ ઉપયોગી સીદ્ધ થયું છે. વળી એનાથી તંદુરસ્ત કોષોને કોઈ નુકસાન થતું હોતું નથી કે કોઈ આડઅસર પણ નથી હોતી. એમાં થોડી ડુંગળી અને બ્રોકલી ઉમેરવાથી કેન્સર નાબુદ કરવા માટે બહુ જ શક્તીશાળી ઔષધ પ્રાપ્ત થાય છે.

આયુર્વેદ ઔષધોમાં લસણ એક મુખ્ય ઔષધ ગણાય છે.

  1. લીલી ચા

લીલી ચા માત્ર મહેમાનોનું સ્વાગત માટેનું પીણું જ નથી, પણ આંતરડાના કેન્સર અને બીજા કેન્સરની દવા પણ છે. એ કેન્સરના કોષોની વૃદ્ધી રોકે છે, ઉપરાંત એમાં રહેલું કેટેચીન પોલીફીનોલ નામનું રસાયણ તંદુરસ્ત કોષોને હાની કર્યા વીના કેન્સરના કોષોનો નાશ કરે છે. નીયમીતપણે લીલી ચા પીવાથી આંતરડાની કેન્સરની ગાંઠો પેદા થતી વેળા જ નાશ પામે છે. કેન્સર વધી શકતું નથી. નોંધ: લીલી ચા એટલે કેટલાક લોકો લેમન ગ્રાસને લીલી ચા કહે છે તે નહીં, પણ ખરેખરી ચા, કંઈક અપક્વ.

  1. સેલન્ડાઈન

ખસખસના જેવો પીળાં ફુલવાળો આ છોડ પણ આંતરડાના કેન્સરમાં વપરાય છે. વળી એ રોગપ્રતીકાર શક્તીમાં પણ મદદગાર છે, જેથી કેન્સર કે બીજા રોગો પણ થતા અટકી શકે છે. ઉપરાંત આ ઔષધ અસ્થમામાં – દમમાં ઉપયોગી છે, અને ધમનીના કઠણ થઈ જવા સામે કે કોલેસ્ટરોલ વડે બ્લોક થઈ જવા સામે પણ રક્ષણ આપે છે.

  1. કુવારપાઠું(ઍલોવેરા) અને સફરજનનો સરકો (એપલ સાઈડર વીનેગર)

આ બંને ઔષધો સાથે લેવાથી ખાસ કરીને આંતરડામાં જામેલો હાનીકારક કચરો દુર થાય છે. પાચન અવયવોમાં હાનીકારક કચરાનો જમાવ થવાથી રોગો ઉત્પન્ન થાય છે. આ બંને ઔષધો બળતરા અને સોજા દુર કરવામાં પણ ઘણાં અકસીર છે.

  1. આદુ

આયુર્વેદનું આદુ એક મહત્ત્વનું ઔષધ છે. ભારતીય રસોઈની ઘણી વાનગીઓમાં એ વપરાય છે. આંતરડાના કેન્સર થવા પહેલાં જે સોજા જોવા મળે છે તેને સુંઠના ચુર્ણનો કે આદુનો આહારમાં સમાવેશ કરવાથી ગણનાપાત્ર પ્રમાણમાં ઘટાડી શકાય છે. આદુ સોજા અને સડો દુર કરનારું એક શક્તીશાળી ઔષધ છે. આદુ પાચનમાર્ગ માટે ઘણું સારું છે, એ પાચન અવયવોને સક્ષમ કરે છે, આથી આંતરડાના કેન્સરમાં આદુ ઘરગથ્થુ ઉપચાર તરીકે સૌથી ઉત્તમ ગણાય છે.

30 દર્દીઓ પર કરવામાં આવેલા એક પ્રયોગમાં દરેકને દરરોજ 2 ગ્રામ આદુ આહારમાં આપવામાં આવ્યું હતું. એનું પરીણામ આશ્ચર્યજનક રીતે સુંદર હતું. આ પરીણામ પછી આદુના અન્ય ઔષધીય સંશોધનો માટે આ પ્રકારનો ઉત્સાહ દાખવવામાં આવે એ જરુરી છે, કેમ કે આ બાબતમાં ચીકીત્સકોની દીલચસ્પી વધતી જવાની છે. કેન્સરના ઉપચાર માટે લોકો નીર્દોષ ઔષધની શોધમાં છે, જેનાથી જીવનની ગુણવત્તા ઓછામાં ઓછા ખર્ચે સુધારી શકાય.

બીજા એક અભ્યાસમાં આદુ વડે ગર્ભાશય અને પ્રોસ્ટેટના કેન્સરનો પણ સફળ રીતે ઈલાજ કરવામાં આવ્યો હતો.

  1. હળદર

હજુ સુધી આ ઔષધ વીશે તમે કશું સાંભળ્યું ન હોય તો તમે કદાચ પથ્થર યુગમાં જીવો છો. હળદરમાંનું અદ્ભુત તત્ત્વ લગભગ કોઈ પણ સમસ્યા દુર કરી શકે છે. એ તત્ત્વનું નામ છે કર્ક્યુમીન. એના પ્રભાવથી આંતરડાના કેન્સરના કોષ પોતાની મેળે નાશ પામે છે. કૅનેડાની એક હોસ્પીટલમાં જ્યારે હળદરની કેન્સરના કોષોનો નાશ કરવાની ક્ષમતાને ચકાસવામાં આવી ત્યારે હેરત પમાડે તેવાં પરીણામો જોવા મળ્યાં હતાં.

આંતરડાના કેન્સરના ઉપચાર માટે તમે ઈચ્છો તો કેમોથેરપી કરાવી શકો, જેનાથી તમારા વાળ ખરી જશે, તમને ઉબકા અને ઉલટી થવાની હોય એવું લાગ્યા કરશે, અને તમે સાવ અશક્ત થઈ જશો. કેન્સરના કોષો નાબુદ કરવા તમે ઑપરેશન કરાવી શકો, જે ઘણું ખર્ચાળ હોય છે.

અથવા તમે આ આયુર્વેદીક ઔષધો લઈ શકો, જેનો હજારો વર્ષથી ઉપયોગ થતો આવ્યો છે, અને જે સાવ નજીવા ખર્ચે મળી શકે છે.

કીડની ફેલનો ઉપચાર

July 24, 2016

કીડની ફેલનો ઉપચાર

બ્લોગ પર તા. 24-7-2016

મને મળેલા એક ઈમેલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તમને સારું લાગે તો આ ઉચારનો ફેલાવો કરજો અને સંપર્કની જરુર જણાય તો ginger.uses@gmail.com  ને ઈમેલ કરવું અથવા V.P.Elaypari-in-9360009016 પર સવારે 9 વાગ્યા બાદ ફોન કરવો.

 

બંને કીડની નકામી બની ગઈ  હોય અને ડાયાલીસીસ પર હો તો પણ આ ઉપચાર તમને સ્વસ્થ બનાવી શકે છે, અને ડાયાલીસીસની જરુર રહેતી નથી, એવો અનુભવ થયો છે.

125 ગ્રામ આદુ બરાબર ધોઈને મીક્સરમાં બારીક પીસી લો. એને સફેદ કપડામાં મુકી ગાંઠ વાળો. હવે એક વાસણમાં 3 લીટર પાણી ઉકાળો. પાણી બરાબર ઉકળે અને પરપોટા નીકળે ત્યારે કપડામાં બાંધેલી આદુની પોટલી તેમાં ડુબાડો અને ઢાંકણ ઢાંકી દો. એને ધીમા તાપે 20થી 30 મીનીટ ઉકળવા દો. પછી તાપ બંધ કરી દઈ વાસણને બંધ હાલતમાં પાંચ મીનીટ રહેવા દો.

આદુના પાણીવાળું વાસણ દર્દીની નજીક તેના પેટના પાછળના ભાગે રાખો. આદુવાળા પાણીમાં રુમાલ ભીંજવી પીઠ પાછળ અને પેટ નીચેના ભાગે જ્યાં કીડની આવેલી છે ત્યાં શેક કરો. રુમાલ ઠંડો પડે એટલે તેને બીજા વાસણમાં નીચોવી લો, અને ફરીથી આદુવાળા પાણીમાં પલાળી કીડની પર શેક કરો. આદુવાળા પાણીને ઢાંકેલું રાખો જેથી એ ઠંડુ પડી ન જાય. જ્યાં સુધી પાણી હુંફાળું રહે ત્યાં સુધી લગભગ 7થી 8 વખત શેક કરો.

શેક કર્યા પછી આદુનાં 4થી 5 ટીપાં લઈ એ ભાગનું માલીસ કરો. ઉપયોગ કરેલ આદુ અને પાણી ફેંકી દો.

આ ઉપચારથી પેશાબ ખુલાસાથી થશે અને સ્વસ્થતાનો અનુભવ થશે.

 

 

 

ઉત્તમ આહાર

July 19, 2016

ઉત્તમ આહાર

પી.ડી.એફ. ફાઈલ જોવી હોય તો અહીં ક્લીક કરો જે વધુ ક્લીઅર દેખાશે. :  ઉત્તમ આહા1

(બ્લોગ પર તા. 19-7-2016 )

મને અંગ્રેજીમાં મળેલા એક ઈમેલના આધારે એમાં જણાવ્યા મુજબ સહુની જાણ માટે.

નીચે વર્ણવેલ ઉત્તમ આહાર પૈકી શક્ય તેનો ઉપયોગ કરવા પ્રયત્ન કરો. એ દરેકમાં વીટામીન, પોષક દ્રવ્યો અને ક્ષારીય તત્ત્વો (મીનરલ) રહેલાં છે. એ દરેક આપણા સારા સ્વાસ્થ્ય માટેના તથા રોગો સામે રક્ષણ આપવાના અને લાંબા આયુષ્ય માટેના વીશીષ્ટ  ગુણો ધરાવે છે.

આહાર પ્રમાણ ગુણ/ફાયદા
બ્રોકલી બે (આશરે 150 ગ્રામ)  વીટામીન સી, એ અને બીટા કેરોટીન(વીટામીન ‘એ’નું પુર્વ સ્વરુપ) તથા રેસા-ફાઈબર
ગાજર મધ્યમ કદની બે  આંતરે દીવસે બે ગાજર લેવાથી સ્ટ્રોક સામે રક્ષણ મેળવવા પુરતું વીટામીન ‘એ’ મળી રહે છે. જેને હાર્ટએટેક થયેલો હોય તેમનું સ્ટ્રોકજોખમ 50% જેટલુે ઓછું થઈ શકે છે.
મરચાં 1 કે વધુ  મરચામાંની તીખાશ એન્ટી ઑક્સીડન્ટ છે. એમાં લોહીને પાતળું કરવાનો ગુણ છે. આથી સ્ટ્રોક સામે રક્ષણ મળે છે, કૉલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ઘટે છે, ડી.એન.એ.ને રક્ષે છે, આનંદની લાગણી જન્માવનાર તત્ત્વને પણ કદાચ પ્રોત્સાહીત કરે છે.
પાલખ (સ્પીનીચ) 1 કપ – રાંધ્યા વીનાની  પાલખમાં વીટામીન એ, સી તથા બી સમુહનો એક પ્રકાર અને મેગ્નેસીયમ હોય છે, જે કેન્સર સામે, હૃદયરોગ સામે અને સ્ટ્રોક સામે રક્ષણ આપે છે. વળી એ શરીરમાં પેદા થતા નુકસાનકારક મુક્તકણોની ઉત્પત્તી રોકે છે, અને હાડકાંને કદાચ પોચાં થતાં પણ અટકાવે છે.
મશરુમ પા (1/4) કપ સુકવેલાં ઉત્તમ જાતનાં  જેનું કાર્બોહાઈડ્રેટમાં રુપાંતર થાય છે એ પદાર્થ મશરુમમાં હોય છે. એનાથી રોગપ્રતીકારક શક્તીને બળ મળે છે. મશરુમની બધી ઉત્તમ જાતો કેન્સર અને વાયરસથી ફેલાતા રોગો સામે રક્ષણ આપે છે.
ટામેટાં 1 મધ્યમ કદનું ટામેટું  ટામેટામાં એક પ્રકારનું એન્ટી ઑક્સીડન્ટ રહેલું છે, જે વીટામીન સી કરતાં પણ વધુ શક્તીશાળી છે. એનાથી રોગપ્રતીકારક શક્તી જાગ્રત થાય છે અને વૃદ્ધાવસ્થા લાવનાર પરીબળને કાબુમાં રાખે છે.
સ્ટ્રોબરી 1/2 કપ  એમાંનું અમ્લ તત્ત્વ કેન્સર પ્રતીરોધક છે.
પપૈયું, પાઈનેપલ અને કીવી એક પપૈયું, 1 કપ પાઈનેપલ, 1-2 કીવી  પાચનક્રીયાને મદદકરનાર તત્ત્વો આ ફળોમાં પુશ્કળ પ્રમાણમાં રહેલાં છે. એનાથી રોગપ્રતીકારક શક્તીની ક્ષતીને લીધે થતા રોગોથી માંડી એલર્જી, કેન્સર અને એઈડ સુદ્ધાંમાં મદદ મળે છે.
કેરી 1 કેરી  એમાં રહેલું એક જાતનું તત્ત્વ રોગપ્રતીકારક શક્તીમાં વધારો કરે છે.
લીંબુ વર્ગનાં ફળો 1 મોટું મોસંબી કે એનાં જેટલા પ્રમાણમાં અન્ય એ વર્ગનાં ફળ  આ ફળોમાં રહેલું વીટામીન સી વીવીધ કેન્સર જેમ કે ફેફસાં, ગળું, હોજરી, અન્નનળી વગેરે સામે રક્ષે છે. એમાં સારા પ્રમાણમાં એક ઉપયોગી તત્ત્વ છે જેને વીટામીન પી પણ કહે છે.
આલુ (એપ્રીકોટ ) 3 તાજાં  તાજાં આલુમાં વીટામીન ‘એ’નું પુર્વ રુપ સારા પ્રમાણમાં હોય છે. ઉપરાંત એમાં વીટામીન સી અને ફાઈબર પણ હોય છે.
કેળાં મધ્યમ કદનું એક  મેગ્નેશ્યમનો ભરપુર ખજાનો  (જે રુધીરાભીસરણમાં મદદ કરે છે), પોટેશ્યમ અને સાકરના  ધીમા અભીશોષણમાં સહાયક,  એક પ્રકારના દ્રાવ્ય ફાઈબરનો સુંદર સ્રોત, ફ્રી રૅડીકલને રક્તશર્કરામાં પ્રવેશતાં રોકે છે.
લસણ તાજા લસણની 2-3 કળી અથવા 1 ચમચી લસણનો પાઉડર  એનાથી બ્લડપ્રેશર અને કૉલેસ્ટ્રોલ ઘટે છે. એમાં કેન્સરના કોષોનો નાશ કરે તેવાં રસાયણ (કેમીકલ) પણ હોવાની શક્યતા છે.
લીલી  ચા

(લેમનગ્રાસ  નહીં)

1 કપ  લીલી ચામાં પોલી ફીનોલ નામનું રસાયણ હોય છે, જે હૃદયરોગ, કેન્સર અને સ્ટ્રોકનું જોખમ ઓછું કરવામાં મદદ કરે છે.
કઠોળ સારી રીતે રાંધેલું 1 કપ  એમાં સારા પ્રમાણમાં પ્રોટીન અને જટીલ કાર્બોદીત પદાર્થ હોય છે. વળી એમાં દ્રાવ્ય અને અદ્રાવ્ય બંને જાતના ફાઈબર પણ છે.   જે કબજીયાત દુર કરવામાં મદદ કરે છે. વળી એમાં કેન્સર સામે રક્ષણ આપે તેવાં  રસાયણો પણ રહેલાં છે.
સોયાબીન  અને ટોફુ 120 ગ્રામ ટોફુ અથવા એના પ્રમાણમાં સોયાબીનની કોઈ પણ વાનગી  હાનીકારક કૉલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ઘટાડે છે, જેનાથી હૃદયરોગનું જોખમ ઘટે છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જે લોકો નીયમીત રીતે સોયાબીનની વાનગી લેતા હોય તેમને  પ્રોસ્ટેટ, આંતરડાં, ફેફસાં, જઠર વગેરેના કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે કે એનો દર નીચો જાય છે.
સેમન  મચ્છી 100 ગ્રામ  એમાં હૃદયરોગ સામે રક્ષણ આપે તેવું ઓમેગા-3 ઓઈલ હોય છે. ઉપરાંત એમાં કેલ્શ્યમ, મેગ્નેશ્યમ, પ્રોટીન અને વીટામીન બી પણ છે.
ઑટ 1 કપ ઑટમીલ, અથવા 1-1/4(1.25) કપ ઑટ ફ્લેક  ઑટબ્રેનથી કૉલેસ્ટ્રોલ અને બ્લડપ્રેશર ઘટે છે. આંતરડાના કેન્સરનું જોખમ પણ કદાચ ઘટે છે. ઑટમાં દ્રાવ્ય અને અદ્રાવ્ય બંને પ્રકારના ફાઈબર રહેલા છે, જે કબજીયાત દુર કરવામાં મદદ કરે છે.

 

લકવો – Stroke

July 14, 2016

લકવો – Stroke

બ્લોગ પર તા. 14-7-2016

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતીમાં ટુંકાવીને -ગાંડાભાઈ

અમેરીકામાં દર વર્ષે લગભગ છ લાખ લોકો લકવાગ્રસ્ત થાય છે. એનાથી મૃત્યુ થવાની શક્યતા 20% જેટલી પણ અપંગ બની જવાની શક્યતા 40% તેમજ 25% શક્યતા તો પુરેપુરી પંગુતા, એટલે પથારીવશ કે વ્હીલચેરમાં.

લોહીમાં જામતી છારી(પ્લાક)નો કણ જ્યારે મગજને લોહી પહોંચાડનાર ધમનીમાં આવી જાય અને મગજના અમુક ભાગને લોહી મળી ન શકે ત્યારે જે સ્ટ્રોક થાય છે તે પુરુષોમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવામાં આવે છે. આ હાર્ટ એટેક જેવું જ છે, એટલું જ કે હૃદયના કોષોને લોહી ન મળવાથી તે જેમ નાશ પામે તેમ અહીં મગજના કોષો લોહીના અભાવે હજારોની સંખ્યામાં નાશ પામે છે. એનાથી કદાચ અડધું શરીર લકવાગ્રસ્ત બને કે કદાચ તમારી વાચા અસરગ્રસ્ત થાય. અથવા કદાચ અકાળે વૃદ્ધાવસ્થા આવી પડે.

પરંતુ ‘બ્રેઈન એટેક’ અનીવાર્ય નથી, એને નીવારી શકાય, એનાથી બચવાના ઉપાયો છે.

મેયો ક્લીનીકના જ્ઞાનતંત્ર વીજ્ઞાનના પ્રોફેસરના કહેવા મુજબ 50થી 80 ટકા સ્ટ્રોક નીવારી શકાય તેમ હોય છે. તમારી ઉંમરના 60, 70 કે 80ના દસકામાં સ્ટ્રોકથી બચવું હોય તો તમારી 25, 35 કે 45ની ઉમ્મરે તમારે નીચેની સાત બાબતો અંગે યોગ્ય કાળજી રાખવાનો નીર્ણય લેવો જોઈએ.

 

  1. 1. પાણી

જે પુરુષો 225 મી.લી. ના પાંચ કે તેથી વધુ ગ્લાસ પાણી દરરોજ પીતા હોય તે પુરુષોને 3 કે તેથી ઓછા ગ્લાસ પીતા પુરુષોની સરખામણીમાં સ્ટ્રોકની શક્યતા 53 ટકા જેટલી ઓછી રહે છે. પાણી લોહીને પાતળું કરે છે, જેથી ક્લોટ થવાની શક્યતા ઘટે છે. પણ બધું પાણી એકી સાથે ગટગટાવી ન જતા. લોહી પાતળું રહે એ માટે તમારે સવારે એક-બે ગ્લાસથી શરુ કરી આખા દીવસ દરમીયાન પાણી પીતા રહેવું જોઈએ.

 

  1. 2. સોડા

પણ જો પાણી સીવાય બીજું કોઈ પ્રવાહી વધુ પડતું પીવામાં આવે તો ખરેખર તો સ્ટ્રોકની શક્યતા વધી જાય છે,  46% જેટલી વધી જાય! એનું કારણ ખાંડવાળું પાણી જેમ કે સોડા-લેમન પીવાથી એમાંની ખાંડ લોહીમાંનું પાણી શોષી લે છે, જેથી લોહી ઘટ્ટ બને છે.

બીજું કારણ કદાચ એ પણ હોય કે પ્રવાહી શર્કરા શરીરમાં પ્રવેશવાથી જે એક પ્રકારની વધારાની ચરબી પેદા થાય છે તે પાણીના અણુઓને શોષી લઈને બને છે. આથી લોહી ઘટ્ટ થતાં ધમનીના રોગોનું જોખમ પેદા થાય છે.

  1. 3. એક, બે, ત્રણ

કદાચ તમે તમારા સ્ટ્રોકનું જોખમ ઘટાડ્યું હશે.

‘સ્ટ્રોક’ નામના જર્નલમાં પ્રગટ થયેલ એક અભ્યાસમાં સંશોધકોએ જોયું કે 2,100 પુરુષો પૈકી જે લોકો સતત ચીંતાતુર રહેતા હતા તેમને મરણતોલ સ્ટ્રોકનું જોખમ ચીંતા નહીં કરનાર પુરુષો કરતાં ત્રણ ગણું વધુ હતું. ચીંતાને કારણે ડોપામાઈન નામના રસાયણનું પ્રમાણ ઘણું બધું વધી જાય છે, જે મગજમાં લોહીના પરીભ્રમણનું નીયંત્રણ કરે છે. એક, બે, ત્રણ સુધી ગણવાથી અથવા બીજી કોઈ રીતે તમારા મગજને કાબુમાં લઈ શાંત કરવાથી સેરોટીનીન નામનું રસાયણ યોગ્ય પ્રમાણમાં પેદા થશે જે ડોપામાઈનને સમતોલ કરવાનું કામ કરે છે.

  1. 4. પણ જરા થોભો

જો તમે કોઈ બીડી-સીગારેટ ફુંકનારની આસપાસ હો તો?

ઑકલેન્ડ યુનીવર્સીટીના સંશોધકોએ શોધ કરી છે કે જે લોકોને ધુમ્રપાન કરનારની નજીક રહેવાનું દુર્ભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે તેમને સ્ટ્રોકની શક્યતા બીજા લોકો કે જેમને એવી તમાકુના ધુમાડાવાળી હવા શ્વાસમાં લેવાની હોતી નથી તેમની સરખામણીમાં 80% જેટલી વધુ હોય છે.

લાગે છે કે રક્તવાહીનીઓના પ્રસરણમાં મદદકર્તા નાઈટ્રીક ઑક્સાઈડને કાર્બન મોનોક્સાઈડ વીક્ષેપ પહોંચાડે છે. આથી રક્તવાહીનીઓ પહોળી ન થતાં ક્લોટ પેદા થાય છે. બારમાં રાત્રી વીતાવ્યા પછી કાર્બન મોનોક્સાઈડના એકેએક અણુને દુર કરવા માટે તમારે સતત આઠ કલાક સુધી ચોખ્ખી હવા તમારાં ફેફસાંમાં ભરતા રહેવું પડે. જો કે મોટા ભાગનો કાર્બન મોનોક્સાઈડ તો પહેલા એક કલાકમાં તમારા શરીરમાંથી દુર થઈ જશે, પણ પુરેપુરો નહીં. પુરેપુરો તો આઠ કાલાક સુધી ચોખ્ખી હવામાં રહેવાનું થશે તો જ દુર થઈ શકશે.

તો બારમાંથી ઘરે જતી વખતે તમારી કારની બારીના કાચ નીચે ઉતારી ચોખ્ખી હવા લેવાનું યાદ રાખજો.

  1. 5. હોમોસીસ્ટેઈનથી સાવધાન

આપણા શરીરમાં આ રસાયણ પ્રોટીનના બંધારણ માટે જરુરી હોય છે. પણ જેમના લોહીમાં એનું પ્રમાણ વધુ પડતું હોય છે તેમને સ્ટ્રોકની શક્યતા જેમના લોહીમાં ઓછું પ્રમાણ હોય તેના કરતાં વધી જાય છે. વીટામીન બી કોમ્પલેક્ષ જેને ફોલીક એસીડ કે ફોલેટ પણ કહેવાય છે તેનું સેવન વધુ કરવામાં આવે તો સ્ટ્રોકનું જોખમ ઘટી શકે, પણ એ માત્ર અમુક લોકોને મદદ કરે છે. 50થી 60 ટકા લોકોમાં હોમોસીસ્ટેઈનનું પ્રમાણ ફોલેટથી ઘટી શકતું નથી.

એક સંશોધન અનુસાર 1000 માઈક્રોગ્રામ (1માઈક્રોગ્રામ=1 ગ્રામનો દસ લાખમો ભાગ) ફોલેટ, સાથે 25 મીલીગ્રામ વીટામીન બી6, 1000 માઈક્રોગ્રામ બી12 અને 1800 મીલીગ્રામ સીસ્ટેઈન સપ્લીમેન્ટ તરીકે લેવાથી લગભગ દરેક જણના શરીરમાં હોમો સીસ્ટેઈનનું પ્રમાણ સામાન્ય રહી શકે છે.

  1. 6. કસરત

એરોબીક કસરત સ્ટ્રોકથી બચવાની દવા છે. જો તમે દોડી ન શકો કે સાઈકલ ચલાવી ન શકો તો વજન ઉંચકવાની કસરત કરો. નીયમીત ભારે કસરતથી બ્લડપ્રેશર ઘટી શકે છે, સારા કૉલેસ્ટરોલમાં વધારો થાય છે, ખરાબ કૉલેસ્ટરોલમાં ઘટાડો થાય છે, અને લોહીની ચીકાશ ઘટે છે.

  1. 7. ફ્લુનાં ઈન્જેક્શન (વેક્સીનેશન)

ફ્લુનાં ઈન્જેક્શન જાણે સ્ટ્રોક મટાડવાની રસી છે. સંશોધનમાં જાણવામાં આવ્યું છે કે જે લોકોએ પાંચ વર્ષ સુધી ફ્લુનાં ઈન્જેક્શન-રસી લીધી હતી તેમને રસી ન લેનારની સરખામણીમાં સ્ટ્રોકનો હુમલો આવવાની શક્યતા 42% જેટલી ઓછી જોવામાં આવી હતી. ફ્લુનો ચેપ અને તેનાથી આવતા સોજાને લીધે ધમનીને નુકસાન થાય છે અને લોહી ગંઠાઈ જવાની શક્યતા વધે છે.

ફ્લુની રસી લેવાનો સૌથી ઉત્તમ સમય ફ્લુનો વાવડ શરુ થતો હોય તેના એક મહીના પહેલાંનો છે. જુદા જુદા દેશોમાં આ જુદો જુદો હશે. જેમ કે અમેરીકામાં આ રસી નવેમ્બરમાં લેવી જોઈએ, જ્યારે અહીં ન્યઝીલેન્ડમાં એનો સમય એપ્રીલ-મેનો ગણાય. સામાન્ય રીતે આ રસીથી ફ્લુ સામે બે આઠવાડીયા પછી રક્ષણ મળી શકે છે.

સત્ય

July 12, 2016

સત્ય

(બ્લોગ પર તા. 12-7-2016)

જે દીવસે મૃત્યુ થશે, તે દીવસે બધા પૈસા બેન્કમાં જ રહી જશે.

જ્યારે આપણે જીવતા હોઈએ છીએ ત્યારે આપણને લાગતું હોય છે કે આપણી પાસે ખર્ચવા માટે પુરતા પૈસા નથી. સાચું તો એ છે કે જ્યારે મૃત્યુ થશે ત્યારે મોટા ભાગનું ધન ખર્ચ્યા વગરનું રહી જશે.

એક ચીની સોફ્ટવેર એન્જીનીઅરનું મૃત્યુ થયું. એ પોતાની વીધવા પત્ની માટે બેન્કમાં ૨.૯ મીલીઅન ડૉલર મુકી ગયો. પછી વીધવાએ જવાન નોકર સાથે લગ્ન કરી લીધાં.

નોકરે કહ્યું, “હું હંમેશાં વીચારતો હતો કે હું મારા માલીક માટે કામ કરું છું. પણ હવે મને સમજાયું કે આ તો માલીક આખી જીંદગી મારા માટે કામ કરતા હતા.”

બોધ: જરુરી તો એ છે કે વધારે ધન ભેગું કરવાને બદલે વધારે જીવવું.

સારા અને સ્વસ્થ શરીર માટે પ્રયત્ન કરો.

– મોંઘા ફોનના ૭૦% ફંક્શન બીનઉપયોગી રહી જાય છે.

– મોંઘી કારની ૭૦% સ્પીડનો ઉપયોગ જ નથી થતો.

– આલીશાન મકાનનો ૭૦% હીસ્સો હંમેશાં ખાલી જ રહે છે.

– પુરા કબાટમાંથી ૭૦% કપડાં તો પડ્યાં જ રહે છે.

– પુરા જીવનની કમાણીનો ૭૦% હીસ્સો બીજા માટે રહી જાય છે.

– ૭૦% ગુણોનો જીવનમાં ઉપયોગ પણ થતો નથી હોતો.

પણ જે ૩૦% વાપરીએ છીએ તે કેવી રીતે વાપરશો?

સ્વસ્થ હો તો પણ નીયમીત ચેકઅપ કરાવો. તરસ ના હોય તો પણ પાણી પીતા રહો. પોતાના અહંનો ત્યાગ કરો. શક્તીશાળી હોવા છતાં પણ સરળ અને સૌમ્ય રહો. ધનીક ના હો તો પણ પરીપુર્ણ રહો. જીવનનો સાચો મતલબ સમજો.

 

હમ હોંગે કામિયાબ

July 8, 2016

હમ હોંગે કામીયાબ

બ્લોગ પર તા. 8-7-2016

(બી.જે. મિસ્ત્રીના ઈમેલમાંથી સહુની જાણ માટે)

(એક જ ઈ-ઉની જોડણી સીવાય કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.)

વીશેષ – સપના દેસાઈ

મન હોય તો માળવે જવાય એ કહેવત 38 વર્ષના યુવાન, મહેનતુ અને કર્તવ્યનીષ્ઠ સરકારી અધીકારી રામદાસ કોકરેને બરાબર લાગુ પડે છે. કોઈ પણ કામને પુરું કરવાનો એક વખત નીશ્ચય કરી લીધો તો પછી એને દુનીયાની કોઈ તાકાત અટકાવી શકતી નથી. બસ તમારે ફક્ત તમારા ઉદ્દેશ્યને પુરું કરવા પર અટલ  રહેવું જોઈએ. જો એટલું કરી શકો તો આપોઆપ તમારે રસ્તે આડાં આવનારાં તમામ વીઘ્નો દુર થઈ જાય છે. એવોજ કંઈક રામદાસ કોકરેની લાઈફનો ફંદો છે.

રામદાસ કોકરે મહારાષ્ટ્રના કોંકણ જીલ્લાના પર્યટનસ્થળ તરીકે લોકોમાં જાણીતા બનેલા વેંગુર્લા શહેરના નગરપરીષદના ચીફ એક્ઝીકયુટીવ ઑફીસર છે. તેમનાં પ્લાસ્ટીક નીર્મુલન અભીયાન, કચરા નાબુદી અભીયાન અને તમામ ડમ્પીંગ ગ્રાઉન્ડને દુર કરવાના અભીયાનને કારણે તેઓ ફકત કોંકણમાં જ નહીં પણ મહારાષ્ટ્રના તમામ જીલ્લાઓમાં જાણીતા બની ગયા છે. રાજ્યની તમામ મોટા જીલ્લાઓની મહાપાલીકાઓ તેમને કમીશ્નર બનાવવા તત્પર છે અને હાલમાં જ તેમની આ કામગીરીને કારણે થાણે મહાનગરપાલીકા અને કલ્યાણ-ડોંબીવલી મહાનગરપાલીકાના નગરસેવકોએ રામદાસ કોકરેની ટ્રાન્સફર તેમને ત્યાં કરાવવાની માગણી કરી હતી. સરકારી અધીકારીથી લોકો દુર ભાગતા હોય છે, પણ આ અધીકારી એવો છે જેને પોતાને ત્યાં બોલાવવા લોકો ઉત્સુક છે.

કોઈ પણ જાતની પબ્લીસીટી સ્ટંટ કરવાને બદલે ચુપચાપ દીવસરાત પોતાના કામમાં વ્યસ્ત રહેનારા આ યુવાન અધીકારીની કામગીરીની નોંધ હાલમાં ખુદ મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસે લીધી છે. તેમની કચરાના નીકાલ માટે અપનાવેલી વેંગુર્લા પેટર્નને રાજયભરમાં અમલમાં લાવવા બાબતે પણ સરકાર વીચારાધીન હોવાનું હાલમાં જ રાજયના ચીફ જનરલ સેક્રેટરી સ્વાધીન ક્ષત્રીયએ કહ્યું હતું. મહારાષ્ટ્રના તમામ જીલ્લાઓમાં જો તેમની કચરાના નીકાલ માટેની વેંગુર્લા પેટર્ન સફળ થાય તો ભવીષ્યમાં દેશનાં અન્ય રાજયોમાં પણ તે ઉપયોગી સાબીત થઈ શકે.

રામદાસ કોકરેએ જે પધ્ધતીએ વેંગુર્લા શહેરને શુન્ય કચરામુકત અને ડમ્પીંગગ્રાઉન્ડમુકત કરીને કચરામાંથી નગરપરીષદને આવક ઉભી કરી આપી છે, તેની નોંધ લઈને મુખ્ય પ્રધાને હાલમાં જ તેમનું સન્માન પણ કર્યું હતું. તો હાલમાં જ તેમને વસુંધરા પુરસ્કારથી પણ સન્માનીત કરવામાં આવ્યા હતા. સંત ગાડગે બાબા સ્વચ્છતા અભીયાન અતંર્ગત તેમના કાર્યની નોંધ લઈ તેમનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.

મુળ સોલાપુરના કર્નાલા તાલુકાના રીતેવાડી ગામના ખેડુત પરીવારમાં જન્મેલા રામદાસનો પરીવાર ખેતીવાડી સાથે સંકળાયેલો હોવાને કારણે નાનપણથી તેમને ગ્રીનરી અને પર્યાવરણ માટે ખાસ લાગણી રહી છે. નાનપણમાં ભણવામાં હોશીયાર પણ ખોબલા જેવા ગામડામાં રહેલી પ્રાથમીક શાળાની ઈમારત ખખડી ગયેલી હોવાને કારણે સ્કુલમાં એડમીશન લીધા બાદ પણ ભણવા માટે સ્કુલમાં જગ્યા નહીં હોવાને કારણે પહેલા ધોરણને બદલે તેમને સીધા બીજા ધોરણમાં બેસાડી દેવામાં આવ્યા હતા. ચોથા ધોરણ સુધીનું પ્રાથમીક શીક્ષણ આ સ્કુલમાં જ લીધા બાદ બાજુના ગામમાં રહેલી શાળામાં દસમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પુરો કર્યો હતો, અને મુળ તો ખેડુત પરીવારના હોવાને કારણે દસમાની બોર્ડની પરીક્ષા પાસ કરીને પુણેની એગ્રીકલ્ચર કોલેજમાં એડમીશન લીધું હતું. કોલેજના અભ્યાસ દરમીયાન જ સરકારી નોકરીમાં જોડાઈને પોતાના ગામના અન્ય યુવાનોની માફક દેશ માટે કંઈક કરી છુટવાની ભાવના હતી. ગ્રેજ્યુએશન કરીને એગ્રીકલ્ચરમાં એમ.એસ.સી. કર્યા બાદ તેમણે સરકારી નોકરી માટે પરીક્ષા આપી હતી અને પહેલી નોકરી તેમણે પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટર તરીકે કરી હતી.

પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટર તરીકે કામગીરી તો કરી પણ કામનો ખરો આનંદ તેમને આવતો નહોતો. પહેલેથી જ પર્યાવરણ માટે ખાસ લાગણી ધરાવતા રામદાસનું મન કંઈક અલગ કરવા તત્પર રહેતું હતું. પોલીસ ખાતાની નોકરીમાં મન નહોતું લાગતું. એ દરમીયાન તેમણે અન્ય સીવીલ પરીક્ષા આપવાની ચાલુ જ રાખી હતી. અને એમાં પાસ થતાં તેમને કોંકણ જીલ્લાના દાપોલી ગામના નગરપાલીકાના ચીફ ઍક્ઝીક્યુટીવની પોસ્ટ મળી હતી. આ પોસ્ટ એટલે ભાવતું હતું અને વૈદ્યે કીધું જેવું તેમને માટે થઈ ગયું હતું. વર્ષોથી પર્યાવરણના જતન માટે શું કરી શકાય તેની યોજનાઓ બનાવી રહ્યા હતા તેને દાપોલીમાં અમલમાં લાવવા માટેના તેમના પ્રયાસ શરુ થઈ ગયા હતા. પ્લાસ્ટીકમુક્ત, કચરામુક્ત તેમની યોજનાઓ પર તેમણે કામ શરુ કરી દીધું હતું, પણ પોતાની યોજના પુર્ણ રીતે અમલમાં લાવે એ પહેલાં જ તેમની ટ્રાન્સફર વેંગુર્લા નગરપરીષદના ચીફ ઍક્ઝીક્યુટીવ ઓફીસર તરીકે થઈ ગઈ હતી.

મહારાષ્ટ્રમાં જ નહીં પણ દેશભરમાં પર્યાવરણ માટે લોકોને જાગૃત કરવાનો નેક ઈરાદો રાખનારા રામદાસ કોકરે જે કામ દાપોલીમાં કરી શકયા નહીં તે તેમણે વેંગુર્લામાં કરી બતાવવાની ચેલેન્જ સ્વીકારી લીધી હતી, જેમાં અડચણો તો ઘણી આવી પણ પોતાની ઈચ્છાશક્તી અને સ્થાનીક નાગરીકોના સહકારથી વર્ષનું માત્ર ને માત્ર 16 કરોડ રુપીયાનું આર્થીક બજેટ ધરાવતા વેંગુર્લા શહેરને માત્ર ચાર મહીનાની અંદર પુરેપુરું કચરામુક્ત, પ્લાસ્ટીકમુક્ત અને ડમ્પીંગગ્રાઉન્ડમુક્ત કરીને મહારાષ્ટ્રની અન્ય મહાનગરપાલીકાઓ અને નગરપાલીકાઓને એક આદર્શ ઉદારણ પુરું પાડયું છે.

શું છે વેંગુર્લા પેટર્ન ?

દેશના એક રાજયના આર્થીક બજેટ કરતાં પણ મોટું બજેટ ધરાવતી મુંબઈ મહાનગરપાલીકા માટે પણ પ્લાસ્ટીકના કચરાનો નીકાલ કરવો માથાનો દુખાવો બની ગયો છે ત્યારે રામદાસ કોકરેએ વેંગુર્લા શહેરને કચરામુક્ત કરીને એ કચરામાંથી જ વીજનું અને કોલાસાનું ઉત્પાદન કરીને નગરપાલીકાને આવક તો ઉભી કરી આપી પણ સાથે જ કચરામાં રહેલાં પ્લાસ્ટીકનો ઉપયોગ વેંગુર્લાના રસ્તા બનાવવા માટે કર્યો છે.

વેંગુર્લા પેટર્ન કઈ રીતે કામ કરે છે?

પહેલાં તો કચરાના વર્ગીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું. નગરસેવકોને અને જનતાને વીશ્વાસમાં લીધાં. લોકો સાથે મીટીંગ કરીને જનજાગૃતી અભીયાન ચલાવ્યું. રોજ જમા થતા કચરાનું વર્ગીકરણ કેટલું મહત્ત્વનું છે તે લોકોના ગળે વાત ઉતારી. તે મુજબ સુકો અને ભીનો કચરો અલગ, પ્લાસ્ટીકનો અલગ અને કાચ તથા અન્ય ધાતુ એમ ચાર પ્રકારે વર્ગીકરણ કરવાનું હાઉસીંગ સોસાયટીઓને માટે ફરજીયાત બનાવ્યું. આ કાર્યપધ્ધતી અમલમાં લાવવા ‘ગુડ મોર્નીંગ ટીમ’ની સ્થાપના કરી અને એના દ્વારા લોકોમાં જનજાગૃતી લાવવામાં આવી. પ્રત્યેક વોર્ડમાં નગરસેવક અને એક અધીકારી તથા અન્ય કર્મચારીઓ મળી પંદર જણની ટીમ બનાવી અને તેમના પર વેંગુર્લાના નગરઅધ્યક્ષ અને ખુદ રામદાસ કોકરે ધ્યાન આપતા હતા. કચરાનું વર્ગીકરણ કર્યું ન હોય તેમનો કચરો લેવો નહંીં અને તેમને દંડ ફટકારવો એવો સખત કાયદો બનાવ્યો. નવી સોસાયટી બનાવતા સમયે કચરાના વર્ગીકરણની શરત ફરજીયાત રાખવામાં આવી અને બેદરકારી જણાઈ આવે તો સબંધીત બીલ્ડર, સોસાયટીઓને ઓક્યુપેશન સર્ટીફીકેટ આપવામાં આવતું નથી.

લગભગ એક વર્ષથી ચાલતી આ કામગીરી દરમીયાન રામદાસ કોકર અને તેમના અધીકારીઓએ આખા વર્ષ દરમીયાન એક દીવસની પણ રજા લીધી નહોતી. વર્ષના 365 દીવસ સવારના 7 થી સાંજના 8 વાગ્યા સુધી આ જ કામમાં રચ્યા પચ્યા રહેતા હતા.

કચરામાંથી આવક ઉભી કરી

આખા વેંગુર્લામાં કચરાનું ચાર પ્રકારે વર્ગીકરણ કરીને તેને ડમ્પીંગ ગ્રાઉન્ડમાં લાવવામાં આવે છે ત્યારબાદ અલગ અલગ જગ્યાએ તેનું વર્ગીકરણ કરીને રાખવામાં આવે છે. જેમાં ધાતુ, કાચની બાટલીઓ, પ્લાસ્ટીકની વસ્તુઓને ભંગારમાં વેચી દેવાતાં પૈસાની આવક થાય છે. પ્લાસ્ટીકની થેલીઓ, પ્લાસ્ટીકના કાગળ વગેરેને ક્રશર મશીનમાં નાખીને ક્રશ કરીને 20 રુપીયે કીલો વેચવામાં આવે છે અને તેનો જ ઉપયોગ રસ્તો બનાવવામાં માટે કરવામાં આવે છે. રસ્તો બનાવવા માટે ડામરમાં આઠ ટકા પ્લાસ્ટીકનો ઉપયોગ કરવાને કારણેે રસ્તાની લાઈફ પાંચ ટકા વધી ગઈ હોવાનું કહેવાય છે. સુકા કચરામાંથી કોલસો બનાવવા માટે ખાસ મશીન લેવામાં આવ્યું છે, અને તેમાંથી કોલસો બને છે, જેની અનેક કંપનીઓ અને કારખાનાઓ ખરીદી કરે છે. એટલું જ નહીં પણ કચરામાંથી બાયોગેસ પ્રોજેકટ પણ ચલાવવામાં આવે છે. ભીના કચરામાંથી મીથેન વાયુ ભેગો કરીને જનરેટરના માધ્યમથી વેંગુર્લા નગરપરીષદની ઓફીસ માટે વીજનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે અને વેંગુર્લાની સ્ટ્રીટ લાઈટ પણ આ વીજળીના ઉપયોગથી જ ચાલે છે. સરકારી અધીકારીનું નામ પડતાં લોકોના નાકનું ટેરવું ચડી જતું હોય છે, પણ રામદાસ કોકરે એમાં અપવાદ છે. આ એવો અધીકારી છે જેનાં ઉજળાં કામ  જીવનમાં ઉજાસ લાવી દે છે અને સરકારની પ્રતીમા ઉજળી બનાવે છે.

ઉંઘનું મહત્ત્વ

July 6, 2016

 ઉંઘનું મહત્ત્વ

(બ્લોગ પર તા. 6-7-2016 )

ભાઈશ્રી પીયુષભાઈની ઈમેલમાંથી ગુજરાતીમાં – જે એના મુળ લેખકની નીચેની નોંધ સાથે અંગ્રેજીમાં મળી હતી.

Do Share it with all the Good People in ur Life…
From: DR. N Siva (Senior Cardiologist)
Copy and paste…u might save lives.

તાજેતરમાં મુંબઈમાં એક ભારતીય ઉપખંડની જાણીતી સંસ્થાના ઉચ્ચ અધીકારી શ્રી રંજન દાસનું ભારે હાર્ટએટેકમાં અચાનક માત્ર ૪૨ વર્ષની વયે અવસાન થયું. આવા મોટા હાર્ટએટેકનું કારણ શું હતું?

રંજન રમતગમતામાં પણ બહુ જ સક્રીય હતો. શરીરની માવજત માટે બહુ કાળજી રાખતો અને મેરેથોન દોડમાં ભાગ લેતો.

જીમમાં કસરત કર્યા પછી ભારે હાર્ટએટેકને લઈને એ ઢળી પડ્યો અને મૃત્યુ પામ્યો. પાછળ એની પત્ની અને બે બહુ જ કુમળાં બાળકોને છોડતો ગયો.

ભારતીય નીગમ માટે ખરેખર આ બનાવ આંખ ખોલનારો છે. એટલું જ નહીં દોડવીરો માટે એથી વધુ સાવચેત બનવા માટેનો સંકેત છે.

પ્રશ્ન એ છે કે અસાધારણ રીતે ખેલકુદમાં સક્રીય એવી વ્યક્તીને માત્ર ૪૨ વર્ષની વયે અચાનક હાર્ટએટેક કેમ થયો?

એનું ખરું કારણ શું છે?

રંજનના રીપોર્ટમાં એક નાની સરખી લાઈન પ્રત્યે કોઈનું પણ ધ્યાન ગયું નહીં કે સમયના અભાવે એ માત્ર ૪-૫ કલાકની જ ઉંઘ લઈ શકતો હતો.

એન. ડી. ટી.વી.ના એક ઈન્ટરવ્યુમાં રંજન દાસે પોતે કબુલ્યું હતું કે એ બહુ ઓછું ઉંઘે છે, અને વધુ ઉંઘવા મળે એમ એ ઈચ્છે છે.

૫ કલાકથી ઓછી કે ૫થી ૬ કલાકની ઉંઘ લેવાથી ૬ કલાક કે તેથી વધુ ઉંઘ લેનારાની સરખામણીમાં બ્લડપ્રેસરમાં ૩૫૦%થી ૫૦૦%નો વધારો થઈ શકે છે.

૨૫થી ૪૯ની વયના લોકો જો ઓછી ઉંઘ લે તો એમનું બી.પી. વધવાનું જોખમ બમણું થઈ જાય છે. જે લોકો રાત્રે ૫ કલાક કરતાં ઓછું ઉંઘે છે તેમને હાર્ટએટેકનું જોખમ ત્રણગણું વધી જાય છે.

માત્ર એક જ રાતની ઉંઘ ન લેવાથી પણ શરીરમાં બહુ જ નુકસાનકારક ગણાતા પદાર્થોની વૃદ્ધી થાય છે, જેને અંગ્રેજીમાં IL6 (Interleukin-6), TNF -alpha (Tumour necrosis factor-alpha), અને CRP (C-reactive protein) કહેવામાં આવે છે. આ પદાર્થો કેન્સર, સંધીવા અને હૃદયરોગ પેદા કરે છે.

આદર્શ ઉંઘ કેટલા કલાકની હોવી જોઈએ?

ટુંકમાં જોઈએ તો ઉંઘના બે તબક્કા હોય છે. આંખની તીવ્ર ગતીશીલતાવાળો (જેને અંગ્રેજીમાં REM કહે છે) એક તબક્કો અને આંખની ગતીહીન તબક્કાવાળી (REM વીનાની) ઉંઘ. પહેલા તબક્કાની ઉંઘ માનસીક સ્વાસ્થ્યમાં મદદગાર છે, જ્યારે બીજો તબક્કો શારીરીક સ્વાસ્થ્ય માટે જરુરી છે.

જો એલાર્મ મુકીને ૫-૬ કલાકની ઉંઘ પછી જાગી જઈએ તો આખો દીવસ માનસીક અસ્વસ્થતાનો અનુભવ થાય એમાં કોઈ નવાઈ નથી. (REMવાળી ઉંઘનો અભાવ) અને જો પાંચ કલાક કરતાં ઓછું ઉંઘીએ તો આખો દીવસ શરીર બહુ અસ્વસ્થ રહે છે. (REM વીનાની ઉંઘનો અભાવ). વળી એનાથી રોગ સામે રક્ષણની તાકાત (immunity) પણ સાવ ક્ષીણ થઈ જાય છે.

તારણ: સ્ટ્રેસને કાબુમાં રાખવા માટે રંજન દાસે જરુરી તે બધું જ કર્યું હતું: યોગ્ય આહાર, કસરત, યોગ્ય વજનની જાળવણી. પરંતુ રંજન એક બાબતમાં બેદરકાર રહ્યો – યોગ્ય અને જરુરી ઉંઘ – ઓછામાં ઓછા સાત કલાકની. એના કારણે એનું મૃત્યુ થયું.

આપણને સ્ટ્રેસ ન હોય તો પણ જો આપણે સાત કલાક કરતાં ઓછી ઉંઘ લઈએ તો આપણે અગનખેલ રમીએ છીએ. (શરીરને અગ્નીને અર્પણ કરવાની રમત!)

સાત કલાક કરતાં ઓછા સમયનો એલાર્મ મુકશો નહીં.

રંજન દાસ આ બાબતમાં એકલા નથી. ઘણા લોકો આવું કરે છે. ચેતી જાઓ.