સફેદ બ્રેડ

February 10, 2016

આ આપવાનો આશય માત્ર માહીતીનો છે, પોતાને અનુકુળ આવે તેમ હોય તેનો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ લઈને જ અમલ કરવા વીનંતી.

સફેદ બ્રેડ

બ્લોગ પર તા. ૧૦-૨-૨૦૧૬

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી મળેલું, અંગ્રેજી પરથી ગુજરાતીમાં ટુંકાવીને-ગાંડાભાઈ

સફેદ બ્રેડ અંગેની આ વાતો ખરેખર ભરોસાપાત્ર હશે? -પીયુષભાઈ પરીખ

http://www.ba-bamail.com/content.aspx?emailid=19292 ના સૌજન્યથી

સફેદ બ્રેડ પાછળનું સત્ય

એ ખરું કે દુનીયામાં ઘણાં લોકો સફેદ બ્રેડ વાપરે છે, અને તેમને એ ગમે છે. પણ આજે અમે જે માહીતી બહાર પાડી રહ્યા છીએ એ જાણીને તમને આશ્ચર્ય થશે અને ધક્કો પહોંચશે. સફેદ બ્રેડ સ્વાસ્થ્ય માટે માત્ર સારી નથી એટલું જ નહીં ખરેખર એ જોખમકારક-નુકસાનકારક છે.

સ્વીસ સરકાર તો વર્ષોથી સફેદ બ્રેડ ખાવાથી થતા નુકસાન બાબત માહીતગાર છે, અને પોતાના પ્રજાજનો એ બ્રેડ ખાવાનું બંધ કરે એ માટે સફેદ બ્રેડની ખરીદી પર ટેક્ષ લગાડ્યો છે. ટેક્ષના આ પૈસા બેકરીવાળાઓને આખા અનાજની બ્રેડને સસ્તી વેચી શકે એ માટે આપવામાં આવે છે. કેનેડાની સરકારે સફેદ બ્રેડમાં બનાવટી વીટામીન ઉમેરવા પર પ્રતીબંધ લાદ્યો છે. બ્રેડમાં અનાજમાં રહેલાં કુદરતી વીટામીન જ હોવાં જોઈએ, નહીં કે બનાવટી.

ખરેખર તો સફેદ બ્રેડ એટલે નકામી, નીર્જીવ બ્રેડ. લોકોને આ બાબતમાં તથા કહેવાતા સત્વોથી સમૃધ્ધ કરેલ આટા વીષે સત્ય હકીકત જણાવવામાં આવતી નથી.

જાહેરાત- Advertisement –

સફેદ બ્રેડ આટલી બધી સફેદ કેમ હોય છે? ઘઉં દળવાથી મળતો આટો તો એટલો સફેદ નથી હોતો. કેમ કે સફેદ બ્રેડ બનાવવા વપરાતા આટાને બ્લીચ કરીને સફેદ બનાવવામાં આવે છે. જેમ આપણે કપડાં બ્લીચ કરીએ તેમ જ. જ્યારે તમે સફેદ બ્રેડ ખાઓ છો ત્યારે તમે બ્લીચ માટે વપરાયેલાં રસાયણો જે એ બ્રેડમાં રહી જાય છે તે પણ આરોગો છો. લોટ બનાવતી મીલ બ્લીચ માટે જુદાં જુદાં રસાયણો વાપરે છે, જે બધાં જ હાનીકારક હોય છે.

એ પૈકી કેટલાંક આ રહ્યાં: નાઈટ્રોજન ઑક્સાઈડ, ક્લોરીન, ક્લોરાઈડ, નાઈટ્રોસીલ અને બેન્ઝોઈલ પેરોક્સાઈડ જેને કેટલાક બીજા રસાયણીક ક્ષારો સાથે મીક્સ કરવામાં આવે છે. ક્લોરાઈડ ઑક્સાઈડ નામનું બ્લીચીંગ જ્યારે લોટમાં જે થોડુંઘણું પ્રોટીન બાકી રહ્યું હોય તેની સાથે રાસાયણીક પ્રક્રીયા વડે જોડાય છે ત્યારે ઓલોક્સન પેદા થાય છે. ઓલોક્સન એવું ઝેર છે જે પ્રયોગશાળાઓમાં પ્રાણીઓમાં ડાયાબીટીસ પેદા કરવા વાપરવામાં આવે છે. ક્લોરીન ઑક્સાઈડ ઘઉંમાં રહેલું મહત્વનું તૈલી તત્ત્વ નષ્ટ કરી દે છે. વળી એનાથી આટો બહુ ટકતો નથી, જલદી ખરાબ થઈ જાય છે.

લાભકારક પોષક તત્ત્વો: સફેદ બ્રેડમાં હોતાં નથી. લોટને સફેદ કરતી વખતે મીલમાં અસંપૃક્ત ફેટી એસીડ જેની પોષણ ક્ષમતા ઘણી સારી હોય છે તે અડધો તો મીલમાં જ નાશ પામે છે. ઉપરાંત ઘઉંના અંકુર અને થુલું દુર થતાં વીટામીન ઈ પણ સદંતર જતું રહે છે. પરીણામે જે સફેદ બ્રેડ તમે ખરીદો છો એમાંના લોટમાં માત્ર નબળા પ્રકારનું પ્રોટીન અને વજન વધારનાર સ્ટાર્ચ બચે છે. પણ આ પણ પોષક તત્ત્વો ગુમાવીએ એની પુરી દાસ્તાન નથી.

સફેદ બ્રેડ બનાવતી વખતે જે જબરજસ્ત પોષક તત્ત્વો નાશ પામે છે એના આ રહ્યા આંકડાઓ:

  • લગભગ ૫૦% જેટલું કેલ્શ્યમ નાશ પામે છે.
  • ૭૦% ફોસ્ફરસ
  • ૮૦% લોહ (આયર્ન)
  • ૯૮% મેગ્નેશ્યમ
  • ૭૫ % મેંગેનીઝ
  • ૫૦% પોટેશ્યમ
  • ૬૫% તાંબુ સફેદ બ્રેડ બનાવતી વખતે નષ્ટ થાય છે.
  • વીટામીન બી ગ્રુપમાંનાં મોટાભાગનાં વીટામીન લગભગ ૫૦થી ૮૦ ટકા નાશ પામે છે.
  • અતી મહત્વનું વીટામીન બી૬ પણ ૫૦% જેટલું નાશ પામે છે.

સ્વીટઝરલેન્ડની વર્ષોની જાણકારીને વૈજ્ઞાનીક અભ્યાસનું અનુમોદન મળ્યું છે. કેલીફોર્નીયા યુનીવર્સીટીની ખેતીવાડી કોલેજના વૈજ્ઞાનીક અભ્યાસમાં આ આઘાતજનક આંકડાઓનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું છે. આ પુરવાર કરે છે કે સફેદ બ્રેડ ખાવાનું ટાળવું જોઈએ. ઉત્તમ તો આખા ઘઉં કે બીજાં આખાં અનાજની બનાવેલી બ્રેડ ખાવી એમાં જ ભલુ છે. ખાવાની વસ્તુ ખરીદતી વખતે એના પરનું લેબલ વાંચીને ખાતરી કરી લેવી જોઈએ કે એમાં કૃત્રીમ સ્વાદ-ફોરમ કે રંગ, બ્લીચ કરેલ આટો, લાંબો વખત બગડે નહીં તે માટેનાં રસાયણો કે થીજાવેલાં (ડાલ્ડા જેવાં) તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી.

February 6, 2016

આયોડીનયુક્ત નમક (Iodised Salt)

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી મળેલું – અંગ્રેજી પરથી ગુજરાતીમાં -ગાંડાભાઈ

બ્લોગ પર તા. ૬-૨-૨૦૧૬

જાણીને તમને આઘાત થશે કે નળનું પાણી અને આયોડીનવાળું મીઠું આપણા આહારને નુકસાનકર્તા બનાવે છે. કદાચ સાદું મીઠું વાપરવું વધુ સારું. અથવા આયોડીનવાળું મીઠું હંમેશાં રસોઈ તૈયાર થઈ ગયા પછી જ નાખવું, વધુ ગરમ હોય ત્યારે નહીં – જો તમારા શરીરમાં આયોડીનની ઉણપ હોય તો.

શું તમે રાંધવામાં નળના પાણીનો ઉપયોગ કરો છો? જો એમ હોય તો તમારે રાંધવાની રીત બદલવી જોઈએ. તાજેતરમાં થયેલી શોધમાં જાણવા મળ્યું છે કે નળમાંનું ક્લોરીનવાળું પાણી જ્યારે ઉંચા ઉષ્ણતામાને મીઠામાંના આયોડીન સાથે સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે નુકસાનકારક ઝેરી પદાર્થો પેદા થાય છે, જે આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે હાનીકારક હોય છે.

હોંગકોંગ યુનીવર્સીટીના સંશોધકોની એક ટીમે આજ સુધી અજ્ઞાત રસાયણો જે ક્લોરીનયુક્ત પાણી સાથે આયોડીનની ઉંચા ઉષ્ણતામાને થતી પ્રક્રીયાથી પેદા થાય છે તેની જાણકારી પ્રાપ્ત કરી છે. આ રસાયણોની આજ સુધી ખબર ન હતી, આથી કોઈનું ધ્યાન ક્લોરીનવાળા પાણીમાં રાંધવાથી થતા નુકસાન તરફ ગયું ન હતું.

કેટલાંક સુક્ષ્મ જીવાણુ પાણીને દુષીત કરતાં હોવાથી પીવા માટે કે રાંધવા માટે વાપરતાં પહેલાં આપણે એને જીવાણુંરહીત કરીએ છીએ. એ બે રીતે કરવામાં આવે છે – પાણીમાં ક્લોરીન ઉમેરીને અથવા હાઈપોક્લોરાઈટ રસાયણ ઉમેરીને. ક્લોરીન ઉગ્ર ઝેરી પદાર્થ હોવાથી એમાંનાં અમુક સુક્ષ્મ જીવાણું આ રીતે નાશ પામે છે. ખાસ કરીને પાણીથી ફેલાતા કૉલેરા, મરડો, ટાઈફોઈડ જેવા રોગો અટકાવવા માટે એને આ રીતે જંતુમુક્ત કરવામાં આવે છે.

હાઈપોક્લોરાઈટ રસાયણો એમોનીયાની પેદાશ છે. એ બનાવવા માટે એક, બે કે ત્રણ હાઈડ્રોજનના પરમાણુની જગ્યાએ ક્લોરીનના પરમાણુ મુકી દેવામાં આવે છે. આ બંને પ્રક્રીયા પાણીના રાસાયણીક બંધારણને બદલી નાખે છે.

સંશોધકોના મતાનુસાર બંને શુદ્ધીકરણથી પાણીમાં ગયેલ ક્લોરીન આયોડાઈઝ્ડ સોલ્ટમાંના આયોડીન સાથે પ્રક્રીયા કરીને એક પ્રકારનો એસીડ બનાવે છે જેને હાઈપોઆયોડસ એસીડ કહે છે. (આ એક અકાર્બનીક રસાયણ છે જેનું સુત્ર છે HIO)

હાઈપોઆયોડસ એસીડ એ એક મંદ એસીડ છે. એ એકલો પોતાની રીતે નુકસાનકારક નથી. પરંતુ બીજા આહાર સાથે અને પાણીમાં અન્ય કાર્બનીક પદાર્થો સાથે જોડાતાં આડપેદાશ બને છે જેને આયોડીનેટેડ ડીસ્ઈન્ફેક્શન (I-DBPs) કહે છે.

આ I-DBPsના અણુઓ બાબત આજ સુધી કશી જ માહીતી ન હતી. સંશોધકો માટે એ બીલકુલ નવા જ છે. એના ગુણધર્ધો જાણવા માટે સંશધકોએ પ્રયોગશાળામાં એના અણુઓ બનાવ્યા અને એ કેવુંક નુકસાન કરે છે તેનું પરીક્ષણ કર્યું.

આપણી રોજેરોજની રાંધવાની આ રીત વડે કેવા નુકસાનકારક પદાર્થો પેદા થાય છે એ જાણીને સંશોધકો અચંબો પામી ગયા. નવી ટેકનોલોજી અને રાસાયણીક પ્રક્રીયા વડે સંશોધકોએ ૧૪ તદ્દન નવા અણુઓ શોધી કાઢ્યા. એ પૈકી ૯ અણુઓનાં બંધારણની માહીતી પણ મેળવી. વધુ પરીક્ષણ કરતાં માલમ પડ્યું કે કેટલાક અણુઓ ઓછા હાનીકારક હતા જ્યારે કેટલાક તો ૫૦-૨૦૦ ગણા હાનીકારક હતા.

નળના ક્લોરીનવાળા પાણી અને આયોડીનયુક્ત મીઠાના મીશ્રણ વડે જે હાનીકારક પદાર્થો પેદા થાય છે તે વૈજ્ઞાનીકો માટે સાવ નવા જ છે. આ પદાર્થોને પેદા થતા રોકવાનો એક માત્ર ઈલાજ ધીમા તાપે રાંધવું તે છે. અથવા રાંધ્યા પછી મીઠું ઉમેરી શકાય, પહેલેથી નહીં.

ભગવાનનો ઈન્ટરવ્યુ

February 2, 2016

ભગવાનનો ઈન્ટરવ્યુ

(બ્લોગ પર તા. ૨-૨-૨૦૧૬)

ફ્લોઈડ હોલ્ડમન, વીલી હોલ્ડમન અને રિચર્ડ હોલ્ડમનના સૌજન્યથી

અંગ્રેજી પરથી ગુજરાતીમાં- ગાંડાભાઈ

(પીયુષભાઈ પરીખના ઈમેલમાંથી મળેલું)

મને એક વાર સ્વપ્ન આવ્યું કે મેં ભગવાનનો ઈન્ટરવ્યુ કર્યો.

“હા, તો તું મારો ઈન્ટરવ્યુ લેવા માગે છે ખરું?” ભગવાને પુછ્યું.

“જો આપની પાસે સમય હોય તો” મેં કહ્યું.

“મારી પાસે સમય?” ભગવાન કહે, “મારો સમય તો શાશ્વત છે, તારે મને કયા પ્રશ્નો પુછવા છે?”

“માનવજાત બાબત તમને સૌથી વધુ આશ્ચર્ય શાનું થાય છે?”

ભગવાને જવાબ આપ્યો, “માનવો બાલ્યાવસ્થામાં કંટાળી જાય છે અને જલદી જલદી મોટાં થવાનું ઈચ્છે છે, અને પછી પાછાં છેવટે બાળક બનવાની ઈચ્છા સેવે છે.”

“પૈસા કમાવા પાછળ પોતાની તબીયત બગાડે છે, અને પછી દવાદારુમાં કામયેલા પૈસા વાપરી નાખે છે.”

“સતત ભવીષ્યની ચીંતા કરવામાં વર્તમાનને વીસારે પાડે છે અને નથી એ વર્તમાનમાં જીવતો કે નથી તો ભવીષ્યમાં.”

“વળી એ જીવે તો જાણે એવી રીતે કે એ કદી મરવાનો જ નથી, અને મરે છે એ રીતે કે કદી જીવ્યો જ ન હતો. આ બધી બાબતો આશ્ચર્યજનક છે.”

ભગવાને મારો હાથ એના હાથમાં લીધો, અને અમે કેટલીક ક્ષણો મૌન બેસી રહ્યા. મેં પુછ્યું, “એક પીતા તરીકે તમે તમારાં બાળકોને કયા પાઠ, શો બોધ આપવાનું, શું શીખવવાનું પસંદ કરશો?”

ભગવાને સ્મીત વેરતાં જવાબ આપ્યો, “હું ઈચ્છું કે તેઓ એટલું સમજે કે પોતાની જાતની બીજા સાથે તુલના કરવી નહીં. મારાં બાળકો જાણે કે તમને ચાહવા માટે તમે કોઈને ફરજ પાડી ન શકો, પણ પોતાની જાતને બીજાં લોકો ચાહે તેને માટે યોગ્ય બનાવે. હે બાળકો, તમે એટલું શીખો કે ખરો ધનવાન તે નથી જેની પાસે અઢળક સંપત્તી છે, પણ જેની જરુરીયાત ઓછામાં ઓછી છે તે ધનવાન છે. તમારે શીખવું જોઈએ કે તમે ક્ષણવારમાં તમારા પ્રીયજનને દુખના જખમ પહોંચાડી શકો, પણ એને રુઝાતાં વર્ષોનાં વર્ષો લાગી જાય. માફ કરતાં શીખો- ક્ષમા વીરસ્ય ભૂષણમ્. જાણો કે એવાં માણસો પણ છે કે જે તમને ખુબ જ ચાહે છે, પણ તેઓને ખ્યાલ નથી કે પોતાનો પ્રેમ તમારી સમક્ષ કઈ રીતે વ્યક્ત કરવો, પોતાની લાગણી કેવી રીતે જણાવવી. હું મારાં બાળકોને એ શીખવવા ચાહું છું કે બે વ્યક્તી એકી સાથે એક જ વસ્તુને જુદી જુદી રીતે જોતી હોય છે. માત્ર બીજાંઓ જ તમને માફ કરી દે એટલું પુરતું નથી, પણ તમારે પણ તમારી જાતને માફ કરવી જોઈએ.”

આપના સમય બદલ હાર્દીક આભાર. “બીજું કંઈ તમારા બાળકોને તમે કહેવા ચાહો છો?”

“હા, જાણો કે હું અહીં જ છું હંમેશ માટે.”

 

મનોભાવોની શરીર પર અસરો

February 1, 2016

મનોભાવોની શરીર પર અસરો

(બ્લોગ પર તા. 1-2-2016)

અંગ્રેજી પરથી ગુજરાતી-ગાંડાભાઈ

પીયુષભાઈ પરીખના ઈમેલમાંથી મળેલું

ક્રોધ આપણા યકૃત(લીવર)ને હાનીકારક છે.

શોક આપણા ફેફસાંને નુકસાન કરે છે.

ચીંતા આપણી હોજરીને નબળી પાડે છે.

સ્ટ્રેસથી આપણાં મગજ અને હૃદય નબળાં પડે છે.

ભય આપણી કીડનીને નુકસાન કરે છે.

પ્રેમ આપણને શાતા આપે છે અને જીવનમાં સંવાદીતા લાવે છે.

હાસ્ય સ્ટ્રેસ ઓછો કરે છે જ્યારે સ્મીત આનંદ પ્રગટાવે છે.

कागज के टुकड़े

January 30, 2016

कागज के टुकड़े

(બ્લોગ પર તા. ૩૦-૧-૨૦૧૬ )

પીયુષભાઈ પરીખના ઈમેલમાંથી મળેલું

मीली थी जिंदगी किसीके काम आनेके लिए

पर वक्त बीत रहा है कागज के टुकडे कमाने के लिए

क्या करोगे ईतने पैसे कमा कर?

न कफ़न में जेब है न कबर में आलमारी

और यह मौत के फ़रिस्ते रिश्वत भी नहीं लेते

મળી’તી જીંદગી કોઈકને કામ આવવા માટે

પરંતુ સમય વીતી રહ્યો છે કાગળના ટુકડા કમાવા માટે

શું કરશો આટલા પૈસા કમાઈને?

ન તો કફનમાં ખીસું છે ન તો કબરમાં કબાટ

અને આ મૃત્યુના યમ લાંચ પણ લેતા નથી

રખડતાંનું રખોપું

January 28, 2016

રખડતાંનું રખોપું

(બ્લોગ પર તા. 28-1-2016 )

સોમા બસુ અને ‘ધ હિન્દુ’ની પરવાનગી અને સૌજન્યથી

Food to the Lonly

માનવતાની નીસ્વાર્થ સેવા કરનારાં કાંતિમતી જેવાં ઘણાં લોકો છે.

જે રાત્રે નવા વર્ષના વધામણા માટે લોકો પાર્ટી કરી રહ્યાં હતાં ત્યારે કાંતિમતીએ પણ પુર્વ મસી શેરીની સામેની ધુળવાળી ફરસબંધી પર નાની સરખી પાર્ટી રાખી હતી. ખાવાનું સાવ સાદું હતું-વેજીટેબલ બીરયાની અને છાસ. બરાબર બપોરે બાર વાગ્યે મહેમાનો તૈયાર. એમાંનું કોઈ આમંત્રીત ન હતું. હા, એ ૯૦ પૈકી બધાં જ ભુખ, ગરીબી અને રોગોથી પીડીત હતાં. કાંતિમતીએ એ બધાંને બહુ જ પ્રેમથી અને આદરપુર્વક જમાડ્યાં.

કાંતિમતી કંઈ નવા વર્ષના એના કોઈ સંકલ્પને લીધે આ કરતી ન હતી. એના જેવાં લોકો આવું કરવા નવા વર્ષના સંકલ્પ માટે રોકાતાં નથી હોતાં. નવા વર્ષના સંકલ્પમાં શું દાટ્યું છે? એવાં કેટલાંયે અજાણ્યાં પણ અસામાન્ય લોકો છે જેમને લોકોની મદદ કરવાના ઉમદા હેતુ માટે નવા વર્ષના સંકલ્પની જરુર હોતી નથી. જરુરતમંદોને ખાવાનું આપવામાં કાંતિમતી ગૌરવ અનુભવે છે. “ઘરનું બનાવેલું મારું ભોજન જમીને કોઈને હું ખુશખુશાલ જોઉં એટલે મારો દીવસ સફળ.” કાંતિમતી કહે છે.

કાંતિમતીનો પતી દરજીકામ કરતો, પણ હવે માંદગીમાં પટકાયો હોવાથી કેટલાંક વરસથી કામ કરી શકતો નથી. આમ એ હંમેશાં અભાવમાં જ જીવે છે, છતાં એ જરુરતમંદોને સતત મદદ કરતી રહે છે. છેલ્લાં બાર વર્ષથી આ એનો નીત્યક્રમ રહ્યો છે. એ સવારમાં વહેલી ઉઠીને ઓછામાં ઓછા 12 કીલો ચોખા અને એની સાથે જોઈતાં દાળ-શાક રાંધે છે, અને છાસ તૈયાર કરે છે. અને જો કોઈ વાર-તહેવાર હોય તો સાથે કંઈક ખાસ મીઠાઈ પણ બનાવે છે.

જોકે એને શાકભાજી ધોઈને સમારવામાં બે જણાં મદદ કરે છે, હવે એના હાથપગમાં કળતર થાય છે. “મારે સતત ઉભાં રહીને બધું રાંધતી વખતે ઉપર-તળે કરવાનું હોય છે,” એ મારું ધ્યાન દોરે છે.

કાંતિમતી પાસે ગરીબોને ખવડાવવા જેટલી સંપત્તી નથી. “આમ છતાં” એ હસતાં હસતાં ઉમેરે છે, “જ્યારે જરુર પડે ત્યારે હું ભગવાન પાસે માગું છું અને એ પુરું પાડે છે.”

૧૨ વર્ષ પહેલાં એ આ જગ્યાએ એટલે બી.એસ.એન.એલ.ની ઑફીસ સામે આવી હતી ત્યારે એણે એક સામાજીક કાર્યકર શિવા અંબાનંદનને ભીખારીઓ, રસ્તે રઝળતાં, શારીરીક કે માનસીક રીતે અપંગો, ગરીબગુરબાં અને તરછોડાયેલાંને જમાડતાં જોયાં. એ જગ્યાએ ફરીથી એ કેટલાક પ્રસંગોએ આવી, અને એણે દર વખતે આ મુજબનું દૃશ્ય જોયું. પેલા ભાઈ બધાંને ખવડાવતા હતા. એણે જાણ્યું કે શિવા અંબાનંદનને કોઈ રાંધી આપે તેની જરુર હતી. કાંતિમતી તરત જ પોતાની સેવા આપવા તૈયાર થઈ. ત્યારથી એણે કોઈ દીવસ પાડ્યો નથી.

એ માંદી હોય તો પણ રાંધી આપે છે અને કોઈ ભુખ્યું ન રહે એની કાળજી રાખે છે. “વરસાદ પડતો હોય તો પણ આ લોકો આવે જ છે, તો હું એમને ભુખ્યાં શી રીતે રાખું?”

એ દુખી હૈયે યાદ કરે છે કે એક વર્ષ પહેલાં શિવા અંબાનંદન જે દીવસે આ ફાની દુનીયા છોડી ગયો તે દીવસે પણ એણે દાળભાત અને દહીંની વ્યવસ્થા કરી હતી. “અગ્નીદાહ માટે સ્મશાને જતાં પહેલાં મેં એ બધાંને જમાડ્યાં હતાં,” એ કહે છે.

આ ઉમદા કામની સૌથી ઉત્તમ વાત તો એ છે કે આ બધાં એકબીજાંને ઓળખતાં નથી. બપોરે જમવા આવતાં લોકો બાબત કાંતિમતી કશું જ જાણતી નથી. એને માત્ર એમની આંખોમાં ભુખ જ દેખાય છે, અને એને ખબર છે કે તેઓ પોતાને માટે બે ટંકનું પુરતું ખાવાનું મેળવી શકે તેમ નથી. શિવા અંબાનંદનએ પણ કોણ જમી જાય છે એની દરકાર કદી કરી ન હતી, માત્ર તેઓ તેમની ભુખ સંતોષે એટલું જ તેઓ ઈચ્છતા.

આસપાસના દુકાનદારોએ પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી દાણોપાણી પુરાં પાડ્યાં હતાં. કોઈ શાકભાજી લાવી આપે તો કોઈ ચોખા અને તેલ પુરાં પાડે. એ રીતે રોજનું ગાડું ગબડતું જાય. કાંતિમતી માને છે કે આટલાં વર્ષો સુધી વગર વીઘ્ને બધું મળતું રહ્યું એમાં ભગવાનનો હાથ છે. નજીકમાં જ એણે એક ઘર ભાડે રાખ્યું છે, જેમાં બધી સાધનસામગ્રી રાખવામાં આવે છે અને રાંધવામાં આવે છે. બે મોટાં તરભાણામાં એ રાંધેલી રસોઈ ઑટોરીક્ષામાં લાવે છે. રીક્ષા ચલાવનાર અને બીજા બે છોકરાઓ એને મદદ કરે છે, કેમ કે તેઓને પણ બીજાંને કોઈ ને કોઈ રીતે મદદ કરવાનું ગમે છે.

કામચલાઉ તાણી બાંધેલા છાપરા નીચે દરરોજ બપોરે ભેગાં મળતાં આ બધાં લોકો વચ્ચે એક અસ્વાભાવીક સંબંધનો તાંતણો છે. કાંતિમતી કહે છે, “ઘણી વાર રસ્તે પસાર થતાં લોકો પણ જોવા ઉભાં રહે છે કે અહીં શું ચાલી રહ્યું છે, અને મીઠાઈ, ફળફળાદી આપે છે, વળી પ્લેટ, વાડકા અને બેસવા માટે સાદડી વગેરે પણ લોકો આપી જાય છે.

નવા વર્ષના સંકલ્પો ઘણી વખત પોતાની ક્ષમતા બહારના હોય છે. વળી એ કોઈવાર કસોટીજનક, ચીલાચાલુ કે સાવ બોરીંગ પણ હોય છે. મોટા ભાગે તો એ પોતાની જાતને લગતા જ હોય છે. પરંતુ કેટલાક તુચ્છ જણાતા સંકલ્પો અને કેટલીયે સેવાનાં કૃત્યોના સંકલ્પો જરા પણ જાણીતા ન હોય તેવા લોકો લેતા હોય છે, જેની જગતને જાણ થતી હોતી નથી, પણ તેઓ આ દુનીયાને ધબકતી રાખે છે. જેઓ ઉપકારનો બદલો વાળી ન શકે તેમ હોય તેમને પણ સુખી કરવામાં માનનારા લોકો માટે કશું અશક્ય નથી. જેમ જેમ માહીતી મળશે તેમ આના જેવા સાવ અજાણ્યા હીરાઓને પ્રસીધ્ધીના પ્રકાશમાં લાવવાનો મારો પ્રયત્ન ચાલુ રહેશે.

(‘ધ હિન્દુ’ – સોમા બસુ)

ઉત્સાહ આપતા શબ્દો

January 20, 2016

ઉત્સાહ આપતા શબ્દો

એપ્રીલ ૨૦૧૫ના ‘એકમેક’ અંકમાંથી સાભાર. શ્રી. જવાહરભાઈ પરીખ અને લીનાબેન પરીખના સૌજન્યથી.

ઈતીહાસમાં સફળતાને વરેલા માનવીઓની ઝળહળતી સફળતા પાછળ જેટલું તેમના પુરુષાર્થનું બળ છે, તેટલું તેમને આપવામાં આવેલ પ્રોત્સાહનનું પણ બળ છે.

આ પ્રોત્સાહન જો તેઓ જેમને ચાહતા હોય તે લોકો તરફથી મળે તેની અસર અનેકગણી વધી જાય છે. આવું જ બળ એક વીશ્વાસભરી પત્ની સોફિયાના શબ્દોએ તેના પતી નેથાનિયલ હાવવોર્નમાં પુર્યું હતું. એ માણસનું નામ દુનીયાના ઈતીહાસમાં સુવર્ણાક્ષરે લખાઈ ગયું.

પણ આ સફળતાને વર્યા પહેલાં, સંઘર્ષના કપરા કાળમાં એક દીવસ તે તુટેલા હૃદયનો ભંગાર હાથમાં લઈ પત્ની પાસે આવ્યો. તે દીવસે તેને નોકરીમાંથી કાઢી મુકવામાં આવ્યો હતો. તેણે પત્નીને પાસે બેસાડીને કહ્યું કે હવે હું એક નકામો માણસ છું. મારી કસ્ટમની નોકરી ચાલી ગઈ છે. તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે પત્નીએ તો આ સાંભળી આનંદ વ્યક્ત કર્યો. ‘સારું થયું ને! તું હવે તારું પુસ્તક લખી શકશે.’

‘એ તો ખરું, પણ પુસ્તક લખાતાં તો વાર લાગે. ત્યાં સુધી શું ખાઈશું?’

પત્નીએ એક ખાનું ખોલ્યું અને નોટોની થપ્પી બહાર કાઢી.

‘આટલાં બધાં નાણાં ક્યાંથી લાવી તું?’

‘મને ખબર હતી કે તારામાં પ્રતીભા છુપાયેલી છે. મેં એ પણ કલ્પના કરી હતી કે ક્યારેક તો તને તારા સર્જન માટે વખત જોઈશે જ. એટલે દર અઠવાડીયે તું મને ઘરખર્ચના પૈસા આપે તેમાંથી હું બચે તેટલું બચાવતી. આટલી રકમમાંથી આપણે એક વર્ષ આરામથી જીવીશું. તું લખવા માંડ. આવતી કાલ તો તારી જ છે.’

પત્નીના વીશ્વાસભર્યા શબ્દો સાંભળી તેનું હૈયું છલકાયું અને એ રીતે અમેરીકન સાહીત્યની શ્રેષ્ઠ નવલકથાઓમાંની એકનો જન્મ થયો – ‘ધ સ્કાર્લેટ લેટર’.

સુવાક્ય

જે વ્યક્તીએ જીવનમાં ક્યારેય ભુલ નથી કરી

તેનો અર્થ એ થાય કે એ વ્યક્તીએ

ક્યારેય કંઈક નવું કરવાનો પ્રયત્ન જ નથી કર્યો.

પાણી

January 18, 2016

આ આપવાનો હેતુ માત્ર શૈક્ષણીક છે, પોતાની જાતે ઉપચાર કરવા માટે નહીં. તમારી સમસ્યા માટે યોગ્ય ઉપચારકની સલાહ લેવી.

પાણી

(બ્લોગ પર તા. ૧૮.૧.૨૦૧૬)

મને મળેલા એક ઈમેલના આધારે.

૧. સવારે ઉઠતાંની સાથે એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી શરીરના આંતરીક અવયવો સક્રીય થાય છે.

૨. સ્નાન કર્યા પછી એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી બ્લડપ્રેશર સમતોલ રહે છે.

૩. ભોજનના અડધા કલાક પહેલાં બે ગ્લાસ પાણી પીવાથી આહારનું પાચન સારી રીતે થાય છે.

૪. રાત્રે ઉંઘતાં પહેલાં એક ગ્લાસ પાણી પીવાથી પક્ષાઘાત કે હૃદયરોગના હુમલાથી બચી શકાય છે.

મને મળેલા એક ઈમેઈલમાં આ મુજબ પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું: લાંબા સ્વસ્થ જીવનની ઈચ્છા રાખનારાં તમારાં સહુ સ્નેહીજનો, મીત્રો, પરીચીતો વગેરે સહુને આની જાણ કરો.

આમાં ઉપર જણાવેલ નંબર ૧ અને ૪નો અમલ હું કરું છું, થોડા ફેરફાર સાથે. સવારે એ પાણીમાં હું એક લીંબુનો રસ પણ ઉમેરું છું. સાંજે એક આખો ગ્લાસ નહીં પણ થોડું ઓછું પાણી પીઉં છું, જેથી રાત્રે પેશાબ માટે ઉઠવું ન પડે, અને ઉંઘમાં ખલેલ ન પડે.

પાણીનો બીજો એક પ્રયોગ પણ ખુબ પ્રચલીત છે. સવારમાં ઉઠીને શૌચક્રીયા પતાવી બ્રશ પણ કર્યા વીના ૧.૨ લીટર એટલે નાના છ (૬) ગ્લાસ કે મોટા ચાર ગ્લાસ પાણી એકી સાથે પીવાનું. એનાથી જુદી જુદી ઘણી શારીરીક ફરીયાદો મટે છે એમ કહેવાય છે. મેં આ પ્રયોગ કરેલો અને એનું વીધાયક પરીણામ પણ મળેલું. અહીં મને એક શીયાળામાં જેને ચ્યુબલેઈન કહે છે તે હાથ તથા પગનાં આંગળાંમાં સોજો આવી દુઃખાવાની તેમજ ખંજવાળની તકલીફ થયેલી. વધારે ઠંડી પડે ત્યારે આ તકલીફ થતી હોય છે. માત્ર ચાર દીવસના આ પાણીપ્રયોગ વડે એ તકલીફ દુર થયેલી અને ફરી કદી થઈ નથી. જો કે આ પાણીપ્રયોગથી સવારમાં પેશાબની હાજત વધુ પ્રમાણમાં થાય છે એવો મારો અનુભવ છે.

આમ છતાં બીજી એક સાવચેતી બાબત પણ ધ્યાન દોરું છું. જો એકી સાથે વધુ પડતું પાણી પીવામાં આવે તો તે નુકસાનકારક પણ થઈ શકે. એટલે સુધી કે કોઈક કીસ્સામાં એકી સાથે વધુ પડતું પાણી પીવાઈ જાય તો મૃત્યુ પણ થઈ શકે. આથી દરેક બાબત બધા કીસ્સામાં એક સરખું જ પરીણામ આપે એમ કહી ન શકાય. આથી જ આ પ્રયોગો માત્ર વાંચીને કે કોઈના કહેવાથી કરવા જોઈએ નહીં. અથવા કરો તો હંમેશાં લીમીટમાં જ રહેવું જોઈએ. પણ પોતાની લીમીટ કઈ રીતે જાણવી? કદાચ એક સોનેરી નીયમ અપનાવી શકાય કે બહુ ઓછા પ્રમાણમાં શરુ કરવું અને માફક આવે તેમ થોડું થોડું પ્રમાણ વધારતા જવું.

ચાય અને લાગણી

January 15, 2016

Sekar

(બ્લોગ પર તા. 15-1-2016)

શ્રીમતી સોમા બસુ અને ‘ધ હીન્દુ’ના સૌજન્ય અને પરવાનગીથી Daily Good બ્લોગમાં તા-15-2-2014ના રોજ પ્રગટ થયેલા લેખનું ગુજરાતી રુપાંતર કરનાર ગાંડાભાઈ વલ્લભ (ન્યુઝીલેન્ડ)

(આ લેખ મને ગમ્યો, અને મારા ગ્લોગ પર મુકવાની પરવાનગી મેં Daily Goods પાસે માગી હતી. એમણે મને શ્રીમતી સોમા બસુ અને ‘ધ હીન્દુ’ની પરવાનગી લેવાનું કહ્યું હતું. શ્રીમતી બસુએ પહેલાં ન્યુઝીલેન્ડની મુલાકાત પણ લીધી હતી, અને બહુ ખુશીથી એમણે મને પરવાનગી આપી. એ માટે એમનો આભાર.)

આપણે કોઈ મહાન કામ ન કરી શકીએ તો યે લાગણીભીનું નાનું સરખું કામ તો કરી શકીએ – મધર ટેરીસા

આર. શેખર ફોટો પડાવતી વખતે પણ શર્ટ પહેરવાને બીલકુલ રાજી નથી. એની બંડીમાંના છીદ્ર પ્રત્યે મેં એનું ધ્યાન દોર્યું. “હા એ હું છું.” એ સાવ બેફીકરાઈથી કહે છે.

એના મોં પર મેં અણગમાનો ભાવ જોયો. એને પોતાને વીષે, એના ફેમીલી વીષે કે એના કામ વીષે વાત કરવાનું એને ગમતું નથી. એ અત્યંત ઓછું બોલે છે. એની ચાયની દુકાન એ બરાબર સવારે ૪-૩૦ વાગ્યે અચુક ખોલી દે છે. રાતપાળી કરતા લગભગ બે ડઝન જેટલા રખેવાળોને એ પોતાની ગરમાગરમ ચાયનો પહેલો રાઉન્ડ પીવડાવે છે. રાત્રે ૧૧-૦૦ વાગ્યા સુધી એ પોતાની દુકાન ખુલ્લી રાખે છે. એની દુકાનમાં રોજના ૩૦૦ કપ ચાય-કોફી ઉપરાંત બીસ્કીટ, કેક, લાડુ અને બીજું ચવાણું વેચાય છે.

હા, એનો મીનાક્ષી કોફીબાર એના બે ભાઈઓ સાથે એ ચલાવે છે. તે લોકોમાં પ્રખ્યાત છે એટલા માટે નહીં કે એ સ્વાદીષ્ટ ચવાણુ વેચે છે. એટલા માટે પણ નહીં કે એ સેંકડો કપ ચા-કૉફીના વેચે છે, પણ શેખર પ્રખ્યાત છે એના દયાળુ સ્વભાવને લીધે.

સવારમાં દરરોજ રક્તપીત્ત પીડીત ઈસાકી એની ટ્રાઈસીકલ પર આવે છે અને એની દુકાન પાસે થોભે છે. શેખર એને પ્લાસ્ટીકના કપમાં ચાય અને બીસ્કીટ આપે છે. બંનેમાંથી કોઈ કશું બોલતું નથી. ખરેખર તેઓએ કદી કશી વાતચીત કરી જ નથી, સીવાય કે શેખરે એને એકવાર એનું નામ અને ઉંમર પુછી હતી.

 

શેખર કહે છે: આઠ વર્ષ પહેલાં એ છોકરો જ્યારે પહેલવહેલો આવ્યો ત્યારે મને લાગ્યું કે એણે ચાય પીવી છે, પણ એની પાસે પૈસા નથી. તે દીવસથી એ કાયમ અહીં આવે છે.

 

જો શેખરના જોવામાં કોઈ આવે જેને કશાકની જરુર હોય પણ ખરીદી શકતું ન હોય તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી એ ત્યાં પહોંચી જાય છે. જેમ કે એણે જોયું કે આઠ વર્ષની શિવાથરીણી બ્લડકેન્સરથી પીડાતી હતી. એને આ બાળકી પ્રત્યે બહુ લાગણી થઈ. એનાં ગરીબ માબાપ ડૉક્ટરે કહેલ પોષક આહાર એને આપી શકે તેમ ન હતાં. ત્રણ વર્ષ પહેલાં એક સ્થાનીક મીત્રે આ બાળકીનો શેખરને પરીચય કરાવ્યો હતો. ત્યારથી શેખર એને નીયમીત દુધ અને ફળો એ હોસ્પીટલમાં હોય તો ત્યાં અથવા એના ઘરે આરામ માટે મોકલી હોય તો ઘરે પહોંચાડે છે.

 

એ કહે છે, “મારા બાળપણમાં મારાં માબાપ કોઈક વાર દીવસમાં એક સમયના ભોજનની પણ વ્યવસ્થા કરી શકતાં નહીં, એ મને બરાબર યાદ છે. ભુખનું દુખ કેવું હોય તે હું જાણું છું. આપણી પાયાની જરુરીયાતો પુરી ન થઈ શકે ત્યારે કેવી મુશ્કેલી પડે છે તેનો મને અનુભવ છે.”

 

એને ત્રણ ઘરની માહીતી છે, જ્યાં ખાસ જરુરીયાત ધરાવતાં અનાથ બાળકો છે. આ ત્રણે ઘરોમાં દરેકને એ દર શુક્રવારે પાંચ લીટર દુધ, બન્સ અને બીજું ખાવાનું હંમેશાં નીયમીત પહોંચાડે છે. એની ચાયની દુકાન ૩૫ વર્ષ જુની છે અને એ વીસ્તારમાં રહેતા એકેએક માણસ માટે એની દુકાન જાણીતી છે. પરંતુ શેખર જે ગુપ્ત સેવા કરે છે તે બધા જાણતા નથી.

 

“હું તો એક સાદો-સીધો માણસ છું. નાની સરખી સખાવત કરવાનું મને ગમે છે, કેમ કે એનાથી મને સુખ મળે છે.” એ ભારપુર્વક કહે છે. શેખર કહે છે એના અભાવગ્રસ્ત દીવસો બાદ હવે એ કંઈક આપી શકે એ સ્થીતીમાં છે. “એવા કેટલાયે માણસો છે, જેમની પાસે પુશ્કળ પૈસો છે, પરંતુ ક્યાં તો તેમની પાસે બીજાને મદદ કરવાનો સમય નથી કે તેમની એવી વૃત્તી નથી. પ્રભુ પોતાની રીતે આપણને સંપત્તી આપે છે અને આપણે બીજાને મદદ કરવા આપણી રીત શોધી લઈએ છીએ.” એ કહે છે. જુદી જુદી સ્કુલના વીદ્યાર્થીઓ સાંજે એની દુકાન આગળ ભેગા થાય છે. મોટાભાગે એમને નોટબુક, પેન, પુસ્તકો વગેરેની જરુરીયાત હોય છે. “એમને જરુરી વસ્તુઓ હું લખી લઉં છું અને પછી લાવી દઉં.” શેખર કદી રોકડા પૈસા આપતો નથી, પણ જોઈતી વસ્તુઓ લાવી આપે છે. સ્કુલની નવી ટર્મ શરુ થતાં કેટલાંયે ગરીબ માબાપ મદદ માટે શેખર પાસે આવે છે. નમ્ર અને ઓછાબોલો શેખર કદી કોઈને નીરાશ કરતો નથી. તેમને સ્કુલબેગ, યુનીફોર્મ, લંચબોક્ષ, પાણીની બોટલ વગેરે લાવી આપી મદદ કરે છે.

 

દુકાનની કમાણી ત્રણ ભાઈઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે. સખાવતમાં શેખર કેટલા પૈસા વાપરે છે તેનો એ હીસાબ રાખતો નથી. “મારી પાસે જે છે તેનાથી મને સંતોષ છે, અને એનાથી ઓછામાં પણ મને ચાલી શકે. મને વધુની જરુર નથી. વધારેને હું શું કરું?” એ પુછે છે. એ બતાવે છે કે તમારી પાસે બીજાને મદદ કરવાની લાગણી માત્ર હોવી જોઈએ.

 

 

ચોકલેટ

January 14, 2016

ચોકલેટ

(બ્લોગ પર તા. 14-1-2016 )

(નોંધ: આ લેખ વાંચવાની શરુઆતથી જ કોઈ નીર્ણય પર આવશો નહીં, લેખ પુરો વાંચવા વીનંતી.)

હાલમાં થયેલાં સંશોધનો અનુસાર ચોકલેટમાં રહેલાં અમુક તત્ત્વો હૃદયની બીમારીથી બચાવે છે. સંશોધકો કહે છે કે ચોકલેટ ખાવાથી મગજમાં એન્ડર્ફીન નામનો પદાર્થ ઉત્તપન્ન થાય છે જે દર્દશામક તરીકે કામ કરે છે. વળી ચોકલેટ ખાવાથી ભુખ ઉઘડે છે, છતાં વજન વધતું નથી. ચોકલેટમાંની ખાંડ સ્ટ્રેસ ઓછો કરવામાં મદદ કરી શકે અને એની મગજ પર શાતાદાયક તથા દર્દનાશક તરીકે પણ અસર અનુભવી શકાય.

ચોકલેટથી ત્વચાની કોઈ સમસ્યા થવાની શક્યતા નથી. એનો બીજો મહત્ત્વનો લાભ તો માથાના સખત દુખાવા(માઈગ્રેન) સામે રક્ષણ મળે તે છે. હા, એ ખરું કે એનું વધુ પડતું સેવન કરવું ન જોઈએ. જો પ્રમાણસર ખાવામાં આવે તો આયુષ્યમાં લગભગ એક વર્ષનો ઉમેરો થઈ શકે એવું સંશોધકોનું તારણ છે. ચોકલેટ હૃદયરોગના જોખમમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.

પણ આ સંશોધનો કેટલાંક વીશ્વાસપાત્ર ગણી શકાય?

બારીકાઈથી નીરીક્ષણ કરતાં ખબર પડશે કે જે સંશોધનો ચોકલેટ બનાવતી કંપનીઓની આર્થીક સહાય લઈને કરવામાં આવ્યાં છે તેને તો બાકાત જ કરી દેવાં પડે. બાકી રહેલાં સંશધનોનાં પરીણામો વીરોધાભાસી જોવામાં આવે છે. અપેક્ષા મુજબ કોકોમાં રહેલાં અમુક તત્ત્વો સ્વતંત્રપણે અમુક પ્રકારનો સ્વાસ્થ્ય લાભ કરતાં જણાયાં છે. આહાર બાબતનાં સંશોધનોમાં સામાન્ય રીતે આહારના ઘટકોને અલગ અલગ તપાસવામાં આવે છે, પણ એ ઘટકો કંઈ આપણે ખોરાક લઈએ ત્યારે એકલાં-અટુલાં નથી હોતાં. એની સાથે બીજા વધુ જટીલ પદાર્થો પણ ખાવામાં આવતા હોય છે. કોકોના સંશોધનમાં કેટલાંક પરીણામો અનુકુળ આવ્યાં હતાં કેમ કે બીજાં ઘટકો જે કોકોના પ્રભાવક ઘટકની અસર નાબુદ કરે તે મોજુદ ન હતાં.

જો આપણે શુદ્ધ કોકો જ વાપરીએ તો આપણને કોકોના કેટલાક ગુણકારી લાભ મળી શકે. જેમ કે બ્લડપ્રેશર કે ડાયાબીટીસમાં ફાયદો. પરંતુ મોટા ભાગના લોકો તો ચોકલેટના રુપમાં કોકોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાં સ્વાસ્થ્યને હાનીકરાક એવાં વધારાની ખાંડ, કોર્ન સીરપ, દુધની મલાઈ, થીજાવેલાં તેલ વગેરે પણ હોય છે. ખરેખર એમાં કોકોનું પ્રમાણ તો ૨૦%થી પણ ઓછું હોય છે. આમ ચોકલેટ સ્વાસ્થ્યને લાભકારક હોય છે એમ કહેવું બરાબર નથી.

ખાંડ દર્દશામક હોવાનો જે દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે શંકાસ્પદ છે. એ ભ્રમ શીશુઓને ઈન્જેક્શન આપતાં પહેલાં સુક્રોઝનું પ્રવાહી આપવાથી એમને ઓછું દર્દ થાય છે એ અનુભવના આધારે પેદા થયો છે. પણ ખાંડ કંઈ દાંતના દુખાવામાં કે માથાના દુખાવા વખતે દર્દશામકની જગ્યા લઈ શકે? મને નથી લાગતું. કોકો અને ખાંડથી ખીલ કે ચામડીના અન્ય વીકાર થતા નહીં હોય પણ ચોકલેટમાંની ખાંડ તો જો કોઈને ખીલ કે ચામડીની અન્ય સમસ્યા હોય તેને વધુ બદતર બનાવે એમાં કોઈ શંકા નથી. પ્લેસીબો ગોળી વડે પ્રયોગ કરતાં માલમ પડ્યું છે કે ખરેખર તો ચોકલેટમાંનાં કેફીન અને થીયોબ્રોમાઈડ જેવાં રસાયણો માઈગ્રેન જેવો માથાનો દુખાવો પેદા કરે છે, કેમ કે આ રસાયણો મગજમાં પહોંચતા લોહીને અસ્તવ્યસ્ત કરી દે છે. મધ્યમસર ચોકલેટનું સેવન કરવાથી આયુષ્યમાં વધારો થાય છે એ કથન તો ખરેખર સંશોધન કરનારા પોતાને ઠીક લાગે તે ગમે તેને સાબીત કરવા આંકડાઓ સાથે કેવી રમત ખેલે છે તેનું બહુ જ રસદાયક ઉદાહરણ છે.

ચોકલેટનો વ્યવસાય કરનારા સંશોધન કરનારાઓની પાસે એમને જે પરીણામ જોઈતું હોય તે લાવી આપવા માટે સંશોધન કરાવે છે. પછી એ લોકો સમાચાર માધ્યમો દ્વારા અને ચોકલેટ વેચનારા સ્ટોરોમાં ચોપાનીયાં ચોડી “ચોકલેટ સ્વાસ્થ્ય માટે લાભકારક છે” એવો પ્રચાર કરે છે, જેને સાયન્સ સાથે કે સત્ય – તથ્ય સાથે નાહવા નીચોવવાનો કોઈ સંબંધ હોતો નથી. એમ તો તમાકુની પણ આંતરડાના ચાંદા પર અને પાર્કીન્સન પર સારી અસર થતી હોવાનું માલમ પડ્યું છે, એટલે શું ધુમ્રપાન કરવાની સલાહ આપી શકાય?

પોષણની દષ્ટીથી જોઈએ તો ચોકલેટ આઈસક્રીમ કે ડોનટ જેવો જ નકામો – જન્ક આહાર છે. જો એનું વધુ પ્રમાણમાં સતત સેવન કરવામાં આવે તો એ એટલો જ નુકસાનકારક અને વજન વધારનાર છે. કોઈ કોઈ વાર એનો થોડા પ્રમાણમાં આનંદ માણવાની કોઈ ના નહીં, પણ જો આહારનીષ્ણાતો સ્વાસ્થ્યલાભ માટે ચોકલેટ ખાવાનું કહેતા હોય તો તેમના સંશોધન વીશ્વાસપાત્ર કહી શકાય નહીં. ખાસ કરીને જ્યારે ડાયાબીટીસ અને વધુ પડતા વજનની સમસ્યા વીશ્વવ્યાપી અને કાબુ બહાર જઈ રહી છે ત્યારે.

ડાર્ક ચોકલેટમાં ચરબી તરીકે માત્ર કોકો બટર જ હોય છે, દુધ કે બીજી કોઈ ચરબી હોતી નથી. એટલે કે એમાં વધારાની ઉમેરેલી ચરબી નથી હોતી પણ કોકોમાં રહેલી કુદરતી ચરબી હોય છે, જે વજન વધારવામાં બહુ ભાગ ભજવતી નથી. પણ જો ચોકલેટમાં ફુલક્રીમ મીલ્ક હોય કે બીજી કોઈ ચરબી ઉમેરવામાં આવી હોય તો તેની હાનીકારક અસર જરુર થશે. હાનીકારક કૉલેસ્ટરોલ ડાર્ક ચોકલેટ ખાવાથી વધતું નથી એવા હરખાવા જેવા સમાચાર હોવા છતાં એ યાદ રાખવું જોઈએ કે ડાર્ક ચોકલેટ પણ કૅલરીથી ભારોભાર લદાયેલો ખોરાક છે. આથી એનાથી હાર્ટઍટેકનું જોખમ નહીં હોય તો પણ શરીરમાં વધારાની કૅલરી પ્રવેશે છે તેનું ધ્યાન રાખવું જરુરી છે.

વળી ચોકલેટમાં મુખ્ય નંબર વન ઘટક ખાંડ હોય છે. ચરબી કરતાં ખાંડ સ્વાસ્થ્ય માટે ખુબ જ વધુ હાનીકારક છે. ખાંડને લીધે થતી બીમારીઓ ઘણી બધી છે. થોડાં નામો જોઈએ. હૃદયરોગ, ડાયાબીટીસ, મનોરોગ, સોજા, દાંતનો સડો, બ્લડકેન્સર, વધુ પડતું વજન, રોગપ્રતીકારક શક્તીમાં અવરોધ વગેરે વગેરે. આ યાદી ઘણી લાંબી છે. આથી ખાંડનું સેવન કરતાં પહેલાં સાવચેત થઈ જજો. ખોટા પ્રચારની ભ્રમણામાં ફસાશો નહીં.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 318 other followers