આરોગ્ય ટુચકા 290  કસરત પહેલાં વૉર્મીંગ અપ

ડિસેમ્બર 9, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 290  કસરત પહેલાં વૉર્મીંગ અપ: વૉર્મીંગથી શ્વાસોચ્છ્વાસ, લોહીનું પરીભ્રમણ અને શરીરનું ઉષ્ણતામાન વધે છે. સ્નાયુબંધ (tendon) તથા સ્નાયુઓ ખેંચાય છે. એનાથી શરીર ભારે કસરત માટે તૈયાર થાય છે. અને શરીરને આંતરીક ઈજા થવાની શક્યતા ઘટે છે. વૉર્મીંગ અપ કર્યા સીવાય એરોબીક કસરત કરવી અત્યંત ખતરનાક છે. શીયાળામાં રક્તવાહીનીઓ સંકોચાયેલી હોય છે, ત્યારે તો લોહીના પરીભ્રમણમાં વધુ મુશ્કેલી સર્જાય છે. વૉર્મીંગ માટે ૩થી ૫ મીનીટનો સમય લેવો. એમાં કમરેથી આગળ-પાછળ તથા બાજુએ નમવું કે બીજી ઘણી હળવી કસરતો કરી શકાય.

Advertisements

આરોગ્ય ટુચકા 289 ચાલવાની કસરત

ડિસેમ્બર 4, 2018

ચેતવણી: કસરત યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તે મુજબની જ કરવી. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 289  ચાલવાની કસરત: કસરતો બે જાતની હોય છેઃ એરોબીક(ડાયનામીક) અને આઈસોમેટ્રીક. જે કસરત તાલબદ્ધ અને વારે વારે કરવાની હોય, જેમાં હલનચલન કરવાનું હોય, મોટા સ્નાયુઓનો ઉપયોગ કરવાનો હોય અને જેમાં લોહીનું પરીભ્રમણ સુધરતું હોય તે કસરત એરોબીક કહેવાય છે. તેમાં ચાલવું, જોગીંગ, સાઈકલ ચલાવવી, રોલરસ્કેટીંગ, તરવું તેમ જ સક્રીય રમતો જેમાં સારા એવા પ્રમાણમાં શારીરીક મહેનત પડતી હોય તેનો સમાવેશ થાય છે. આ કસરતો યોગ્ય સમય સુધી કરવાથી હૃદય અને ફેફસાંની ક્ષમતામાં વધારો કરે છે, તેથી તેને એરોબીક કહે છે. આઈસોમેટ્રીક કસરતોમાં વેઈટલીફ્ટીંગ જેવી કસરતો આવે છે. આ કસરતો સ્નાયુઓને મજબુત બનાવે છે પણ હૃદય-ફેફસાંની ક્ષમતામાં ભાગ્યે જ સુધારો કરે છે.

એરોબીક કસરતોમાં ચાલવું એ કસરત શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

ચાલતી વખતે માથું ટટ્ટાર, પીઠ સીધી અને પેટ સપાટ રહેવું જોઈએ. બંને હાથને બાજુ પર છુટથી ઝુલવા દેવા. ઝડપી ચાલથી લાંબાં પણ આરામદાયી પગલાં ભરવાં. લાંબાં ડગલાં ભરવાથી વધુ શ્રમ થાય છે, અને અંતર ઝડપથી કપાય છે. પણ અંતર કાપવા તાણ અનુભવવી ન જોઈએ. ઝડપથી ચાલતાં આગળથી સહેજ નમીને ચાલવું. ઉંડા શ્વાસ લો. ચાલતી વખતે વાતચીત કરવી ન જોઈએ. પગ ઢસડતાં નહીં, પણ પગ ઉપાડીને ચાલવું. લટાર મારવા નીકળવું કે બજારમાં ખરીદી કરવા ગયા હોઈએ ત્યારે ચાલવું તે એરોબીક વ્યાયામ નથી.

આરોગ્ય ટુચકા 288 સુરણ

નવેમ્બર 29, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 288  સુરણ: સુરણ ઉત્તમ કંદશાક છે. એની બે જાત છે, લાલ એટલે જંગલી, જે તીવ્ર હોય છે અને ખાવાથી ખરજ ઉપડે છે. બીજું સફેદ જે સ્વાદમાં મીઠું હોય છે. ખાવામાં સફેદ સુરણ વપરાય છે, જ્યારે ઔષધમાં લાલ સુરણ વીશેષ ગુણપ્રદ છે.

સુરણનો મુખ્ય ગુણ દીપન અને પાચન કરવાનો છે, આથી આંતરડાના દર્દ પર એનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે- ખાસ કરીને અજીર્ણ, મંદાગ્ની અને આમદોષમાં. સુરણ સાચી ભુખ લગાડે છે અને ખોરકમાંથી છુટા પડેલા પોષક રસોનું શોષણ કરીને શક્તીમાં પરીવર્તન કરે છે. ઉપરોક્ત અજીર્ણ, મંદાગ્ની અને આમદોષની તકલીફમાંથી મુક્તી મેળવવા થોડો વખત સામાન્ય ખોરાક બંધ કરીને માત્ર સુરણનું શાક અને ખાટાંમીઠાં ફળો પર રહેવું જોઈએ.

સુરણ કૃમીઘ્ન પણ છે.

આરોગ્ય ટુચકા 287 ચણા

નવેમ્બર 26, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 287  ચણા: ચણા તુરા અને રુક્ષ છે. પલાળેલા ચણા ઠંડક આપે છે. આથી એનાથી વાયુપ્રકોપ થાય છે. આ વાયુને શાંત કરવા માટે રુક્ષથી વીરુદ્ધનો ગુણ સ્નેહન એટલે તેલ-ઘી લેવાં જરૂરી છે. દાળીયા ખાંડી લોટ બનાવીને એમાં જરુર પુરતાં ઘી અને ગોળ નાખી ખાવાથી શરીરને જરુરી કેલ્શ્યમ મળે છે.

ચણા રુક્ષ હોવાથી કફ દુર કરે છે. એમાં શરીરને જરુરી ખનીજ તત્ત્વો પણ સારા પ્રમાણમાં હોય છે. ચણાની દાળને રાત્રે પલાળી રાખી સવારે થોડી સાકર નાખી ખુબ ચાવીને ખાવાથી શક્તી મળે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 286 આદુ

નવેમ્બર 20, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 286  આદુ: આદુ પાચકરસનું કામ કરે છે, આથી એ આમ, ઝાડાની ચીકાશ, ગૅસ, અપચો, શરદી, કફ અને શ્વાસ(દમ) જેવા રોગોની સાત્ત્વીક તથા નીર્મળ ચીકીત્સા છે. નીયમીત આદુ લેવાથી ફરીથી આમ થતો નથી. ભોજન પહેલાં આદુનો રસ પીવો કે આદુની કાતરી ખાવી. આદુનો રસ તીક્ષ્ણ છે એટલે ગળામાં બાઝેલો કફ તરત જ છુટો પાડે છે. કોથમીર, આદુ, મીઠું, મરચું અને લસણની ચટણી ખાવાથી પાચનની કોઈ તકલીફ રહેતી નથી. વર્ષો જુની શરદીમાં પણ આદુ ખુબ લાભકારક છે. આમ છતાં ગરમ-પીત્ત પ્રકૃતી હોય તો એનો ઉપયોગ પોતાને અનુકુળ હોય તે પ્રમાણમાં જ કરવો.

આરોગ્ય ટુચકા 285  એસ્પીરીનના અન્ય 10 ઉપયોગો

નવેમ્બર 17, 2018

આ પ્રયોગો પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. મેં પોતે અમલમાં મુકી આ માહીતીની ખાતરી કરી નથી તેની નોંધ લેવા વીનંતી.

આરોગ્ય ટુચકા 285  એસ્પીરીનના અન્ય 10 ઉપયોગો:

નોંધ: જેના પર કોઈ પણ પ્રકારનું પડ ચડાવવામાં આવ્યું ન હોય તે જ એસ્પીરીનનો નીચેની બાબતોમાં ઉપયોગ કરવાનો હોય છે.

  1. ચહેરા પરના ખીલ દુર કરવા: 3-4 એસ્પીરીનનું ચુર્ણ કરી લીંબુના રસમાં પેસ્ટ બનાવો. આ પેસ્ટ ચહેરા પર લગાવી પંદરેક મીનીટ સુધી રહેવા દઈ ચહેરો પાણીથી ધોઈને સ્વચ્છ કરો. ખીલ સારા ન થાય ત્યાં સુધી આ ઉપચાર કરતા રહો.
  2. વાળ દુરસ્ત કરવા માટે: 10 એસ્પીરીનને એક કપ હુંફાળા પાણીમાં ઓગાળો. આ મીશ્રણને ચોખ્ખા વાળમાં લગાવી પંદરેક મીનીટ રહેવા દો. આ પછી વાળ ધોઈ કાઢતાં એ ચમકદાર થઈ જશે.
  3. કપડાં પર પડેલા પરસેવાના ડાઘ દુર કરવા: કપડાં પરના પરસેવાના ડાઘા દુર કરવા બહુ મુશ્કેલ હોય છે. પણ એમાં એસ્પીરીન અકસીર છે. થોડી એસ્પીરીન હુંફાળા પાણીમાં ઓગાળો. એને પરસેવાના ડાઘા પર લગાવી આખી રાત રહેવા દઈ બીજે દીવસે ધોવાથી ડાઘા જતા રહેશે.
  4. ફુલોને વધુ સમય તાજાં રાખવા: ફ્લાવરવાઝના પાણીમાં થોડી એસ્પીરીન ઓગાળી દેવાથી ફુલ લાંબા સમય સુધી તાજાં રહે છે.
  5. મચ્છરના ડંખ પર: માખી-મચ્છર કરડ્યાં હોય અને ખંજવાળ આવતી હોય તો એકાદ મોટી ચમચી જેટલા પાણીમાં એસપીરીન ભીજવી ડંખ પર દસેક મીનીટ મુકી રાખવાથી ખંજવાળ, દુખાવો, સોજો બધું જ સારું થઈ જશે.
  6. ઉંદરી: ઉંદરીને લીધે માથાના વાળ ખરવાની સમસ્યામાં બે એસ્પીરીનનું ચુર્ણ વાળ ધોવાના શેમ્પુમાં મીક્સ કરીને વાળ ધોવાથી એ સમસ્યા દુર થશે.
  7. સાબુના ડાઘા: સીન્કમાં પડેલા સબુના ડાઘા દુર કરવા માટે થોડી એસ્પીરીનનું ચુર્ણ સીન્ક ધોવાના પ્રવાહીમાં મીક્સ કરીને ડાઘા પર લગાડી અર્ધો કલાક રહેવા દઈ પછી ધોવાથી સરળતાથી ડાઘા નીકળી જશે.
  8. પગની કણી-કપાસીની સમસ્યા: પગની કણી દુર કરવા જેના પર કોઈ પડ ચડાવેલું ન હોય તેવી 7 એસ્પીરીનનું ચુર્ણ કરી એક ચમચી લીંબુના રસમાં પેસ્ટ બનાવો. પગના તળીયા પર આ પેસ્ટ લગાવીને ગરમ કપડું લપેટી દો. એને દસેક મીનીટ સુધી રહેવા દઈ ધોઈ કાઢવાથી કપાસીની સમસ્યાથી છુટકારો મળશે.
  9. ચહેરાની સુંદરતા વધારવા: ત્રણ ચમચા દહીં અને એક ચમચો મધ લઈ તેમાં સાત એસ્પીરીનનું ચુર્ણ મીક્સ કરો. એને ચહેરા પર લગાવી 15 મીનીટ સુધી રહેવા દઈ ચહેરો ધોઈ નાખો.
  10. કારની બેટરી સજીવન કરવી: રસ્તામાં અચાનક કારની બેટરી ડેડ થઈ જાય તો બે એસ્પીરીન બેટરીમાં નાખતાં એમાંના સેલીસેલીક એસીડની સલ્ફ્યુરીક એસીડ સાથે પ્રતીક્રીયા થતાં બેટરી થોડો વખત ચાલી શકે તેટલી ચાર્જ થશે, જેથી તમે નજીકના સર્વીસ સ્ટેશન પહોંચી શકો.

આરોગ્ય ટુચકા 284 ઈન્દ્રીઓ

નવેમ્બર 9, 2018

આરોગ્ય ટુચકા 284   ઈન્દ્રીઓ: (ક્યાંકથી મળેલું) જે લોકો દૃષ્ટીનું વરદાન પામ્યાં છે એમને માટે એક સુચન : આવતી કાલે અંધાપો આવવાનો છે એમ માનીને તમારાં નેત્રોનો ઉપયોગ કરજો. અને, અન્ય ઇન્દ્રીયોની બાબતમાં પણ એવું જ કરજો : ગીતો સાંભળજો, પંખીગાન સુણજો, અનેક વાદ્યોના લહેરાતા સમુહ-સ્વરોને કાનમાં ભરી લેજો – એમ માનીને કે આવતીકાલે જ તમે શ્રવણેન્દ્રીય ગુમાવવાના છો. દરેક પદાર્થને એમ સમજીને સ્પર્શી લેજો કે તમે સ્પર્શનું સંવેદન ખોઈ બેસવાના છો. હરએક પુષ્પના પરીમલનું પાન એ રીતે કરી લેજો કે જાણે ગંધ તમારા નાસીકાદ્વારે ફરી આવી શકવાની નથી. પ્રીય સ્વાદ માણી લેજો – કદાચ સ્વાદેન્દ્રીય દગો દેવાની હોય. સર્વ ઇન્દ્રીયોને મહત્તમ માણજો, આનંદનો પ્રત્યેક આહ્‌લાદ ગ્રહી લેજો. પ્રકૃતીએ નીર્મેલાં સૌંદર્ય અને આનંદનાં સકલ નીમીત્તો સેવી લેજો, પણ સર્વ ઇન્દ્રીયોમાં ચક્ષુ એ સહુથી વધુ આનંદદાયક છે એવું માનજો.

આરોગ્ય ટુચકા 283. કીચન ટીપ્સ

ઓક્ટોબર 31, 2018

આપને અનુકુળ જણાય તો જ આ ટીપ્સ અજમાવવી. વીપરીત અસર જણાય તો એની જવાબદારી આ માહીતી આપનારની રહેશે નહીં તેની નોંધ લેવા વીનંતી.

આરોગ્ય ટુચકા 283.  કીચન ટીપ્સ: (મને મળેલ એક અંગ્રેજી ઈમેલ પરથી)

  1. સ્ટ્રોબેરીને ફ્રેશ રાખવા માટે એક વાસણમાં પાણી લઈ તેમાં થોડો એપલ સાઈડર વીનેગર નાખો. સ્ટ્રોબેરીના બોક્ષનું ઢાંકણ ખોલી આ પાણીમાં એને ઝબોળીને પછી ઢાંકીને ફ્રીજમાં રાખવાથી ઘણા વખત સુધી એ બગડશે નહીં.
  2. બ્રેડને બગડતી અટકાવવા માટે બ્રેડની બેગમાં સેલેરીનો મોટો ટુકડો મુકી રાખવો.
  3. દુધને બગડતું અટકાવવા માટે એની બોટલમાં સહેજ મીઠું (નમક) નાખી બોટલને બરાબર હલાવવી અને પછી ફ્રીજમાં રાખવી. (જો કે આયુર્વેદ મુજબ દુધ અને સીંધવ સીવાયનું મીઠું સાથે લઈ શકાય નહીં, એ વીરોધી આહાર ગણાય છે. આથી માત્ર સીંધવ મીઠું જ વાપરવું.)
  4. કેળાંને બગડતાં અટકાવવા માટે એની લુમના ડીચા પર પ્લાસ્ટીક વીંટાળી ડીચાને પુરેપુરું ઢાંકી દેવું.
  5. ભાજીનાં પાંદડાંને કીચન ટાઉલમાં વીંટાળી કન્ટેનરમાં ઢાંકીને ફ્રીજમાં રાખવાથી લાંબા સમય સુધી ફ્રેશ રહે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 282.  એલર્જીનાં ચકામાનો એક ઉપાય

ઓક્ટોબર 29, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 282.  એલર્જીનાં ચકામાનો એક ઉપાય: એલર્જીનાં ચકામા જેને થાય તેને આખી રાત ઉંઘવા ન દે તેવો ત્રાસ થાય છે. સાંજ પછી શરીર પર ચકામા ઉપસી આવે. ખુજલી પ્રબળ વેગથી આવે. એમાં મીઠાઈ, નમક અને ખટાશ સંપુર્ણ બંધ કરવી. ચારોળીના દાણા પાણીમાં લસોટીને ચામડી પર ચકામા નીકળે ત્યારે તેના પર લેપ કરવો.

આયુર્વેદમાં આ રોગને ‘ઉદર્દ’ કહેવામાં અવે છે. ચકામા ઉપસે તે વચ્ચેના ભાગમાં દબાયેલાં હોય છે અને તેની કીનારી ઉપસેલી હોય છે. ઉપર મુજબના ઉપચારથી સાતેક દીવસમાં ફેર પડવાની શક્યતા છે. એકાદ માસ સુધી ઉપર નીર્દેશેલ પરેજી અવશ્ય પાળવી, અને જ્યાં સુધી ચકામા સંપુર્ણ નાબુદ થયેલાં ન લાગે ત્યાં સુધી પરેજી સહીત ચારોળીનો લેપ કરવાનું ચાલુ રાખવું.

આરોગ્ય ટુચકા 281 ખાંડ

ઓક્ટોબર 26, 2018

ચેતવણી: ઉપચારો યોગ્ય આરોગ્ય ચીકીત્સકની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ પોતાની જવાબદારી પર પોતાને અનુકુળ હોય તો જ કરવા. આ માહીતી માત્ર શૈક્ષણીક હેતુસર આપવામાં આવે છે.

આરોગ્ય ટુચકા 281  ખાંડ: એક પુસ્તક છે, “કદી માંદા નહીં પડો” જે એક અમેરીકન ડૉક્ટરે લખ્યું છે. એમાં એમનું કહેવું છે કે માંદગીનું મુખ્ય કારણ ખાંડ છે. આહારમાંથી ખાંડને સંપુર્ણપણે વીદાય આપવામાં આવે તો કોઈ પણ રોગ થવાની શક્યતા રહેતી નથી. ખાંડને લીધે આપણી રોગપ્રતીકારક શક્તી નષ્ટ થઈ જાય છે.

માત્ર એક ચમચી ખાંડ આહારમાં લેવામાં આવે તો તેને લીધે 6થી 8 કલાક સુધી આપણા શરીરમાં ચાલતી જૈવીક રાસાયણીક પ્રક્રીયા ખોરવાઈ જાય છે, અને માત્ર બે કલાકમાં જ રોગપ્રતીકારક શક્તી 20% જેટલી નબળી પડી જાય છે. શરીરનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે જૈવીક રાસાયણીક પ્રક્રીયા યોગ્ય રીતે ચાલવી જોઈએ. એનાથી રોગપ્રતીકારક શક્તી જળવાઈ રહે છે. અને આપણે રોગમાં સપડાતા નથી.