સ્મૃતીભ્રંશ (Alzheimer)

એપ્રિલ 25, 2017

સ્મૃતીભ્રંશ (Alzheimer)

પીયુષભાઈના ઈમેલમાંથી. અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતીમાં -ગાંડાભાઈ

બ્લોગ પર તા.

ભારતમાં સ્મૃતીભ્રંશ રોગ સામેના પ્રતીકારનું રહસ્ય

સ્મૃતીભ્રંશ રોગ(Alzheimer deceases)થી ભારત કરતાં અમેરીકામાં મૃત્યુ થવાની શક્યતા લગભગ 100 ગણી વધુ હોય છે.

એનું કારણ શું હશે?

કહેવાય છે કે આખી દુનીયામાં ડૉક્ટરી સારવાર સૌથી સારામાં સારી અમેરીકામાં છે. અમેરીકામાં અતી આધુનીક પદ્ધતીએ રોગોનું નીદાન કરી શકાય છે, દવાઓ છેલ્લામાં છેલ્લી શોધ અનુસાર મળે છે, સતત થતી શોધોનો લાભ મળે છે. ભારતમાં ઘણા લોકો દારુણ ગરીબાઈમાં જીવે છે. તેઓ ડૉક્ટરને ત્યાં ભાગ્યે જ જઈ શકે છે. એમનું માનસીક સ્વાસ્થ્ય ધનવાન અમેરીકન કરતાં સારું કેવી રીતે હોય છે? સંશોધકોના એક ગૃપને લાગે છે કે એનો ઉત્તર એમની પાસે છે. એ છે સૈકાઓથી એમનો પરંપરાગત આહાર.

ભારતમાં સ્મૃતીભ્રંશનો પ્રતીકાર કરનાર એ રહસ્ય યાદશક્તીને નબળી પડતી અટકાવે છે. આ બાબતમાં આધુનીક ડૉક્ટરી દવા બનાવનારી કંપનીઓ સફળતા મેળવી શકી નથી.

એ છે એક તેજાનાની વસ્તુ, મસાલાની એક ચીજ. એ તમારા રસોડામાં જ હોય છે, પણ ઘણા લોકો (અમેરીકામાં) એનો બહુ ઉપયોગ કરતા હોતા નથી.

તાજેતરના અભ્યાસમાં માલમ પડ્યું છે કે હળદર (કે હલદી) સ્મૃતીભ્રંશ સામે એક બહુ જ શક્તીશાળી શસ્ત્ર છે. હળદર વડે રસોઈને પીળો રંગ મળે છે. હળદરમાં કર્ક્યુમીન નામે એક તત્ત્વ હોય છે. એ બહુ જ શક્તીશાળી એન્ટી ઑક્સીડન્ટ છે અને એ સોજો તેમ જ દુખાવો મટાડે છે. (મારા અનુભવમાં હળદર રુઝ લાવવામાં પણ અકસીર છે. -ગાંડાભાઈ)

એક અભ્યાસ દરમીયાન દર્દીઓને દરરોજ 764 મીલીગ્રામ હળદરનો પાવડર ટીકડીના રુપમાં 12 અઠવાડીયાં સુધી આપવામાં આવ્યો હતો. એનાથી તેમને 100 મીલીગ્રામ જેટલું કર્ક્યુમીન મળતું હતું. સંશોધકો કહે છે કે દર્દીઓને એનાથી ગણનાપાત્ર ફાયદો થયો હતો. તેમનાં લક્ષણો સુધર્યાં અને સારવાર કરનાર લોકો પરનું દબાણ હળવું થયું. વળી હળદર લાંબા સમય સુધી લાભ પહોંચાડતી રહે છે. એક વર્ષ પછી પણ દર્દીઓએ પાછી મેળવેલી યાદશક્તી અકબંધ રહે છે.

આ અભ્યાસનું તારણ બતાવે છે કે હળદરથી દર્દીનું જીવન તથા રોબરોજની પ્રવૃત્તી ઘણી સુધરી જાય છે.

સંશોધકોનું કહેવું છે કે મગજના જ્ઞાનકોષોને જે એક પ્રકારનું ચીકાશવાળું પ્રોટીન નુકસાન કરે છે તે પ્રોટીનને હળદર દબાવી દે છે. આ પ્રોટીન ચીત્તભ્રંશ માટે મહદ અંશે જવાબદાર છે. હળદર સ્મૃતીભ્રંશ માટે જવાબદાર જ્ઞાનતંતુના સોજાને પણ કંઈક અંશે દુર કરે છે.

આહારમાં હળદર મળતી રહે એ માટે સારામાં સારો ઉપાય તો તમે બને તેટલો વધુ ઉપયોગ મસાલાવાળી વાનગી (curry dish)નો સ્વાદ માણતા થઈ જાઓ એ જ છે. જો કે ભારતના લોકોની જેમ તમે (અમેરીકન લોકો) કદાચ રોજે રોજ તો મસાલા વાપરવાનું પસંદ નહીં પણ કરે.

તો બીજો ઉપાય છે હળદર/કર્ક્યુમીનની ટેબ્લેટ લેવી, જેનાથી મગજને સ્વસ્થ બનાવવાનો લાભ મળી શકે. સવાર, બપોર, સાંજ દરરોજ 400-600 મીલીગ્રામ અથવા એ દવાના લેબલ પર જણાવ્યા મુજબ દવા લેવી. જે ટેબ્લેટમાં કાળાં મરી અથવા લાંબી પીપર ઉમેરેલી હોય તે લેવી, કેમ કે એ અભીશોષણમાં સારી મદદ કરે છે.

બ્રોકલીમાં પણ એક પ્રકારનું એન્ટી ઑક્સીડન્ટ શોધાયું છે જે મગજના કોષોને નુકસાન થતું રોકે છે.

Good Health,
Angela Salerno
Publisher, INH Health Watch

References Available Here.

 

દરેક પતીદેવે ધ્યાનપુર્વક વાંચવું

એપ્રિલ 16, 2017

દરેક પતીદેવે ધ્યાનપુર્વક વાંચવું

બી.જે. મિસ્ત્રીના ઈમેલમાંથી

બ્લોગ પર તા. 16-4-2017

એક યુવક બગીચામાં બહુ જ ગુસ્સામાં બેઠો હતો. બાજુમાં જ એક વડીલ બેઠા હતા. એમણે આ યુવકને પુછ્યું,

“શું થયું છે બેટા? કેમ આટલો બધો દુખી છે?”

યુવકે ગુસ્સામાં પોતાની પત્નીની ભુલ બતાવવાનું શરુ કર્યું.

વડીલે મલકાતાં મલકાતાં યુવકને પુછ્યું,

“બેટા, તમે મને કહેશો કે તમારો ધોબી કોણ છે?”

યુવકે આશ્ચર્ય પામી પુછ્યું, “ કાકા, તમારો મતલબ?”

વડીલે કહ્યું, “તમારાં મેલાં કપડાં કોણ ધુએ છે?”

યુવકે કહ્યું, “મારી પત્ની.”

વડીલે પુછ્યું, “તમારો રસોયો કોણ છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ: “તમારા કુટુંબ-કબીલાની અને ઘરવખરીની કાળજી કોણ લે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “કોઈ મહેમાન આવે તો એની સરભરા કોણ કરે છે?”

યુવક: “મારી પત્ની.”

વડીલ : “તારા સુખદુખમાં તને કોણ સાથ આપે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “પોતાનાં માબાપનું ઘર છોડીને જીદંગીભર તમારી સાથે કોણ આવ્યું છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “માંદગીમાં તમારી સેવા કોણ કરે છે, તમારું ધ્યાન કોણ રાખે છે?”

યુવક : “મારી પત્ની.”

વડીલ : “બીજી એક વાત, તમારી પત્ની આટઆટલું કામ કરે છે, બધાંનું ધ્યાન રાખે છે, શું એણે કદી આ બધાં માટે તમારી પાસેથી પૈસા લીધા છે?”

યુવક : “ના,  કદી નહીં.”

છેવટે વડીલે કહ્યું, “પત્નીની એક જ ખામી તમારી નજરમાં આવી ગઈ, પરંતુ એની આટલી બધી ખુબીઓ કદી તમને દેખાઈ જ નહીં! પત્ની ઈશ્વરે આપેલી એક સ્પેશ્યલ ભેટ છે, આથી એની ઉપયોગીતાને જાણો. અને એની કાળજી લો.

 

બજારુ આહારના ઘટકો

એપ્રિલ 7, 2017

બજારુ આહારના ઘટકો

મને 15-6-2015ના રોજ મળેલી અંગ્રેજી ઈમેલમાંથી

બ્લોગ પર તા. 7-4-2017

શાકાહારી તેમજ આરોગ્યની કાળજી રાખનારા લોકો માટે અગત્યની માહીતી

કીટકેટ ચોકલેટ બનાવનાર કંપની જણાવે છે કે એમાં ગાયના માંસમાંથી બનાવેલ રસ હોય છે.

સમાચાર માધ્યમોએ તમને કદી જણાવ્યું છે કે ચેન્નાઈ હાઈકોર્ટ કેસમાં “ફેર એન્ડ લવ્લી” કંપનીએ કબુલ્યું હતું કે ક્રીમમાં ડુક્કરની ચરબી તેલના રુપમાં હોય છે.

સમાચાર માધ્યમ આપણને કદી જણાવતાં નથી કે યુરોપના કેટલા દેશોમાં વીક્સ પર પ્રતીબંધ છે. ત્યાં એને ધીમું ઝેર ગણવામાં આવે છે. પણ આપણા દેશમાં તો આખો દહાડો ટી.વી. પર એની જાહેરાત જોવામાં આવે છે!!

સમાચાર માધ્યમ આપણને કદી જણાવતાં નથી કે લાઈફબોય નહાવાનો કે હાથ ધોવાનો સાબુ પણ નથી! પરંતુ પ્રાણીઓ માટેનો કાર્બોલીક સાબુ છે. યુરોપમાં એ કુતરાં માટે વાપરવામાં આવે છે! અને આપણા દેશમાં એ લાખો લોકો નહાવાના સાબુ તરીકે વાપરે છે!!

સમાચાર માધ્યમો આપણને કદી કહેતાં નથી કે કોક, પેપ્સી ખરેખર ટોયલેટ ક્લીનર જેવાં છે! એ સીદ્ધ થયું છે કે એમાં ૨૧ પ્રકારનાં અલગ અલગ ઝેરી પદાર્થો હોય છે!! અને ભારતીય પાર્લામેન્ટની કેન્ટીનમાં એના વેચવા પર પ્રતીબંધ છે. પરંતુ આખા દેશમાં એ વેચાય છે!!!

સમાચાર માધ્યમોએ આપણને કદી કહ્યું નથી કે બુસ્ટ, કોમ્પલેન, હોરલીક્સ, મોલ્ટોવા, પ્રોટીન-એક્સ વગેરે હેલ્થ ટોનીકનું દીલ્હીની લેબોરેટરીમાં (જે ભારતમાં સૌથી મોટામાં મોટી લેબ છે) પરીક્ષણ કરવમાં આવ્યું છે. અને આ બધાં હેલ્થ ટોનીક મગફળીમાંથી તેલ કાઢી લીધા બાદ વધેલા કુચામાંથી બનાવવામાં આવે છે, જે ખરેખર પ્રાણીઓ માટેનો ખોળ છે!!

સમાચાર માધ્યમોએ આપણને કદી નથી કહ્યું કે અમીતાભ બચ્ચનના ઓપરેશનમાં એના મોટા આંતરડાને કાપી નાખવું પડ્યું હતું, અને ડોક્ટરોએ એના કારણમાં જણાવ્યું હતું કે આ આંતરડું કોક, પેપ્સી જેવાં પીણા પીવાથી સડી ગયું હતું!! આ પછી અમીતાભ બચ્ચને કોક અને પેપ્સીની જાહેરાત કરવાનું  બંધ કરી દીધું.

જો સમાચાર માધ્યમો પ્રમાણીક હોય તો એ લોકોએ બધી સાચી બાબતોને ખુલ્લી પાડવી જોઈએ.

આજે ઘણા બધા લોકો પીત્ઝા આરોગે છે. પીત્ઝા કંપનીઓ વીશે જરા જોઈએ.

પીત્ઝા હટ, ડોમીનોઝ, કે.એફ.સી., મેક્ડોનાલ્ડ, પીત્ઝા કોર્નર, પાપા જોહ્નસ પીત્ઝા, કેલીફોર્નીઆ પીત્ઝા કીચન, સેલ્સ પીત્ઝા

આ બધી જ અમેરીકન કંપનીઓ છે.

નોંધ: પીત્ઝાને સ્વાદીષ્ટ બનાવવા માટે એમાં ઈ-631 નામનું ઉત્પ્રેરક નાખવામાં આવે છે, જેને ડુક્કરના માંસમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

મીત્રો, જો ખાવાની વસ્તુના પેકેટ પર નીચેના કોડ લખેલ હોય તો તમે શું આરોગો છો તે જાણી લો:

E 322 – ગોમાંસ

E 422 – મદ્યાર્ક (આલ્કોહોલ)

E 442 – મદ્યાર્ક અને રસાયણો (આલ્કોહોલ અને કેમીકલ)

E 471 – ગોમાંસ અને આલ્કોહોલ

E 476 – આલ્કોહોલ

E 481 – ગોમાંસ અને ડુક્કરના માંસનું મીશ્રણ

E 627 – હાનીકારક રસાયણો

E 472 – ગાય, ડુક્કર અને ઘેટાં-બકરાંનાં માંસનું મીશ્રણ

E 631 – ડુક્કરની ચરબી તેલના રુપમાં

આ પ્રકારના કોડ તમને પરદેશની કંપનીઓની પોટેટો ચીપ્સ, બીસ્કીટ, ચુઈંગ ગમ, ટોફી, કુરકુરે અને મેગીના પેકેટ પર જોવા મળશે.

તમારાં બાળબચ્ચાંના હીત માટે આ બાબત પ્રત્યે કાળજીપુર્વક ધ્યાન આપો. જો તમને શંકા હોય તો જાતે અન્ય જગ્યાએથી માહીતી મેળવો, કંઈ નહીં તો ઈન્ટરનેટ પરથી ગુગલ સર્ચ કરીને માહીતી મળી શકશે.

મેગીના પેકેટ પર ઘટકો જુઓ. તમને ફ્લેવરનો E635 કોડ જોવા મળશે. (સામાન્ય રીતે એને માંસમાંથી બનાવવમાં આવે છે, અને અંશતઃ મચ્છીમાંથી. -ગુગલ સર્ચ, ગાંડાભાઈ)

નીચેના કોડની માહીતી પણ મેળવવા જેવી છે.

E100, E110, E120, E140, E141, E153, E210, E213, E214, E216, E234, E252, E270, E280, E325, E326, E327, E334, E335, E336, E337, E422, E430, E431, E432, E433, E434, E435, E436, E440, E470, E471, E472, E473, E474, E475, E476, E477, E478, E481, E482, E483, E491, E492, E493, E494, E495, E542, E570, E572, E631, E635, E904.

આની જાણ તમારાં સગાં-સંબંધીઓ અને મીત્રોને સાવચેત કરવા માટે કરો.

 

 

આરોગ્ય અને સ્ફુર્તી માટે

માર્ચ 31, 2017

આરોગ્ય અને સ્ફુર્તી માટે

મહેન્દ્રભાઈ ઠાકરના ઈમેલમાંથી      PDF માટે લીન્ક:                        આરોગ્ય અને સ્ફુર્તી માટે

બ્લોગ પર તા. 31-3-2017

કેન્સર સહીત કોઈપણ રોગ ક્ષારીય (આલ્કલીયુક્ત) શરીરમાં રહી શકતો નથી. -ડૉ. ઑટો વૉરબર્ગ,  કેન્સરની શોધ માટે 1931ના નોબેલ પ્રાઈઝ વીજેતા

 

આપણું શરીર અમ્લીય (એસીડીક) હોય છે. એને ક્ષારીય (આલ્કલીયુક્ત) કરવાના આ રહ્યા સાદા ઉપાયો, જેનાથી આશ્ચર્યકારક અસર અનુભવશો! મોટા ભાગના લોકોનું શરીર અમ્લીય હોય છે. એનું કારણ પ્રથમ વીશ્વયુદ્ધ સમયનો પ્રક્રીયા કરેલ, સફેદ ખાંડ, તથા હાલ GMO (જીનેટીકલ ફેરફાર કરેલ પદાર્થનો) આહાર છે. ઘણા લોકો જાણતા હોતા નથી કે અમ્લીય શરીરને લીધે કેન્સર થાય, વજન વધી જાય, દુખાવો થાય અને એવી બીજી ઘણી સમસ્યા પેદા થાય છે. સદ્ભાગ્યે શરીરને ક્ષારીય કરવાનું ઘણું સરળ અને સહેલું છે. અમ્લીયતાનું વીરોધી તે ક્ષારીય. અહીં શરીરને ક્ષારીય કરવાના દસ કુદરતી સાદા નીયમો આપવામાં આવે છે, જેનો દરરોજ અમલ કરવાથી શરીરને ક્ષારીય કરી શકાશે. એનાથી દરરોજ વધુ સ્ફુર્તી અને તાજગી અનુભવાશે.

  1. સૌથી અગત્યની બાબત દીવસની શરુઆત પ્રફુલ્લીત રીતે કરવી. પછી તાજા લીંબુના રસવાળો એક મોટો ગ્લાસ ભરીને પાણી પીવું. (હું આ ઘણા વખતથી નીયમીત રીતે કરું છું. -ગાંડાભાઈ) લીંબુ ખાટું હોવા છતાં શરીર પર એની અસર ક્ષારીય હોય છે, અમ્લીય નહીં. સવારમાં પહેલાં આ જ પીવું જેનાથી શરીરમાંની અશુદ્ધીઓ દુર થાય છે. જો લીંબુ મળી શકતું ન હોય તો એકબે ચમચા (ટેબલસ્પુન) ઑર્ગેનીક એપલ સાઈડર વીનેગર બેએક ગ્લાસ પાણીમાં નાખીને દરરોજ પીવું.
  2. લીલાં શાકભાજીનું કચુંબર લીંબુનો રસ અને સારી જાતનું જેતુન (ઑલીવ) તેલ નાખીને ખાવું. એનું પ્રમાણ આપણા કુલ આહારના 80% હોવું જોઈએ. એટલે કે મુખ્ય ખોરાક કચુંબરનો. લીલાં શાકભાજી અને ફળ કેલ્શીયમ જેવા ક્ષારના ઉત્તમ સ્રોત છે. આથી દીવસ દરમીયાન ફળ અને શાકભાજી જેવા ક્ષારીય પદાર્થોનો આહારમાં સમાવેશ કરવો. એનાથી શરીરમાં pH લેવલ (ક્ષાર-અમ્લ) સમતોલ રહેવામાં મદદ થાય છે.
  3. જો ચવાણા(સ્નેક-snack)ની જરુર પડે તો મીઠું (નમક) નાખ્યા વગરની કાચી બદામ ખાવી. બદામમાં મેગ્નેશીયમ અને કેલ્શીયમ જેવા ક્ષાર કુદરતી સ્વરુપમાં હોય છે. એનાથી અમ્લીયતા સરભર થાય છે એટલું જ નહીં રક્તશર્કરા પણ જળવાય છે.
  4. દુધ હંમેશાં બદામનું પીઓ. લીક્વીડાઈઝરમાં બદામના દુધમાં સ્ટ્રોબેરી કે એનાં જેવાં ફળોમાં સ્પાઈરુલીના કે એવો કોઈ લીલોતરી પાઉડર નાખી સ્મુધી બનાવો. જો તમારે બદામના દુધ અને ગાયના દુધ વચ્ચે પસંદગી કરવી હોય તો બદામનું દુધ જ શ્રેષ્ઠ છે.
  5. સારું એવું ચાલી આવો, અથવા એવી જ કોઈ કસરત કરો. સક્રીય રહેવું બહુ જ અગત્યનું છે. આપણું શરીર કસરતથી અમ્લીય પદાર્થો દુર કરી શકે છે.
  6. ઉંડા શ્વાસોચ્છાસ કરો. એવી જગ્યા પસંદ કરો જ્યાં તમને ચોખ્ખી હવા મળે. જ્યારે સમય મળે ત્યારે એ જગ્યાએ પહોંચી જાઓ. ત્યાં જાઓ ત્યારે અને દરરોજ પણ પુશ્કળ પાણી પીઓ, જેથી શરીરમાંથી અશુદ્ધીઓ દુર થાય.
  7. રોજેરોજ માંસ ખાવાનું છોડો. જો તમે થોડા દીવસ માંસ છોડી દો તો ઘણું સરસ, કેમ કે દરરોજ માંસ ખાવાથી અમ્લીય પદાર્થો શરીરમાં રહી જાય છે. ઘણી બધી અતીશાકાહારી (વેગન) કે શાકાહારી વાનગીઓ હવે મળે છે. તમારા શરીરને ક્ષારીય બનાવો!
  8. જમ્યા પછી વધુ પડતી ખાંડવાળી ગળી વાનગી ખાવાનું ત્યજી દો. અને સોડાલેમન જેવાં પીણાં પીવાનું બંધ કરો. આપણા ખાવાની વસ્તુઓમાં ખાંડ સૌથી વધુ ખરાબ અમ્લીય આહાર છે. એ પહેલા નંબરનો દુશ્મન છે. તમે સોડા-લેમન જેવા પીણાનું માત્ર એક કેન પીઓ તો તમારા શરીરમાં પધરાવેલ અમ્લતાનો નીકાલ કરવા માટે તમારે ત્રીસ ગ્લાસ સાદું પાણી પીવું પડે.
  9. તમારા આહારમાં શાકભાજીનો વધુ સમાવેશ કરો. યાદ રાખો, એમાં બટાટા આવતા નથી. જો કે શક્કરીયાં સારાં, પણ એને સાદા તેલ કે ઘીમાં રાંધવાં નહીં, પણ ઑલીવ તેલ વાપરવું. અને સાદું મીઠું નહીં, સીંધવ લેવું.

આમ તો બીજાં કેટલાંક શાક પણ સારાં હોય છે.

  1. અને છેવટે, પણ છેવાડાનું તો નહીં જ. રોજના આહારમાં ફણગાવેલાં કઠોળ પણ હોવાં જોઈએ. એ બહુ જ સારાં ક્ષારીય સ્રોત છે. વળી એમાં સારાં એવાં પોષક તત્ત્વો હોય છે, અને શક્તીદાયક ઉત્પ્રેરક દ્રવ્યો (enzymes) હોય છે.

 

હૃદયરોગનો ઈલાજ?

માર્ચ 25, 2017

હૃદયરોગનો ઈલાજ?

બ્લોગ પર તા. 25-3-2017

પીયુષભાઈએ મોકલાવેલ અંગ્રેજી વીડીઓ પરથી

જેને મા હોય કે જેને ચહેરો હોય તેનો કદી આહારમાં ઉપયોગ ન કરવો. આ હકીકત કંઠસ્થ કરી લો.

અમેરીકાના પુર્વ પ્રેસીડન્ટ બીલ ક્લીન્ટનને ઉપરના મંત્ર બાબત પુછવામાં આવ્યું ત્યારે તેઓ કહે છે, “જુઓ, મને શાકભાજી, ફળફળાદી, કઠોળ વગેરે ભાવે છે, જે હું હાલ દરરોજ ખાઉં છું. મને ખરેખર એ ખાવાનું ગમે છે.”

પ્રશ્ન : શું તમે હવે વેગન – અતીશાકાહારી થઈ ગયા છો?

“હા, હું ધારું છું કે હું વેગન છું –હું માખણ, દુધ જેવી બનાવટો, માંસ, મચ્છી વગેરે કશું લેતો નથી.”

પ્રશ્ન : અને તમે આ તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે કરો છો, ખરું ને?

“હા, જરુર એ માટે જ મારા આહારમાં મેં ધરમુળથી ફેરફાર કર્યો છે.”

શ્રી. બિલ ક્લીન્ટનને આહાર બાબત માર્ગદર્શન આપનાર આરોગ્ય ચીકીત્સકની વય 77 વર્ષની છે. આપણે એને ટુંકમાં ડૉ. ઈ કહીશું. તેઓ દર મહીને આખા એક દીવસનો આરોગ્ય પરીસંવાદ રાખે છે. એમાં આખા અમેરીકામાંથી કેટલાયે ડૉક્ટરો અને હૃદયરોગથી પીડાતા લોકો ભાગ લે છે. ઓહાયો રાજ્યનાં એક બહેનને છ માસ પહેલાં હાર્ટ એટેક થયેલો. હૃદયને લોહી પહોંચાડનાર એની એક ધમની તદ્દન બ્લોક થઈ ગયેલી. એ બહેને આ બાબતમાં જે ઉપાય કર્યો તે જાણીને તમને આશ્ચર્ય થશે. એણે ડૉક્ટરોને ઓપન હાર્ટ સર્જરીની ઘસીને ના પાડી દીધી, અને બીજા ઉપાય અજમાવવાનું નક્કી કર્યું, જેમાં રોજના આહારનો જ ઔષધ તરીકે ઉપયોગ કરવાનું વીચાર્યું.

પ્રેસીડન્ટ ક્લીન્ટનની જેમ એણે આજ સુધીનો એનો મનગમતો આહાર – બટર, ચીઝ, માંસ, મચ્છી વગેરે છોડી દીધાં, અને ડૉ. ઈના શરણે ગઈ.

પ્રશ્ન : “ડૉ. ઈ, એને હાર્ટ એટેક થયો હતો?”

“હા, મને ખબર છે, એને હાર્ટ એટેક થયેલો, અને એણે ડૉક્ટરની સલાહ અવગણેલી.”

“તમે એ બહેનને ઓળખો છો?”

“હા, જરુર.”

“સર્જરીની ના પાડીને એ એની જાતને જોખમમાં નો’તી મુકી રહી?”

“ના, પણ આ બહુ મહત્ત્વનો પ્રશ્ન છે. ગત ૨૦ વર્ષના હૃદયરોગના દર્દીઓની વીગતોનો અભ્યાસ કરી રીસર્ચ કરવામાં આવી છે. તાજેતરના અભ્યાસમાં જોવામાં આવ્યું છે કે સંપુર્ણ શાકાહાર પર જતાં તમે તમારી જાતને હાર્ટ એટેક પ્રુફ કરી દો છો.”

“હાર્ટએટેક પ્રુફ?”

“હા, અમને ખાતરી છે કે જો લોકો આ પ્રમાણેનો આહાર અપનાવે તો તેમને હાર્ટએટેક નહીં થાય.”

ચીકાગોની કુક કાઉન્ટી હોસ્પીટલના મુખ્ય મેડીકલ ઑફીસર જેઓ પહેલાં ચીકાગો સીટીના પબ્લીક હેલ્થ કમીશ્નર હતા,  તેઓ ડૉ. ઈ. સાથે સહમત છે. તેઓ કહે છે,

“આપણે ખાઈ ખાઈને જ સમસ્યા પેદા કરી છે, અને હવે ખાઈને જ એને દુર કરી શકીશું.”

ડૉ. ઈ.નું માનવું છે કે હૃદયરોગથી સંપુર્ણપણે દુર રહી શકાય છે. તમારી ફેમીલી હીસ્ટ્રી ભલે ને ગમે તે હોય. જરુર છે માત્ર યોગ્ય આહાર લેવાની. રીસર્ચ દરમીયાન એમને એક આશ્ચર્યકારક તથ્ય લાધ્યું. દુનીયાની અમુક સંસ્કૃતીના લોકો જેમ કે મધ્ય આફ્રીકા, પાપુઆ ન્યુગીનીના પહાડી પ્રદેશના લોકો તથા મેક્સીકોના અમુક મુળ વતનીઓને હૃદયરોગનું નામનીશાન નથી હોતું. એમની પાસેથી આપણને શું શીખવા મળે?

આપણે શું ખાવું જોઈએ કે શું ન ખાવું જોઈએ એ વષે એમની પાસેથી સાવ સરળ સુત્રો મળી શકે. આપણે જાણીએ છીએ કે શું ન ખાવું જોઈએ – તેલ-ઘી, દુધ-દહીં અને એની બનાવટો, માંસ-મચ્છી, ચીકન વગેરે.

શું ખાવું જોઈએ? નાસ્તામાં આખું અનાજ, બ્રેડ, રોટલી અને આખા અનાજના પાસ્તા, કઠોળ, શાકભાજી – લાલ, પીળી, લીલી અને ફળો. ખાસ કયાં શાક ખાવાં જોઈએ? આમ તો બધાં જ, પણ કેટલાંક ખાસ છે: Bok choy, Swiss chard, kale, collards, collard greens, beet greens, mustard greens, turnip greens, Napa cabbage, Brussels sprouts, broccoli, cauliflower, cilantro, parsley, spinach, arugula and asparagus.

પ્રેસીડન્ટ ક્લીન્ટનના આહારમાં માંસ નથી હોતું, દુધ-ઘી કે એની કોઈ બનાવટ નહીં, તેલનો પણ લગભગ અભાવ. પહેલાં તેઓ જે ખાતા કે આપણે સામાન્ય રીતે બધા જે ખાઈએ છીએ તેમાં અને આજે તેઓ જે ખાય છે એમાં કેટલો બધો ફરક છે એ હકીકત આપણને વીચાર કરતા કરી મુકે છે. વધુ પડતી ચરબી, ઘી-તેલ અને કોલેસ્ટ્રોલયુક્ત આહાર લેવાની ટેવ પાડો તો થોડા જ સમયમાં તમને હૃદયની તકલીફ શરુ થતી તમે જાતે જોઈ શકશો.

ડૉ. ઈ.ની આહાર યોજના બાબત કુતુહલ જાગે તે સ્વાભાવીક છે. ચાલો આપણે આ બાબત કરવામાં આવેલી રીસર્ચનાં થોડાં ઉદાહરણો જોઈએ, જેમાં બહુ જ સુંદર પરીણામો જોવા મળ્યાં છે. એક અભ્યાસમાં ડૉ. ઈના ડાયેટ પર અને કોલેસ્ટ્રોલ કાબુમાં રાખવાના ઉપચારવાળા દર્દીઓને હાર્ટએટેક કે હૃદયની ધમનીની સમસ્યા પાંચ વર્ષ સુધી જોવામાં આવી ન હતી. એટલું જ નહીં એમાંના 75% દર્દીઓની ધમનીઓ જે બ્લોક થયેલી હતી તે અમુક અંશે ખુલી ગઈ હતી. આ પ્રકારના આહારથી માત્ર હૃદયરોગ સામે રક્ષણ જ મળે એમ નથી, પણ હૃદયરોગ થયો હોય તે મટી પણ જાય છે.

“અત્યારની માન્યતા મુજબ તો એક વાર ધમનીને અવરોધતી છારી (palque) પેદા થઈ હોય તો તે પછી કાયમ માટે રહે છે. ડૉ. ઈ, શું આપ એમ કહેવા માગો છો કે આ માન્યતા ભુલભરેલી છે?”

ડૉ. ઈ. : “હા, જરુર એ ભુલભરેલી છે. આ માન્યતામાં જરા પણ તથ્ય નથી. મારા દર્દીની ધમની બ્લોક થયેલી એનું ચીત્ર આ રહ્યું. ધમની બ્લોક કરતી છારી દુર કરવાનો મેં સુચવેલો આહાર લીધા પછી એ જે રીતે ખુલી ગઈ છે એનું ચીત્ર પણ છે. જુઓ.”

આ બંને ચીત્રો જોતાં ખાતરી થાય છે કે માત્ર યોગ્ય આહાર લેવાથી બ્લોક થયેલી ધમની ખુલી જાય છે – કોઈ દવા કે સર્જરી વીના જ.

શેરન નામની એક બહેનને એકાદ વર્ષ પહેલાં હાર્ટ એટેક થયેલો, પણ એ બચી ગઈ હતી. હૃદયને લોહી પહોંચાડતી એની ધમની સંપુર્ણ બ્લોક થઈ ગયેલી. એણે હવે ડૉ. ઈ.નો ડાયેટ અપનાવ્યો છે, જેથી એને ફરીથી હાર્ટ એટેક ના થાય. એનો ડૉક્ટર કહે છે કે હવે એના હૃદયના સ્નાયુઓ નોર્મલ બની ગયા છે. આ ડાયેટથી આજ સુધી તો સારું પરીણામ મળ્યું છે. આ ડાયેટ પર રહેવું થોડું મુશ્કેલ તો છે, પણ જે લોકો એના પર રહી શકે છે તેમને ફાયદો થયો છે અને થાય છે એમાં કોઈ શંકા નથી. પુર્વ પ્રેસીડન્ટ બીલ ક્લીન્ટનને એમાં શ્રદ્ધા છે. અમેરીકામાં કેટલાયે ઉચ્ચ અધીકારીઓએ અને જાણીતી હસ્તીઓએ શુદ્ધ શાકાહાર અપનાવ્યો છે.

“મી. ક્લીન્ટન, આપ પોતાને હવે તંદુરસ્ત ગણો છો?”

“હાસ્તો, મને લાગે છે કે હું પહેલાં હતો તેના કરતાં વધુ તંદુરસ્ત છું. જુઓ, મેં ૨૭ પાઉન્ડ વજન ગુમાવ્યું છે. મારા બધા જ બ્લડટેસ્ટ ઘણા સારા છે, મારી બધી જ મુળભુત પાયાની પ્રણાલી તંદુરસ્ત છે, અને મને ઘણું સારું પણ લાગે છે. તમે માનશો નહીં પણ હું ઘણી સ્ફુર્તી અનુભવું છું. મને હવે પહેલાંના જેટલી ઉંઘની જરુર પણ જણાતી નથી.”

 

લોહી શુદ્ધીકારક સ્વાદીષ્ટ પીણું

માર્ચ 11, 2017

લોહી શુદ્ધીકારક સ્વાદીષ્ટ પીણું

બ્લોગ પર તા. 11-3-2017

 

વરીયાળી એ સુવા, ધાણા, પાર્સલી તથા ગાજરના કુટુંબની વનસ્પતી છે. એનો સોડમયુક્ત સ્વાદ અજમો અને જેઠીમધને મળતો આવે છે. એ એટલા બધા પ્રમાણમાં મળતો આવે છે કે કેટલાક લોકો વરીયાળીને અંગ્રેજીમાં એનીસીડ એટલે અજમો કહે છે, જે બરાબર નથી. વરીયાળીના છોડનાં બી જેને આપણે વરીયાળી કહીએ છીએ તે મુખવાસ તરીકે ખાવામાં બહુ પ્રચલીત છે, પણ આ ઉપરાંત વરીયાળીના છોડનાં બધાં જ અંગો ખાઈ શકાય છે. જેમ કે એનો જમીનની અંદરનો કંદ, એનાં ડાળાં, પાંદડાં અને ફુલ પણ ખાવામાં વપરાય છે.

આ સ્વાદીષ્ટ પીણું બનાવવા કોઈપણ પ્રકારનાં રસાયણ વાપરવામાં આવ્યાં ન હોય તેવો એટલે કે સજીવ ખેતી વડે ઉછેરેલ વરીયાળીના છોડનાં બધાં જ અંગો લેવાં, એક બીટરુટ એનાં પાંદડાં સહીત, સેલરીની 4 કે 5 દાંડી (જો કે એનો આધાર સેલરીની સાઈઝ પર રહેશે, મોટી સેલેરી હોય તો ઓછી દાંડી લેવી) અને અડધું લીંબુ. રસ કાઢવાના મશીન વડે આ બધાંનો રસ કાઢવો.

આમાં બીટરુટ, સેલેરી અને લીંબુના ગુણોથી તો મોટા ભાગના લોકો પરીચીત હોય છે, પણ વરીયાળીનો છોડ પણ ખુબ અગત્યનો છે. વરીયાળીના છોડમાંમાંના વીટામીન સીનો લાભ મળશે. ઉપરાંત એમાંથી સારા પ્રમાણમાં ખાદ્ય રેસા, અને અગત્યનાં મોલીબ્ડેનમ, મેંગેનીઝ, તાંબુ, પોટેશ્યમ અને ફોસ્ફરસ જેવાં મીનરલ્સ પણ મળશે. વળી વીટામીન બીનું એક ઘટક જેને ફોલેટ કહે છે તે પણ વીયાળીમાંથી મળશે.

લોહીના શુદ્ધીકરણ માટે આ એક ઉત્તમ સ્વાદીષ્ટ પીણું છે.

સુખી જીવન માટે એક અગત્યનો બોધપાઠ

માર્ચ 4, 2017

સુખી જીવન માટે એક અગત્યનો બોધપાઠ

પીયુષભાઈના ઈમેલમાં મળેલ અંગ્રેજી વીડીઓ પરથી

બ્લોગ પર તા. 4-3-2017

એક પ્રોફેસર વર્ગમાં દાખલ થાય છે અને પોતાની બેગમાંથી એક બરણી કાઢે છે. એ કહે છે, “આપણી પાસે માત્ર એક જ જીવન છે, આપણને એક જ જીવન જીવવાનું મળે છે. પણ એમાં આપણે જે કંઈ પ્રાપ્ત કરવા માગતા હોઈએ તે મેળવવાની ક્ષમતા છે- ખરેખર જે ઈચ્છીએ તે આપણે મેળવી શકીએ. શરત એટલી જ કે જો આપણે આપણો સમય યોગ્ય રીતે વાપરીએ તો, ગમે તેમ વેડફી ન નાખીએ તો.

આ બરણી હું લાવ્યો છું. જુઓ એમાં હું ગોલ્ફના બોલ ભરું છું. તમને બધાંને શું લાગે છે: બરણી આખી ભરાઈ ગઈ છે?”

“હા, સાહેબ” બધા વીદ્યાર્થીઓને બરણી ભરાઈ ગયેલી લાગે છે.

અધ્યાપક મહાશય એ બરણીમાં નાના નાના કાંકરા ભરે છે, અને પુછે છે: “હવે કેમ લાગે છે? બરણી આખી ભરેલી છે ને?”

બધાં ભાઈ-બહેનોને હવે તો બરણી ભરાયેલી લાગે છે. એમાં બીજું કશું ભરી શકાય એમ લાગતું નથી.

પણ પ્રોફેસર સાહેબ રેતી લાવ્યા હતા તે એ બરણીમાં ભરે છે. હવે તો બરણીમાં કોઈ જગ્યા કશું ભરવા બાકી રહી હોય એવું વીદ્યાર્થીઓને લાગતું નથી. બધાં આશ્ચર્યથી જોતાં રહે છે કે સાહેબ શું સમજાવવા માગતા હશે.

અને હવે સાહેબ બીયરની બે બોટલ કાઢીને ટેબલ પર મુકે છે, અને ધીમે રહીને બરણીમાં બીયર રેડે છે, જેને માટે થોડી જગ્યા હતી.

“જુઓ, આ બરણીને આપણા જીવનનું પ્રતીક સમજો. ગોલ્ફના બોલ જીવનમાં મહત્ત્વ ધરાવતી બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે. જેમ કે આપણું કુટુંબ, આપણા મીત્રો, પોતાનું સ્વાસ્થ્ય, આકાંક્ષા વગેરે. કાંકરા બીજી અગત્યની બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે: તમારી કાર, ઘર, વ્યવસાય વગેરે. રેતી બહુ ઉપયોગી ન હોય તેવી બાકીની બધી બાબતોના પ્રતીક તરીકે છે.

જો તમે બરણીમાં રેતી પહેલી ભરી દો તો એમાં આ બધા ગોલ્ફ બોલ અને કાંકરા ભરી શકાશે નહીં. જીવનનું આ સત્ય છે. જો તમે તમારી બધી શક્તી અને સમય નાની નાની બાબતોમાં વાપરતા રહો તો જીવનમાં મહત્ત્વ ધરાવતી બાબતો માટે સમય કે શક્તી બચી શકશે નહીં. તમારું ધ્યાન જીવનમાં અતી મહત્ત્વની બાબતોમાં કેન્દ્રીત કરો જે તમને સુખ પ્રદાન કરી શકે. પહેલું ધ્યાન ગોલ્ફ બોલો પર આપો, જે ખરેખર મહત્ત્વ ધરાવે છે. પ્રાયોરીટી નક્કી કરો. નક્કી કરો કે કઈ બાબતો માત્ર રેતીનું મહત્ત્વ ધરાવે છે.

એક જણ પુછે છે: “સાહેબ, બીયર શાનું પ્રતીક છે?”

“સરસ, તમે આ પુછ્યું તે સારું કર્યું. એ બતાવે છે કે તમે ગમે તેટલા જીવનમાં મહત્ત્વની બાબતોમાં ખોવાઈ ગયા હો, વ્યસ્ત હો તો પણ એકબે કલાક આનંદપ્રમોદ માટે નીકળી શકે છે. ખરેખર બરણી ભરાઈ ગયેલી લાગે, પણ એમ હોતું નથી.

ફેબ્રુવારી 28, 2017

લીપસ્ટીક

બ્લોગ પર તા. 28-2-2017

પીયુષભાઈ તરફથી એક વીડીઓ મળ્યો છે. એક ગર્લ્સ સ્કુલમાં છોકરીઓ અરીસાને કીસ કરીને તેના પર લીપસ્ટીક ચોંટાડતી રહે છે, જે એ સ્કુલના ક્લીનરે દરરોજ સાફ કરવી પડે છે. ક્લીનર પ્રીન્સીપાલને મળ્યો અને એનાઉન્સ કરી છોકરીઓને એમ ન કરવાનું સમજાવવાની વીનંતી કરી.

પ્રીન્સીપાલ: “એટેન્સન પ્લીઝ, સ્ટુડન્ટ્સ. સન્નારીઓ, મહેરબાની કરીને તમે બાથરુમના અરીસા પર લીપસ્ટીક ચોંટાડવાનું બંધ કરશો. થેન્કયુ.”

તમને શું લાગે છે એ એનાઉન્સની અસર બાબત? દરરોજ કરતાં અરીસાઓ પર બમણાથી વધુ કીસ હતી. ક્લીનરે કેટલાયે કલાક એને સાફ કરવા માટે આપવા પડ્યા. પછી એણે એક ચાલાકી વાપરી.

ખાસ નામચીન છોકરીઓ જે કદી કહ્યું કરતી નહીં તેને પ્રીન્સીપાલે સંડાસવાળા રુમમાં બોલાવી. ક્લીનરે કહ્યું, “તમે સહુ સમય કાઢી અહીં આવ્યાં એ બદલ હું તમારો આભાર માનું છું. દરરોજ દીવસના અંતે મારે સફાઈ માટે બહુ વધુ પડતો સમય આપવો પડે છે. હું આ સફાઈ કેવી રીતે કરું છું, તે તમને બતાવવા ઈચ્છું છું. આશા છે કે હું જે કરું છું તે તરફ ધ્યાન કેન્દ્રીત કરી તમે મને સહકાર આપશો. તમે અહીં લાગેલી લીપસ્ટીક જુઓ છો ને? એ એટલી બધી ચીકણી છે કે દુર કરવી અઘરી છે.”

ક્લીનરે મોપ લીધો. એને ટોયલેટના બોલના પાણીમાં ભીંજવ્યો, અને અરીસો સાફ કરવાનું શરુ કર્યું. છોકરીઓ તો સ્તબ્ધ બની જોતી જ રહી ગઈ.

“હું દરરોજ આ પ્રમાણે આ અરીસા સાફ કરું છું.”

બીજે દીવસે અરીસા પર લીપસ્ટીક જોવા મળશે ખરી?

કાનજીભાઈના દીર્ઘ સ્વસ્થ જીવન અંગે

ફેબ્રુવારી 25, 2017

કાનજીભાઈના દીર્ઘ સ્વસ્થ જીવન અંગે

કાનજીભાઈના દીર્ઘ સ્વસ્થ જીવનમાંથી લોકોને પ્રરણા મળે એ હેતુથી લીધેલા ઈન્ટવ્યુમાંથી કેટલીક વીગતો એમની પરવાનગીથી રજુ કરું છું.

કાનજીભાઈની ઉમ્મર હાલ ૯૨ વર્ષની છે, અને તંદુરસ્ત જીવન અહીં વેલીંગ્ટન ન્યુઝીલેન્ડમાં ગુજારી રહ્યા છે. કોઈ પણ પ્રકારની શારીરીક તકલીફ હાલ નથી. એમનો જન્મ ભારતમાં થયો હતો. પીતાજી ખેતી કરતા. એ માટે થોડાં મજુરો પણ રોકતા, અને પીતાજી પોતે પણ સારી મહેનત કરતા. ચાર ભાઈ બેહેનો. મોટાભાઈ ૧૯૩૦માં ન્યુઝીલેન્ડ આવ્યા હતા.  કાનજીભાઈ ૧૯૩૫માં ૧૦ વર્ષની વયે ન્યુઝીલેન્ડ આવ્યા હતા. પણ દસેક માસ રહીને તેઓ પીતાજી અને મોટા ભાઈ સાથે ભારત પાછા ફર્યા હતા.

દેશમાં બચપણમાં દેશી રમતગમત અને બીજી પ્રવૃત્તીઓને લીધે શરીર કસાયેલું. ખેતીમાં પણ બધા જ પ્રકારનાં કામો પીતાજી અને મોટાભાઈ સાથે કરેલાં. એનાથી પણ સારી એવી શારીરીક કસરત મળી હતી. એ સમયે ઘરમાં ગાય-ભેંસ હતાં અને દરરોજ સવારે નાસ્તામાં રોટલો અને માખણ ખાવા મળતાં. ઉપરાંત તે સમયે શીયાળામાં વસાણા પણ અચુક બનાવવામાં આવતાં. કાનજીભાઈનું માનવું છે કે જીવનની શરુઆતમાં એમને આ પ્રકારનો ખોરાક મળ્યો હતો તે એમને આજે પણ કામ આવે છે. એ પાયાના બંધારણને લીધે એમનું સ્વાસ્થ્ય સારું છે.

કાનજીભાઈએ ૧૯૫૧થી ૧૯૭૬ એટલે ૨૫ વર્ષ સુધી ફ્રુટ રાઉન્ડનો ધંધો કરેલો. એમાં શાકભાજી, ફળ વગેરે સાફ કરીને વાહનમાં ઘર ઘર ફરીને વેચવાનાં હોય છે. તે સમયે ફળ, શાક વગેરે જે કન્ટેનરમાં ભરવામાં આવતાં તે અત્યારના કરતાં ઘણાં વજનદાર હતાં. આમ એ ધંધામાં પણ એમણે સારી એવી શારીરીક મહેનત કરેલી, અને શરીર કસાયું હતું, એટલું જ નહીં, આ ધંધાને લીધે ચોખ્ખી હવામાં લાંબા સમય સુધી રહેવાનું – ફરવાનું થયેલું. અને ફ્રેશ ફ્રુટ અને વેજીટેબલ ખાવા મળેલાં. આજે પણ સવારે ઉઠ્યા પછી કાનજીભાઈ હળવી કસરત હંમેશાં કરે છે.

કાનજીભાઈ જન્મથી જ શાકાહારી છે. તેઓ કહે છે કે એમણે કદી પણ પોતાના જીવનમાં સોફ્ટ ડ્રીન્ક એટલે સોડા-લેમન જેવાં પીણાં પીધાં નથી. પાણી પણ હંમેશાં સાધારણ હુંફાળું જ પીએ છે. ભારત જાય ત્યારે પણ કદી ફ્રીજમાંનું પાણી પીતા નથી. સવારનો નાસ્તો તથા બપોરનું જમણ ઘણું સાદુ હોય છે. સવારના નાસ્તામાં ફ્રાઈડ ટમાટો હંમેશાં હોય છે. શીયાળામાં ઓટની રાબ (પોરીજ) અને અવારનવાર વ્હીટબીક્સ દુધ સાથે હોય છે. કદી પણ ભુખ કરતાં વધુ જમતા નથી. કોઈ આગ્રહ કરીને પીરસી દે તો થાળીમાં છાંડી દેશે પણ, પેટ પર જુલમ નહીં કરે. એક સમયે રોટલી-શાક હોય તો દાળ-ભાત નહીં, અને જ્યારે દાળ-ભાત હોય ત્યારે રોટલી નહીં. આમ જમવામાં ઘણા સંયમીત છે. (એમનું વજન વધુ પણ નથી અને ઓછું પણ નથી.)

કાનજીભાઈનું માનવું છે કે પોતે ધાર્મીક વૃત્તી ધરાવે છે તે પણ એમના સ્વસ્થ જીવન માટે એક પરીબળ છે. સહુ માટે પ્રેમનો ભાવ પણ સ્વસ્થ રહેવામાં મદદગાર છે. સાત્ત્વીક વીચારો સ્વસ્થ રીતે જીવવા માટે મહત્ત્વના છે એમ કાનજીભાઈનું  કહેવું છે.

 

આનંદીત રહેવા માટે

ફેબ્રુવારી 17, 2017

 

આનંદીત રહેવા માટે

એક અંગ્રેજી ઈમેલ પરથી

(બ્લોગ પર તા. 17-2-2017)

નીચે કેટલીક એવી બાબતો જણાવવામાં આવી છે જેને જતી કરવાથી આપણને આનંદીત રહેવામાં સરળતા થશે.

સૌથી મહત્ત્વની બાબત છે દરેક વખતે મારું સત્ય એ જ સત્ય છે એવી માન્યતાનો ત્યાગ. સામી વ્યક્તીની વાત પણ સાચી હોઈ શકે. આપણે હંમેશાં સાચા હોઈએ એ ભ્રમણા છોડી દેવી જોઈએ. કેટલાયે લોકો પોતે ખોટા છે એમ માનવાને જરા પણ રાજી હોતા નથી. પણ ધારોકે આપણે સાચા હોઈએ છતાં સામી વ્યક્તી પોતાની જ વાત સાચી મનાવવા મક્કમ હોય ત્યારે એની સાથેના સંબંધો બગાડવાનું તમે પસંદ કરશો કે એની વાત સ્વીકારી લેવાનું યોગ્ય માનશો? કેમ કે જે સત્ય છે એને અસત્ય કહેવાથી એ સત્ય મટી જવાનું નથી. જ્યારે પણ આપણને પોતે જ સાચા છે એ સાબીત કરવાની ચળ ઉપડે ત્યારે પોતાની જાતને પ્રશ્ન કરજો કે, “હું સાચો છું એ સાબીત કરવું મહત્ત્વનું છે કે હું ઉદારતા દાખવું એ અગત્યનું?” શું ફરક પડશે? ખરેખર મારો અહંકાર એટલો બધો મોટો છે?

બીજી બાબત છે પોતે બધી બાબતોના બોસ છે એવી ભાવનાનો ત્યાગ. પોતાની આસપાસ જે કંઈ બની રહ્યું હોય, જે કંઈ પણ સંભવી રહ્યું હોય કે ઉપસ્થીત હોય – પરીસ્થીતી, પ્રસંગ, વ્યક્તી – એના પર પોતાનો જ કાબુ રહેવો જોઈએ એમ માનવું ન જોઈએ. એ બધાંને પોતાની મેળે પોતાની રીતે સંભવવા દો. જેમ છે તેમ એનો સ્વીકાર કરો. એને નીયંત્રીત કરવાનું છોડી દેતાં એક પ્રકારની નીરાંતનો અનુભવ થશે. વીજયની વરમાળા તેને જ મળે છે જે સર્વનો સ્વીકાર કરે છે – જેમ છે તેમ. પણ જો આપણે પોતાનો કાબુ જમાવવા સતત પ્રયત્ન કરતા જ રહીએ તો જેના પર કાબુ મેળવવાની ખ્વાહીશ રાખતા હોઈએ તે વીજયથી જોજનો દુર રહેશે.

ત્રીજી મહત્ત્વની બાબત છે બીજાને દોષ દેવાનું છોડી દો. જે આપણે કરી નથી શક્યા કે કર્યું છે (મોટે ભાગે તો આપણે કહીએ છીએ આપણાથી થયું છે.) તેને માટે બીજાંને દોષ દેવો નહીં. આ ટેવ આપણે છોડી દઈએ તો આપણી પોતાની સત્તા આપણી પાસે અકબંધ રહેશે. જવાબદારીનો સ્વીકાર કરવાનું શરુ કરો. કોઈની બાબતમાં મને જે કંઈ લાગતું હોય કે ન લાગતું હોય તેને માટે હું જવાબદાર છું, બીજું કોઈ જ નહીં. જે વ્યક્તીને વીષે એ બાબત હોય તે વ્યક્તી પણ નહીં.

ચોથી બાબત છે પોતાની બાબત નબળા વીચારો – આત્મવીશ્વાસનો અભાવ. કેટલાય લોકો આ કારણે પોતાની જાતને નુકસાન પહોંચાડે છે. પોતાની જાત બાબત નકારાત્મક, કલુષીત, સતત અભાવાત્મક વીચારો ભારે નુકસાનકારક છે. તમારું મન આવું તમને કહેતું હોય તો તેને માનશો નહીં. તમે ખરેખર એથી વધુ સારા છો જ. “મન એક બહુ જ ઉત્તમ ઉપકરણ છે – જો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો. પણ જો અયોગ્ય રીતે વાપરવામાં આવે તો એ બહુ જ વીનાશક છે.”

પાંચમી બાબત પોતે શું કરવાને શક્તીમાન છો કે શું ન કરી શકો, પોતાના માટે શું શક્ય છે કે શું અશક્ય છે એ અંગે મર્યાદીત વીચારો છોડી દો. દરેક જણ માટે અમર્યાદ શક્યતાઓ છે. કશી નબળાઈની માન્યતામાં બંધાઈ જશો નહીં. તમે પાંખો ફેલાવી વીશાળ ગગનમાં વીહાર કરી શકો છો. તમારી માન્યતા, મક્કમ નીર્ણય એ કંઈ મનમાં ઉઠેલો તરંગ નથી, પણ મનને જકડી લેતી એક પકડ છે, એક લગામ છે, જે યોગ્ય દીશામાં પ્રગતી કરવાનું અગત્યનું ઉપકરણ છે.

છઠ્ઠી વાત ફરીયાદ કરવાનું બંધ કરો. જે લોકો, જે પરીસ્થીતી કે જે પ્રસંગથી તમે દુખ અનુભવતા હો તેની ફરીયાદ ન કરવી. કોઈ વ્યક્તી, કોઈ પ્રસંગ કે કોઈ પરીસ્થીતી તમને દુખ પહોંચાડી ન શકે, સીવાય કે તમે દુખી થવા માગતા હો. પ્રસંગ તમને દુખી નથી કરતો પણ એ પ્રસંગને તમે જે રીતે જુઓ છો, જે રીતે લો છો તેનાથી તમે જે તે લાગણી અનુભવો છો. વીધાયક, પોઝીટીવ વીચારોની શક્તી ગજબની છે. નકારાત્મક દૃષ્ટી દુખ પહોંચાડશે.

સાતમી બાબત: ટીકા કરવાનું છોડી દો. તમારી માન્યતાથી જુદા પડતા લોકોની, અપેક્ષા કરતાં અલગ વસ્તુની કે પ્રસંગની ટીકા ન કરો. દરેક જણ અદ્વીતીય છે, તેમ છતાં દરેકમાં સમાનતા પણ છે. બધાને જ આનંદીત રહેવાનું ગમે છે, બધાંમાં પ્રેમ રહેલો છે અને બધાં જ પ્રેમની આપલે કરવાનું ઈચ્છે છે.

આઠમી બાબત બીજાં લોકો પર પ્રભાવ પાડવાની ઝંખના જતી કરવી. હું કંઈક છું એવું સાબીત કરવાના પ્રયાસ છોડી દો. જે ક્ષણે આપણે જે નથી તે બતાવવાનું છોડી દઈએ, જેવાં આપણે બધાં મહોરાં ઉતારી દઈએ છીએ, જેવા આપણે છીએ તેવાનો સ્વીકાર કરી લઈએ છીએ કે લોકો તમારા તરફ માનની નજરે જોવા માંડશે.

નવમી હકીકત તે પરીવર્તનનો સ્વીકાર. પરીવર્તન સારા માટે હોય છે. પરીવર્તન આપણને આગળ વધારે છે. પરીવર્તન આપણા જીવનને તથા આપણી આસપાસનાં સહુનાં જીવનને સમૃદ્ધ કરે છે.

દસમી વાત કોઈ પણ વ્યક્તીને કે અમુક વસ્તુને કે પ્રસંગને તમારી માન્યતાનું લેબલ ચોંટાડવાનું છોડી દો. તમે જેને સમજી શકતા ન હો એટલે એ વીચીત્ર છે, એવું લેબલ આપી દેવું બરાબર નથી. ખુલ્લા મન વડે એને સમજવાનો પ્રયત્ન કરો. સૌથી મહાન અજ્ઞાન એટલે જેને વીશે તમે કશું જાણતા ન હો તેનો અસ્વીકાર કરવો તે.

અગીયારમી બાબત બહાનાંઓને વીદાય કરી દો. મોટા ભાગે તો બહાનાં બતાવવાના કારણે આપણી પ્રગતી રુંધાઈ જાય છે. બહાનાં બતાવવાની કોઈ જ જરુર નથી. બહાનાં બતાવવાના કારણે આપણે સ્થગીત થઈ જઈએ છીએ. આપણે આપણી જાતને એ રીતે છેતરીએ છીએ. વળી આ બહાનાં મોટા ભાગે તો સાચાં હોતાં જ નથી.

બારમી વાત ભુતકાળને ભુલવો. એ બહુ જ મુશ્કેલ છે એ ખરું. ભુતકાળ જ્યારે બહુ રળીયામણો લાગતો હોય ત્યારે એને જ વાગોળતા રહેવાનું આપણને ગમે છે. ખાસ કરીને જ્યારે એ વર્તમાન કે ભવીષ્ય કરતાં સારો જણાતો હોય તો. યાદ રાખો, આપણી પાસે માત્ર વર્તમાન ક્ષણ જ હોય છે. જે ભુતકાળને આપણે અત્યારે યાદ કરતા રહીએ છીએ તેને જ્યારે એ વર્તમાન હતો ત્યારે ધ્યાનમાં લીધો ન હતો. જે કરો તેમાં સજાગ રહીને જીવનને માણો. જીવન ખરેખર એક પ્રયાણ છે, ગંતવ્ય કે સાધ્ય નહીં. હા, ભવીષ્યનું એક ચોક્કસ, સ્પષ્ટ દર્શન હોય, એ માટે આપણી જાતને તૈયાર પણ કરવી, પણ જીવવું તો વર્તમાનમાં જોઈએ.

તેરમી બાબત નીસ્પૃહી બનવું, વળગણ છોડી દેવાં. આ વીભાવના આપણામાંના મોટા ભાગના માટે સમજવી મુશ્કેલ છે. પરંતુ એ ખરેખર અશક્ય તો નથી. એનો મહાવરો કરતાં રહેતાં જેમ સમય પસાર થાય તેમ એમાં વધુ ને વધુ સફળતા મળી શકે છે. જ્યારે આપણે બધી જ બાબતોનું વળગણ છોડી દઈએ છીએ ત્યારે આપણે અત્યંત શાંત, સહનશીલ, નમ્ર, લાગણીશીલ તથા નીર્મળ બની જઈએ છીએ. આપણે એવી સ્થીતીએ પહોંચીશું કે વસ્તુઓ સ્વતઃ સ્પષ્ટ થઈ જશે – વીના પ્રયત્ને, આ ખરેખર શબ્દાતીત સ્થીતી છે.

ચૌદમી અને અગત્યની વાત – બીજાંની અપેક્ષા મુજબ જીવવાનું બંધ કરો. કેટલાયે લોકો પોતાનું જીવન જીવતા જ નથી, તેઓ બીજાંને એમનું જીવન સારું લાગે તે અનુસાર જીવે છે. તેઓ પોતાના અંતરનાદને અવગણે છે. તેઓ બીજાંને ખુશ કરવામાં જ વ્યસ્ત રહે છે, અને પોતાના જીવન ઉપરનો કાબુ ગુમાવી દે છે. તેઓ ભુલી જાય છે કે પોતાને કઈ રીતે આનંદ મળશે. પોતે કઈ રીતે સુખી થશે. પોતાને શું જોઈએ છે, પોતાની જરુરીયાત શું છે. આપણને માત્ર આ એક જ જીવન મળ્યું છે, એને જીવી જાણો. બીજા લોકોના અભીપ્રાય થકી તમારા જીવનને માર્ગચ્યુત થવા દેશો નહીં.